Afdeling Drenthe
 

Secretariaat: H. Ridderbos
Ballastweg 15
7741 ZM Coevorden
tel.: 0524 - 517461
leo.ridderbos@gmail.com

 

bullet 2017 actueel


Programma KVOK afdeling Drenthe 2017
22 april Dagexcursie naar Haselünne (Sankt Vincentius, orgel: Gebr. Stockmann 1977), Lingen (Kreuzkirche, orgel: Flentrop 1959, Sankt Bonifatius, orgel: Fischer & Krämer 1995, Organisatie: Leo Ridderbos.
10 juni Algemene ledenvergadering KVOK in Den Haag
8 juli Dag excursie naar Meeden (Hervormde Kerk, orgel: A.A. Hinsz 1751), Delfzijl (Centrumkerk, orgel: Van Oeckelen 1890), Farmsum (Heervormde Kerk, orgel: N.A. Lohman 1829). Organisatie: Henk de Haan.
16 september Dagexcursie naar IJsselmuiden (Dorpskerk, orgel: M. Verhofstadt 1716), Blokzijl (Grote Kerk, orgel: Bakker en Timmenga 1901), Vollenhove (Grote- of Nicolaaskerk, orgel: A. Bosch 1686) Organisatie: Gert Kiewiet
14 oktober Dagexcursie naar Appelscha (Gereformeerde Kerk "De Aanloop", orgel: Reil 1979), Huizum (Dorpskerk, orgel: L. van Dam en zonen 1849), Berlikum (Koepelkerk, orgel: J. J. Mitterreither, 1780) Organisatie: Henk de Haan
18 november Dagexcursie naar Dalfsen (Grote kerk, orgel: Johann Heinrich Holtgräve 1844), Raalte (Basiliek van de Heilige Kruisverheffing, orgel Gebr. Adema 1927, Plaskerk, orgel: Hans-Detlef Kleuker 1975). Organisatie: Leo Ridderbos
Bovenstaand programma betreft een voorlopig programma.

Jaarverslag van de KVOK afdeling Drenthe 2016.
Op 12 maart 2016 hebben we onze jaarvergadering gehouden bij de Hervormde kerk te Nieuw Buinen. In de ochtend hebben we een bezoek gebracht aan het Lohman-orgel in de Gereformeerde Kerk te Stadskanaal.
De jaarvergadering werd ’s middags geopend door onze voorzitter Henk de Haan. De jaarverslagen van de secretaris en de penningmeester over 2015 zijn tijdens de jaarvergadering besproken en goedgekeurd. Tevens werd het voorlopig programma voor 2016 doorgenomen.
Tijdens de rondvraag wordt aangegeven dat het storend kan zijn als bij de speeltafel van een orgel gesproken wordt, terwijl een organist aan het spelen is. Afgesproken wordt hier rekening mee te houden.
Een aantal suggesties wordt gedaan voor toekomstige orgelexcursies: Meeden (Hinsz-orgel), orgel in de Hervormde Kerk van Zuidwolde (Dr), Wilhelminaoord (Koloniekerk).
Aansluitend aan de vergadering heeft onze voorzitter een dia-presentatie gehouden van de excursies uit 2015.
Na de jaarvergadering hebben we het Van Oeckelen-orgel van de Hervormde kerk te Nieuw Buinen bespeeld. In het onderstaand overzicht staan de overige activiteiten die de afdeling Drenthe in 2016 heeft georganiseerd. Voor meer details over de bezochte orgel verwijs ik u naar:
http://kvok.nl/afdeling_drenthe.html
16 april 2016 Orgelexcursie naar Nieuw-Beerta (Dorpskerk), Oostwold (Hervormde Kerk en Winschoten (Marktpleinkerk)
28 mei 2016 Orgelexcursie naar Bellingwolde (Magnuskerk) , Weener (Organeum) en MidwoldA (Hervormde Kerk)
03 september 2016 Orgelexcursie naar Parrega (Johannes de Doperkerk) en Sneek (Doopsgezinde Kerk en Martini-kerk)
8 oktober 2016 Orgelexcursie naar Uithuizermeeden (Mariakerk), Roodeschool (Orgelmakerij Steendam) en Zandeweer (Dorpskerk).
19 november 2016 Orgelexcursie naar Dalfsen (Gereformeerd Vrijgemaakte Kerk) en Zwolle (Waalse kerk en Dominicanenkerk)

 

bullet 2017 historie


18 maart 2017 jaarvergadering en excursie
10.00 uur
: Bezoek aan het orgel van de Reestkerk. Adres: Oud Avereest 5, 7707 PM Balkbrug
Hier drinken we eerst een kopje koffie.
Jan van Loo bouwde in 1867 een orgel met één manuaal en aangehangen pedaal voor de Hervormde Kerk te Oud-Avereest. Het instrument werd in 1903 door Jan Proper uitgebreid met een tweede manuaal met vier stemmen. De firma Vierdag voerde in 1965 een revisie uit. Daarbij werden de Voix Céleste en de Viola di Gamba van Proper vervangen door een Nazard 2 2/3' en een Terts 1 3/5'. Onder advies van Aart van Beek is het in 1981 gerestaureerd door de firma Verschueren. Bij deze restauratie is de dispositie van het tweede klavier opnieuw gewijzigd. De Speelfluit 2' schoof men op tot een Speelfluit 4', en de beide stemmen uit 1965 werden weer verwijderd en nu vervangen door een Woudfluit 2' en een Cornet II sterk discant. Op 21 november 1981 nam men het orgel weer in gebruik met een bespeling door Aart van Beek.
Het kerkgebouw heet tegenwoordig Reestkerk. Het orgel is in 2015 gereviseerd.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Mixtuur III-IV sterk, Trompet 8'.
Nevenwerk: Fluit Douce 8', Speelfluit 4' - 1903/1981, Woudfluit 2' - 1981, Cornet II sterk (discant) - 1981.
Pedaal: Bourdon 16'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Nevenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Nevenwerk.
Speelhulpen: Tremulant.
12.15- 13.45 uur: Lunch
14.00 uur:: Jaarvergadering bij de Hervormde kerk te Zuidwolde (Dr) (agenda is bijgevoegd) en bezoek aan het orgel van deze kerk.
http://www.orgbase.nl/orgbase/az/Zuidwolde%20Dr%20-%20NH%20Kerk%201.jpgIn 1901/1902 bouwde Jan Doornbos een mechanisch kegelladenorgel in de Hervormde kerk te Zuidwolde, dat geschonken werd door Jacob Jans Brouwer en Aaltje Brouwer-Schoonvelde. Het had één manuaal en aangehangen pedaal. Op 12 maart 1902 is het in gebruik genomen. In 1949 werkte Reil aan het orgel. De Saxophoon 16' werd vervangen door een Mixtuur IV sterk, de Trompet 8' werd vernieuwd, en op het pedaal werd een Bourdon 16' geplaatst.
In 1971/1972 bouwde Hendriksen & Reitsma een nieuw orgel in de bestaande kas met twee klavieren en pedaal. Er werd een gedeelte van het oude pijpwerk opnieuw gebruikt. Adviseur bij de verbouwing was Piet Zwart uit Kampen, die het tevens bespeelde bij de officiële ingebruikname op 4 februari 1972.
In 2003 was een restauratie noodzakelijk, wegens vervuiling van het orgel. Op het Nevenwerk is de Prestant 4' vervangen door een Dulciaan 8'. Op 29 oktober 2004 werd het weer in gebruik genomen met een bespeling door Harm Hoeve in samenwerking met Jan Lenselink, piano.
In 2015 is het orgel door Hendriksen & Reitsma uitgebreid met een vrij pedaal met drie stemmen. Het nevenwerk werd ook uitgebreid met twee strijkende registers, een Viola en een Celeste. Voor de uitbreiding is grotendeels gebruik gemaakt van materiaal, dat afkomstig is uit andere orgels. De Viola is nieuw vervaardigd. Op 14 november 2015 werd het orgel weer in gebruik genomen met een concert door Harry Hamer met medewerking van trompettist Eddy Schraa.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16' - 1902, Prestant 8' - 1902, Roerfluit 8', Octaaf 4' - 1902, Quint 2 2/3' - 1902, Octaaf 2' - 1902, Mixtuur III-V sterk - 1949, Trompet 8' - 1949.
Nevenwerk: Holpijp 8', Viola 8' - 2015, Celeste 8' - 2015, Roerfluit 4' - 1949/1972, Nasard 2 2/3', Woudfluit 2', Sesquialter II sterk (discant), Dulciaan 8' - 2004.
Pedaal: Subbas 16' - 2015, Bourdon 16' - transmissie, Octaaf 8' - 2015, Fagot 16' - 2015.
Koppelingen: Hoofdwerk - Nevenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Nevenwerk.
Speelhulpen: Tremulant.

Agenda jaarvergadering :
Opening
Mededelingen
Jaarverslag van de penningmeester over 2016 (ontvangt u tijdens de vergadering)
Jaarverslag over 2016 van de secretaris (zie bijlage 1)
Voorlopig programma 2017(zie bijlage 2)
Benoeming afgevaardigden Algemene Vergadering KVOK (juni 2017)
Rondvraag
Sluiting
Aansluitend aan de vergadering zal Henk de Haan een dia-presentatie houden van de excursies die de KVOK afdeling Drenthe het afgelopen jaar (2016) heeft gehouden.

bullet 2016 historie


Zaterdag 12 maart  jaarvergadering en excursie naar Stadsknaal en Nieuw-Buinen
10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Poststraatkerk te Stadskanaal Adres: Poststraat 30, 9501 ER Stadskanaal
Het orgel van de Gereformeerde Kerk te Stadskanaal heeft een opvallende geschiedenis. Het huidige Nevenwerk is oorspronkelijk een zelfstandig orgel geweest, gebouwd in 1820 door N.A. Lohman voor de Hervormde Kerk te Noordlaren. Het had één manuaal en negen stemmen. Na de aanschaf van een nieuw orgel van de firma Van Oeckelen in 1876 verkocht men het Lohman-orgel aan de Gereformeerde Ebbingekerk in Groningen, waar het door Van Oeckelen is geplaatst. Jan Doornbos verbouwde het orgel ingrijpend in 1886: het oude instrument kreeg een plaats als Bovenwerk, waarbij ook het front behouden bleef. Daaromheen bouwde Doornbos pedaaltorens en een hoofdwerkkas, waardoor een imposant orgel ontstond met vijftien registers en vrij pedaal. Het deed in Groningen dienst tot 1919, toen het is verkocht aan de Gereformeerde Kerk in Stadskanaal. De firma Adema plaatste het over en voorzag het hierbij van twee nieuwe tongwerken en een Vox Celeste 8'. Cor Batenburg speelde het instrument in op 29 juli 1920. Drie jaar later vernieuwde men de Octaaf 4' en de Trompet 8'. Een twee grote wijziging volgde in 1952, toen Mense Ruiter het orgel uitbreidde tot 22 stemmen. Alle werken kwamen op gelijke hoogte te staan, hiervoor werd orgelkas veel dieper gemaakt. De speeltafel kwam vrij te staan aan de rechterkant van het orgel. In 1974 is het orgel door Mense Ruiter gereviseerd. Hierbij is de magazijnbalg vervangen door een schwimmerbalg. In het voorjaar van 2009 is met name de toets- en registermechaniek door Mense Ruiter gerestaureerd. Verder is groot onderhoud uitgevoerd.
Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Cornet III sterk (discant), Mixtuur III-V sterk, Trompet 8'.
Nevenwerk: Prestant 8', Holpijp 8', Gamba 8', Octaaf 4', Fluit 4', Woudfluit 2', Scherp III sterk, Tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Prestantbas 8', Holpijp 8', Octaafbas 4', Bazuin 16'.
Koppelingen: Manuaalkoppel, Pedaal - Hoofdwerk.
12.00-13.00 uur: Lunch in Stadskanaal
13.30 uur: Jaarvergadering bij de Hervormde kerk te Nieuw Buinen (agenda is bijgevoegd) en bezoek aan het orgel van de Hervormde kerk te Nieuw Buinen. Adres: Kerklaan 1, 9521 CB Nieuw Buinen
Bijlagen: Agenda en Jaarverslag 2015
Het orgel is gedateerd op 14 april 1879 en is gebouwd door Van Oekelen en zoon uit Haren.
Het orgel is in de jaren 1978/79 tijdelijk buiten dienst geweest in verband met restauratie van de windlade. Klaas Bolt was de adviseur.
De restauratie werd uitgevoerd door Mense Ruiter Orgelmakers BV uit Zuidwolde (Gr). In april 1979 werd het orgel weer in gebruik genomen.
In het voorjaar van 2014 is het orgel opnieuw gerestaureerd door de firma Mense Ruiter.
Dispositie:
Manuaal: Bourdon 16' (gedeeld), Prestant 8', Salicionaal 8', Holpijp 8', Viola da Gamba 8', Octaaf 4', Spitsfluit 4', Quintfluit 3', Octaaf 2', Trompet 8' (gedeeld).
Pedaal: Aangehangen.
Aanvullende informatie op: http://orgelsindrenthe.nl/nederlands/nwbuin02.html


16 april 2016 Orgelexcursie naar Nieuw-Beerta, Oostwold en Winschoten
10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Dorpskerk in Nieuw-Beerta Adres: Hoofdweg 18, Nieuw-Beerta
Het orgel werd in 1857 gebouwd op een ruime galerij, die gedragen wordt door twee gietijzeren kolommen. Het orgel werd vervaardigd door Willem Hardorff uit Leeuwarden. Zijn grootvader Matthijs Hansen Hardorff was de meesterknecht van Albertus Anthoni Hinsz. Na de dood van Hinsz werd hij zelfstandig orgelbouwer in Leeuwarden. Zijn kleinzoon Willem (1815-1899)
werkte eerst bij de orgelmakers Van Dam en werd later meesterknecht bij Albertus van Gruisen, wiens bedrijf hij in 1843 overneemt.
Het orgel bevat een hoofdwerk met 7 registers, een bovenwerk met 5 registers en een aangehangen pedaal. Er zijn enkele koppels. Het bevindt zich nog geheel in oorspronkelijke staat. De balgen zijn in de toren opgesteld. In 1954 werd het gerestaureerd door H. Vegter, die daarbij de eerste windmotor plaatste.
In 2014-2015 is het orgel gerestaureerd door de Fa. van der Putten met als adviseur Theo Jellema.
Op 13 september 2015 werd het orgel weer in gebruik genomen.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2'.
Bovenwerk: Salicet 8', Fiool de Gambe 8' (discant), Fluit Dolce 8' (gedeeld), Fluit d'Amour 4', Gemshoorn 2'.
Pedaal: Aangehangen.
12.00 uur: Lunch in Oostwold
13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde kerk van Oostwold Adres: Kerksingel 17, Oostwold
Het orgel in Oostwold is het laatste orgel dat door H.H. Freytag zelf grotendeels is voltooid. Hij overleed tijdens de bouw, een half jaar voor de ingebruikname. De orgelkas is waarschijnlijk het laatste werkstuk van Berent Bekenkamp, die in 1809 kwam te overlijden. Op 13 oktober 1811 werd het orgel in gebruik genomen tijdens een kerkdienst, waarbij J. van Dunne het orgel bespeelde. Van Dunne had ook de eindkeuring uitgevoerd. De dispositie is in de loop van de tijd alleen gewijzigd wat het Bovenwerk betreft: Carillon, Nassat en Vox Humana werden vervangen door Van Oeckelen in 1865. Hij plaatste hiervoor in de plaats een Viola di Gamba 8', Salicionaal 4' en Klarinet 8'. Onder advies van Klaas Bolt restaureerde Albert de Graaf het orgel in de jaren 1987-1989. De oorspronkelijke dispositie is hierbij gereconstrueerd, er zijn nieuwe tremulanten geplaatst, nieuwe registerplaten en een nieuw pedaalklavier. Op 12 mei 1989 is het orgel weer officieel in gebruik genomen. De Bourdon 16' heeft sinds de restauratie twee standen, waardoor bij half getrokken registers slechts de tonen C-cis klinken.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Praestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Speelfluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Mixtuur III-VI sterk (gedeeld), Trompet 8', Dulciaan 8', Tremulant - opliggend.
Bovenwerk: Roerfluit 8', Fluittravers 8' (discant), Praestant 4', Fluit 4', Nassat 3', Woudfluit 2', Carillon III sterk (discant) - 1989, Vox Humana 8', Tremulant - inliggend.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Manuaalkoppel (schuifkoppel).
15.30 -17.00 uur: Bezoek aan het Witte-orgel van de Marktpleinkerk te Winschoten Adres: Marktplein 1, Winschoten
Het Witte-orgel in Winschoten is het enige instrument van deze bouwer in de noordelijke provincies. De kerkvoogden in Winschoten kozen zeer bewust voor Witte, hierbij geadviseerd door K.K. Middel, organist van de kerk. Het orgel werd in 1868 gebouwd, en werd sindsdien niet meer gewijzigd. Op 2 augustus 1868 is het in gebruik genomen met een bespeling door P. Brons Middel uit Gouda. Er zijn geregeld onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd door de firma's Van Dam en Mense Ruiter. In de jaren 1998-2001 is een uitgebreide restauratie door de firma Reil uitgevoerd, onder advies van Jan Jongepier. Op 22 maart 2001 kon het instrument weer in gebruik worden genomen.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Roerfluit 8', Violon 8' - C-H gecombineerd met Roerfluit, Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Mixtuur III sterk (bas), Cornet IV sterk (discant), Trompet 8'.
Nevenwerk: Prestant 8', Viola 8', Holfluit 8', Salicet 4', Roerfluit 4', Dulciaan 8'.
Pedaal: Subbas 16', Octaafbas 8', Bourdon 8', Octaaf 4', Basson 16', Trombone 8'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Nevenwerk, Pedaal - Hoofdwerk.
Speelhulpen: Calcant (bedient Tremulant).


28 mei 2016 Orgelexcursie naar Bellingwolde, Weener (Organeum) en MidwoldA
10.00- 11.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Magnuskerk te Bellingwolde Adres: Hoofdweg 227, 9695 AG Bellingwolde
Hier drinken we eerst een kopje koffie.
Het orgel in Bellingwolde werd in 1797 voltooid. Het heeft geen rugwerk. In de loop van de tijd is er veel aan het orgel gewerkt. Toch was er niet veel gewijzigd. De firma Van Dam verving in 1931 de Dulciaan van het Hoofdwerk door een Violon 8' en de Sesquialter door een Gamba 8'. In 1992 voerde A.H. de Graaf een restauratie en reconstructie uit, waardoor het er nu weer bijstaat als in 1797. Adviseur bij de restauratie was Stef Tuinstra. De Bourdon 16' heeft sinds de restauratie twee standen, waardoor bij half getrokken register slechts de tonen C-cis klinken.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Spitsfluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Mixtuur III-VI sterk (gedeeld), Trompet 8', Dulciaan 8' - 1992, Tremulant.
Bovenwerk: Roerfluit 8', Praestant 4', Gedekte Fluit 4', Nassat 3', Woudfluit 2', Sexquialter II-III sterk - Gedeeld. 1992, Vox Humana 8', Tremulant.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Manuaalschuifkoppel.
12.00-13.00 uur: Bezoek aan het Organeum te Weener (D) adres: Norderstraße 18, 26826 Weener
In het centrum van Weener bevindt zich in een stadsvilla een verzameling van instrumenten. Zo zijn er o.a. huisorgels, harmoniums, klavecimbels, tafelpiano’s en verdere historische toetsinstrumenten ondergebracht. Het Organeum is in 1997 opgericht door Harald Vogel.
In het Organeum zal dhr. Ludolf Heikens onze gastheer zijn. Voor verdere informatie over het Organeum verwijs ik u naar: http://www.ostfriesischelandschaft.de/447.html  en http://www.nomine.net/organeum-weener
13.00- 14.00 uur: Lunch
14.30-15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te MidwolA Adres: Hoofdweg 168, 9681 AL Midwolda
Ook hier zal dhr. Ludolf Heikens onze gastheer zijn.
Op 30 augustus 1772 werd het nieuwe orgel van Hinsz plechtig in gebruik genomen met een bespeling door Johannes Henricus Tammen uit Groningen. In 1834 voerde H.E. Freytag een reparatie uit, waarbij hij de Scherp van het rugwerk verving door een Fluit Travers 8' discant. Van Oeckelen voerde in 1897 een grondige restauratie uit. Hij verving de oude spaanbalgen van Hinsz en Freytag. De Fluit Travers uit 1834 werd vervangen door een Viola di Gamba 8'. De tongwerken werden doorslaand gemaakt. Het instrument werd opnieuw geïntoneerd en in de orkesttoon gestemd. In 1965 werd het orgel gedemonteerd vanwege de restauratie van de kerk. In 1968 werd het rugwerk herplaatst om het te gebruiken tijdens de kerkdiensten. De orgelkas werd in een rode kleur geschilderd. In 1970 kreeg Flentrop de opdracht het orgel te restaureren. Als adviseur werd Lambert Erné aangesteld. Uitgangspunt was de situatie van 1772. De oorspronkelijke toonhoogte werd hersteld. Mixtuur en Sexquialter kregen weer hun oorspronkelijke omvang, en de Scherp van het rugwerk werd nieuw gemaakt. De magazijnbalg van Van Oeckelen bleef wel in gebruik, evenals door de Van Oeckelen gemaakte houten pijpen van de Gedakt 16' en de Bourdon 16'. Van origine bezat het orgel twee tremulanten, maar bij de restauratie werd slechts één tremulant geplaatst. Ook de registeropschriften werden nieuw gemaakt, maar niet volgens de Hinsz-traditie. Op woensdag 30 augustus 1972 werd het orgel opnieuw in gebruik genomen, exact 200 jaar na de oplevering.
In het jaar 2000 is door de firma Van der Putten aan het orgel gewerkt. De winddruk werd verlaagd van 74 naar 71 mm. De tongwerken van het rugwerk en het pedaal zijn verlengd en opnieuw geïntoneerd. Ook zijn intonatiecorrecties uitgevoerd op de Quintadeen en de Scherp.
Dispositie
Hoofdwerk: Gedackt 16' - C-G 1972, Praestant 8' - discant dubbelkorig, Baarpyp 8', Holpyp 8', Octaav 4', Gemshoorn 4', Quint 3', Octaav 2', Woudfluit 2', Cornet III sterk (discant), Mixtuur IV-V sterk - 1 koor 1972, Trompet 8', Vox Humana 8'.
Rugwerk: Fluitdoux 8', Quintadena 8', Praestant 4', Holpyp 4', Nazat 3', Octaav 2', Spitsfluit 2', Sexquialtera II-III sterk - 1 koor 1972, Scherp III-IV sterk - 1972, Dulciaan 8'.
Pedaal: Bourdon 16' - C-G 1972, Praestant 8', Gedackt 8', Roerquint 6', Octaav 4', Nagthoorn 2', Basuyn 16', Trompet 8', Schalmey 4', Cornet 2'.
Koppelingen: Manuaalkoppel - schuifkoppel, Pedaal - Hoofdwerk - 1834.
Speelhulpen: Tremulant, 3 afsluiters.


03 september 2016 Orgelexcursie naar Parrega en Sneek
10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Johannes de Doperkerk te Parrega. Kerkbuurt 3, 8763 MK Parrega.
Martin Vermeulen bouwde in 1907 een orgel voor de Hervormde Kerk in Parrega.
Het orgel is deels een samenstelling van verschillende oudere orgels. Het instrument is in 1958 gerestaureerd door de firma Reil. Een tweede restauratie vond plaats in 2014/2015 door Bakker & Timmenga. Op 27 juni 2015 is het orgel weer in gebruik genomen.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Quintadeen 8', Salicionaal 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Sifflet 1' - 1958, Mixtuur IV-V sterk, Tertiaan II sterk, Trompet 8' (gedeeld).
Bovenwerk: Roerfluit 8', Viola 8', Prestant 4', Gemshorn 4', Nasard 3', Piccolo 2', Sesquialter II sterk, Basson 8' (bas), Hautbois 8' (discant).
Pedaal: Subbas 16' - 1958; transmissie.
Koppelingen: Manuaalkoppel.
12.00 uur: Lunch in Sneek
13.30-15.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Doopsgezinde Kerk te Sneek. Singel 28, 8601 AJ Sneek.
Na de bouw van de nieuwe Doopsgezinde Kerk in 1841/1842 werd het orgel in 1845 aanbesteed. Het werd in de zomer van 1847 in gebruik genomen. Scheuer gebruikte de oude windlade en het pijpwerk van het orgel van Van Gruisen uit 1786, een instrument met één manuaal en aangehangen pedaal. Het hoofdwerk is vrijwel geheel afkomstig van het oude orgel. De Woudfluit 2' maakte Scheuer door de oude Quint in te korten. Na kleine reparaties http://www.orgbase.nl/orgbase/as/Sneek%20-%20Doopsgezinde%20Kerk%201.jpgin 1870 en 1894 door L. van Dam & Zonen werd het orgel ingrijpend gewijzigd door Bakker & Timmenga in 1923. Vier registers werden vervangen door modieuze stemmen van zink, het onderpositief werd in een zwelkast geplaatst en de toonhoogte werd veranderd. In 1964 verving Flentrop het pedaalklavier door een modern klavier.
Op 3 mei 1972 was er een flinke brand in de kerk. Het orgel liep veel waterschade op. In de jaren 1974/1975 werd het door D.A. Flentrop gerestaureerd. Hierbij werd de toestand van 1847 hersteld. Het ontbrekende pijpwerk werd gemaakt naar voorbeelden van Van Gruisen en Scheuer bij andere orgels. Het ging hierbij om de Sexquialter van het Hoofdwerk, de Flute Travers van het Positief en de tongwerken van de manualen. Van de Mixtuur werden het vierde en vijfde koor nieuw gemaakt. Ook is een nieuw pedaalklavier gemaakt in de stijl van Scheuer. Adviseurs bij de restauratie waren Klaas Bolt en Onno Wiersma. Op 3 oktober 1975 werd het orgel weer in gebruik genomen.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16' (discant) - 1786, Prestant 8' - 1786/front 1847, Holpijp 8' - 1786, Quintadeen 8' - 1786, Octaaf 4' - 1786, Fluit 4' - 1786, Octaaf 2' - 1786, Woudfluit 2' - 1847, Sexquialter II-III sterk (1 1/3') - 1975, Mixtuur III-V sterk (1') - 1786/1975, Trompet 8' (gedeeld) - 1975, Vox Humana 8' - 1975.
Onderpositief: Fluit Douce 8', Viola di Gamba 8', Flûte Travers 8' (vanaf c°) - 1975, Prestant 4', Flûte d'Amour 4', Salicet 4', Gemshoorn 2', Dulciaan 8' - 1975.
Pedaal: Subbas 16', Openfluit 8', Octaaf 4', Basson 16', Trompet 8'.
Koppelingen: Clavierkoppeling, Pedaalkoppeling - 1870.
Speelhulpen: Tremulant, Ventiel.
15.00-16.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Grote of Martinikerk te Sneek. Grote Kerkstraat 5, 8601 ED Sneek.
Schnitger tekende in 1709 het contract voor de bouw van een nieuw orgel in Sneek. Hij werkte eraan in 1710 en 1711. Op 21 december 1711 was het opgeleverd. Het orgel werd gekeurd door Johann Eitzen en Petrus Havingha. Vanaf 1726 voerde Christian Müller het onderhoud uit. Van Dam repareerde het in 1779, en W. van Gruisen in 1833. In 1897 werd het instrument afgebroken, waarna de firma Van Dam een nieuw orgel maakte. Hierin werden ongeveer acht oude registers verwerkt. De oude kas is nog altijd bewaard gebleven.
Het instrument van Van Dam werd in 1897 in gebruik genomen. In 1925 maakte de firma Pieter van Dam een nieuwe pneumatisch lade voor het pedaal. Hierdoor gingen de pedaalladen van Schnitger verloren, evenals drie registers. In 1943 restaureerden Bakker & Timmenga het instrument, waarbij de Echo-Trompet uit 1898 door een Hobo werd vervangen. Organist Dirk S. Donker werkte samen met Piet Post al vanaf 1973 aan een restauratieplan. Dit plan behelsde reconstructie van een Borst- en Rugwerk van Schnitger, bouw van een nieuw Hoofdwerk en tenslotte de bouw van een nieuw Bovenwerk in een zwelkast met pijpwerk uit 1897. Dit betekende ook uitbreiding van het orgel met een vierde manuaal. Uiteindelijk kreeg Bakker & Timmenga de opdracht in 1984. Reconstructie van de toestand van 1711 werd te duur gevonden, zodat een plan werd ontworpen van een restauratie in de toestand van 1898, waarbij het rugwerk zou worden uitgebreid. Op 30 mei 1988 is het orgel weer in gebruik genomen met een bespeling door de vaste organist van de kerk, Dirk S. Donker.
De restauratie hield de volgende punten in: De kassen werden gerestaureerd en ontbrekende delen werden nieuw gemaakt. De frontpijpen zijn schoongemaakt en voorzien van bladgoud op de labia. De klavieren uit 1898 zijn hersteld, terwijl een nieuw klavier is toegevoegd voor het rugwerk in bijpassen maatvoering en detaillering. Nieuwe naamplaatjes voor de registerknoppen werden gemaakt naar het voorbeeld uit 1898 en er is een nieuw pedaalklavier geplaatst. De windladen werden hersteld, terwijl voor het pedaal een nieuwe lade is gemaakt. Voor het herstel van pijpwerk werd ook gebruik gemaakt van bestaand pijpwerk van het huis Van Dam, afkomstig uit diverse plaatsen. Het rugwerk werd geheel nieuw ontworpen. Er kwamen drie registers in die afkomstig waren uit het orgel van de Grote Kerk te Leeuwarden, alwaar Van Dam ze in 1862 plaatste. De rest is nieuw gemaakt naar de factuur van Schnitger-Hinsz.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8' - 1711/1898, Holpijp 8' - 1711/1898, Violon 8', Octaaf 4' - 1711/1898, Fluit 4' - 1711/ca. 1800, Quint 3' - 1788/1898, Octaaf 2' - 1711/1898, Mixtuur II-III sterk - 1711/19e eeuw, Cornet III sterk (discant) - 1898, Trompet 8' - 1913.
Rugwerk: Roerfluit 8', Quintadeen 8', Prestant 4' - front 1711, rest 1987, Roerfluit 4' - 1885, Nasart 3' - 1987, Octaaf 2' - 1987, Sesquialter II sterk - 1987, Dulciaan 8' - 1987, Tremulant.
Zwelwerk: Salicionaal 8', Viola di Gamba 8', Roerfluit 8', Quintadeen 8', Salicet 4', Fluit Harmonique 4', Quintfluit 3' - 1711/1898, Woudfluit 2' - 1711/1898, Carillon II sterk - 1711/1898, Hobo 8' - 1943, Vox Humana 8' - 1862, Tremulant.
Pedaal: Prestant 16' - 1711/1925/1987, Subbas 16' - 1909/1987, Octaaf 8' - 1987, Gedekt 8' - 1885, Octaaf 4' - 1987, Bazuin 16' - 1987, Trompet 8' - 1987, Claron 4' - 1987.
Koppelingen: Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Rugwerk, Hoofdwerk - Rugwerk, Hoofdwerk - Zwelwerk.
Speelhulpen: Tremulant.

8 oktober 2016 Orgelexcursie naar Uithuizermeeden, Roodeschool en Zandeweer
10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Mariakerk te Uithuizermeeden Torenstraat 26, 9982 AX Uithuizermeeden
Op 28 augustus 2015 werd het Hinsz-orgel in de Mariakerk in Uithuizermeeden na volledige restauratie opnieuw in gebruik genomen. Het grote orgel in de Mariakerk te Uithuizermeeden is het laatste orgel dat Albertus Anthoni Hinsz in Nederland gebouwd heeft, namelijk in 1785. Hinsz overleed tijdens dat werk en zijn meesterknecht Matthijs Hansen Hardorff en intonateur Frans Caspar Schnitger jr. voltooiden het instrument. Heinrich Hermann Freytag, de latere opvolger van Hinsz als bedrijfsleider, heeft ook meegebouwd aan dit orgel. Zo is evenals in Noordbroek de Schnitger-school ook in Uithuizermeeden volop vertegenwoordigd. Houtsnijder Christiaan Reurscher (Ruischer) heeft het fraaie en verfijnde lofwerk aan het orgel gemaakt en schilder Derk Meenkes (Meenken) kreeg grote lof voor zijn werk. De destijds 79-jarige Groninger Martini-organist Jacob Wilhelm Lustig keurde het orgel en was er in alle opzichten zeer enthousiast over.
In 1904 en 1931 is het orgel tamelijk rigoureus gerestaureerd volgens de destijds heersende romantische opvattingen, maar met veel minder technische vaardigheid en artistieke know-how. Het orgel werd in 1967-1970 grondig gerestaureerd door de Gebr. Van Vulpen te Utrecht. De verdwenen oude registers werden toen gereconstrueerd. Sommige onderdelen van deze restauratie zijn destijds voortreffelijk uitgevoerd, andere minder omdat het restauratievak nog niet voldoende geëvolueerd was. Daarom heeft het orgel in onze tijd niet die bekendheid genoten die het zeker verdient.
Omdat er zich na bijna vijftig jaar weer allerlei ontoelaatbare mankementen voordeden, waren omvangrijke werkzaamheden nodig. Er is gekozen voor een corrigerende restauratie waarbij alle goede elementen van 1785 en 1970 konden blijven, maar de niet overtuigende konden worden aangepast volgens het huidige kennisniveau. Het enkele jaren geleden gehanteerde lotingssysteem voor rijks-restauratiesubsidie viel voor Uithuizermeeden gunstig uit en men viel ‘in de prijzen’. Zo heeft het kerkbestuur het geluk gehad dat met behulp van BRIM-subsidie zowel de kerk als het orgel geheel konden worden gerestaureerd. Tegelijkertijd kon eveneens de omvangrijke aardbevingsschade aan de kerk worden hersteld. Zo staan kerk en orgel er nu weer fraaier bij dan vele decennia daarvoor en hopelijk wordt dit niet tenietgedaan door nieuwe aardbevingen... .
Zowel het oudste pijpwerk als dat van 1970 is volledig geherintoneerd volgens de methodiek van Hinsz. Het klinkt veel fluweliger, verfijnder en zilveriger dan voorheen. De kleurstelling van 1862 is voor die tijd nog zo tijdloos, dat deze even zo goed in 1785 aangebracht had kunnen worden.
Dispositie
Hoofdwerk: Gedekt 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Speelfluit 4', Nasard 3', Woudfluit 2', Cornet III sterk (4') (discant) - 1785, Mixtuur III-IV sterk (1 1/3') (gedeeld) - 2015, Trompet 8' - 1970, Vox Humana 8' - 1785, Tremulant.
Rugwerk: Fluit Douce 8' - 1785, Prestant 4' - 1785, Gedekte Fluit 4' - 1970, Gedekte Quint 3' - 1970, Octaaf 2' - 1785, Speelfluit 2' - 1970, Sexquialter II-III sterk (1 1/3') - 2015, Dulciaan 8' - 1970, Tremulant.
Pedaal: Bourdon 16' - 1785, Prestant 8' - 1785, Gedekt 8' - 1785, Roerquint 6' - 1785, Octaaf 4' - 1785, Nachthoorn 2' - 1970, Bazuin 16' - 1970, Trompet 8' - 1970, Cornet 4' - 1785.
Koppelingen: Manuaalkoppel - schuifkoppel, Pedaal - Hoofdwerk.
Speelhulpen: 3 ventielen, Windlosser, Clavis.
12.00 uur: Lunch
13.30 uur: Bezoek aan de orgelmakerij Steendam te Roodeschool Westerdijkstraat 21, 9983 PR Roodeschool
Info: http://www.orgelmakerijsteendam.nl/
15.15 uur: Bezoek aan het orgel van de Dorpskerk te Zandeweer Hoofdstraat 7, 9997 PH Zandeweer
Het orgel in Zandeweer was het eerste door Hinsz zelfstandig gebouwde instrument. Het is geheel vervaardigd in de stijl van Franz Caspar Schnitger, wiens bedrijf Hinsz had overgenomen. Het orgel is lange tijd onderhouden geweest door Hinsz en daarna door Freytag. In de negentiende eeuw werkten allerlei kleine bouwers aan het instrument. De dispositie is in deze tijd licht aangepast: de Quint 1 1/2 werd door een Viola di Gamba 8' vervangen en de Fluit 2' van het rugpositief werd gewijzigd in een Fluit 4'. Mogelijk is dit in 1853 gebeurd, toen Geert Pieter Dik een grote reparatie uitvoerde.
Waarschijnlijk zijn in 1883 twee registers van het rugwerk verwijderd: de Scherp en de Sexquialter. In dat jaar werd door Roelf Meijer een grote reparatie uitgevoerd. Het rugwerk heeft nog altijd één open plaats op de windlade. Jan Doornbos voerde in 1902 een ingrijpende revisie uit, waarbij de spaanbalgen werden vervangen door een magazijnbalg, de manuaalkoppel werd gewijzigd van een schuifkoppel in een trekkoppel, de Mixtuur verving hij door een Fluit 4', de tongwerken werden gewijzigd en ten slotte is het gehele orgel opnieuw geïntoneerd. J.W. Dekker restaureerde in 1932 de klaviatuur en de mechaniek. In 1952 plaatste Klaas Doornbos een windmachine.
In 1985-1987 is door De Graaf uit Leusden aan het orgel gewerkt. Op één van de lege plekken in het rugwerk werd een Sexquialter II sterk geplaatst. Ook verving hij de Gamba door een Quint 1 1/2'. Tegelijkertijd restaureerde Mense Ruiter de registermechaniek van het rugpositief met registertrekkers in de kas van het rugwerk. De firma Metzler reconstrueerde de Vox Humana. Een echte restauratie kon echter door allerlei omstandigheden niet worden gestart.
Pas in 2004 was het mogelijk hier een opdracht voor te geven. Onder advies van Stef Tuinstra is het werk uitgevoerd door de firma Reil. Het orgel is bij deze restauratie zoveel mogelijk teruggebracht in de oorspronkelijke staat. De windvoorziening werd opnieuw aangelegd met spaanbalgen. De temperatuur die Hinsz heeft gelegd in de stemming is aan de hand van het pijpwerk vastgesteld en weer toegepast. Op 13 juni 2008 kon het orgel opnieuw in gebruik worden genomen. Adviseur Stef Tuinstra bespeelde het bij deze gelegenheid.
Dispositie
Manuael: Quintadena 16' - C-F 2008, Praestant 8', Floite Dues 8', Octaav 4', Nassat Quint 3', Super Octaav 2', Mixtuir 3, 4, 5 à 6 stark (2/3'), Trompet 8' - 1731/2008.
Ruck-Positiv: Rohr Floit 8', Praestant 4', Super Octaav 2', Walt Floit 2', Quinta 1 1/2' - 1984, Sexquialtra 2 stark (2/3') - 1984, Scharp 4 stark (1/2') - 1731/2008, Vox Humana 8' - 1985/2008.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Manuaalkoppel - schuifkoppel.
Speelhulpen: Tremulant Dues - 2008, Calcante Schel - 2008, Uytloop des Winds, Speerventil Manuael - 2008, Speerventil Ruck-Positiv - 2008.

N.B. Afhankelijk van het aantal deelnemers zou aan u een eigen bijdrage voor deze excursie gevraagd kunnen worden van maximaal €10,--.
Aan het bezoek aan het Organeum en het bezoek aan het orgel van Midwolda zijn kosten verbonden.


19 november 2016 Orgelexcursie naar Dalfsen en Zwolle
10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Gereformeerd Vrijgemaakte kerk te Dalfsen Adres: Brethouwerstraat 1, 7721 XM Dalfsen
Hier drinken we eerst een kopje koffie.
De firma Steendam bouwde in 2004/2005 een nieuw orgel voor de Gereformeerde Kerk (Vrijgemaakt) te Dalfsen. Het orgel zou oorspronkelijk worden gebouwd met gebruik van enkele oude Witte-windladen, maar er zijn toch nieuwe laden gemaakt.
Op 9 september 2005 is het in gebruik genomen. Het oude orgel van de kerk werd door Steendam ingenomen.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Mixtuur III-VI sterk, Cornet V sterk (discant), Fagot 16', Trompet 8'.
Nevenwerk: Holpijp 8', Viola di Gamba 8', Salicet 4', Roerfluit 4', Nasart 3', Woudfluit 2', Hobo 8', Tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Octaafbas 8', Octaaf 4', Basson 16'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Nevenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Nevenwerk.
Info: http://orgbase.nl
12.30 uur: Lunch in Zwolle
14.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Waalse kerk te Zwolle Adres: Schoutenstraat 4, 8011 NX Zwolle
Het orgel is afkomstig uit de Rooms-Katholieke Sint Dominicuskerk te Groningen. Petrus van Oeckelen plaatste het in 1840 over naar de Waalse Kerk te Zwolle. Hij plaatste een Bourdon 16' op de plaats van een gehalveerd tongwerk 8'. Op 29 november 1840 werd het in gebruik genomen. Jan Proper restaureerde het werk in 1891/1892 en breidde het uit met een tweede manuaal. Het materiaal van Proper was afkomstig uit een oud kabinetorgel. In 1931 is het pedaalklavier vernieuwd bij een restauratie door Arie Bik. Roelof Kamp werkte in 1960 aan het orgel. Hij verving de Vox Céleste van Proper door een Roerquint 3'.
Een grondige revisie van de mechaniek werd in 1977 door Flentrop uitgevoerd. In 1987 rondde Flentrop de tweede fase van de restauratie af. Hierbij werd de Roerquint 3' van Kamp vervangen door een Cornet III sterk. Adviseurs bij de restauraties waren Klaas Bolt (1977) en Aart van Beek (1977 en 1987). Op 27 september 1987 nam men het orgel weer officieel in gebruik.
In 2015 voerde de firma Reil een nieuwe restauratie uit, onder advies van Rudi van Straten en Theo Jellema. Op 7 november 2015 werd het orgel weer in gebruik genomen. Theo Jellema gaf hierbij een concert op het herstelde orgel.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16' - 1840, Praestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Fluit 4', Woudfluit 2', Mixtuur III-IV sterk.
Dwarswerk: Doesfluit 8', Viola da Gamba 8', Flageolet 4', Cornet III sterk (discant) - 1987.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Manuaalkoppel.
Speelhulpen: Tremulant.
Info: http://orgbase.nl
15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Kloosterkerk der Eerwaarde Paters Dominicanen te Zwolle Adres: Assendorperstraat 29, 8012 DE Zwolle
Het orgel in deze kerk te Zwolle is gebouwd in de jaren 1911/1912 door P.J. Adema & Zonen uit Amsterdam. Het is gebouwd volgens het pneumatisch kegelladensysteem. Op 22 mei 1912 is het instrument ingewijd door de Rotterdamse organist M. van Leeuwen. In 1916 zijn er nog zeven stemmen aan toegevoegd. Het orgel was hiermee voltooid. In 1933 brak een brand uit in het kerkgebouw, waarbij het orgel waterschade opliep, maar ook te lijden had door de hitte. Het werd door Joseph Adema hersteld. Hij maakte een nieuwe speeltafel. Onder advies van dr. P.J. de Bruyn namens de KKOR voerde Hubert Schreurs in 1946 enkele wijzigingen uit. Hij korte de Quintadeen 8' in tot een Roerfluit 4' en de Fluit 4' tot een Nasard 2 2/3'. De Aeoline 8' werd in een Flageolet gewijzigd en de Piccolo 2' in een Terts. Tenslotte plaatste hij een Mixtuur op het Reciet op de open plaats, die oorspronkelijk voor een Clarinet 8' was bedoeld. Een jaar later plaatste hij een Vox Humana 8' op het Reciet, afkomstig van het orgel van de Sint Josephkerk in Haarlem.
In 1961 voerde Hubert Schreurs een restauratie uit. Adviseur bij deze restauratie was opnieuw dr. P.J. de Bruijn namens de KKOR. De registertractuur is geëlektrificeerd. Albert de Klerk verzorgde het ingebruiknemingsconcert op 22 februari 1962. In 1981 is door Schreurs ook de speeltractuur geëlektrificeerd, en het orgel is helemaal schoongemaakt. Het orgel werd in 2007/2008 door de firma Adema grondig gerestaureerd. Tijdens deze restauratie bleef het orgel wel zoveel mogelijk in gebruik. Op 15 september 2008 is het instrument officieel opgeleverd.
De kerk is tussen 1900 en 1902 gebouwd. Het was tot 1965 een open kloosterkerk. Sinds dat jaar is er een rectoraat gevestigd, gewijd aan de heilige Thomas van Aquino. Het klooster leidde tot 1967 jonge Dominicanen op, maar is grotendeels verbouwd tot woningen, zalen en kantoren. Kerk en klooster staan op de monumentenlijst.
Dispositie
Hoofdmanuaal: Principaal 16', Bourdon 16', Praestant 8', Holpijp 8', Fluit Harmoniek 8', Salicionaal 8', Octaaf 4', Fluit Octaviant 4', Doublet 2', Cornet V sterk (discant) - 1916, Mixtuur III-VI sterk, Cymbale III sterk, Trompet 8', Klaroen 4' - 1916/1961.
Reciet Expressief: Viola Major 16' - 1916, Principaal 8', Dwarsfluit 8', Nachthoorn 8' - 1916, Viola di Gamba 8', Voix Céleste 8', Roerfluit 4' - 1946, Viola 4', Nasard 2 2/3' - 1946, Flageolet 2' - 1946, Terts 1 3/5' - 1946, Mixtuur IV-V sterk - 1946, Trompet Harmoniek 8' - 1961, Fagot-Hobo 8', Vox Humana 8' - 1947, Tremulant.
Pedaal: Contrabas 16', Subbas 16', Openbas 8', Violoncel 8' - 1916, Gedekt 8', Openfluit 4' - 1916, Bazuin 16' - 1961, Trombone 8' - 1961.
Koppelingen: Pedaal - Hoofdmanuaal, Pedaal - Reciet Expressief, Hoofdmanuaal - Reciet Expressief, Octaaf Grave Hoofdwerk, Octaaf Aigué Hoofdwerk, Octaaf Grave Reciet Expressief.
Speelhulpen: 2 vrije combinaties, Vaste combinaties (pp - p - mf - f - ff - tutti), Combinatieregisters (treden, per manuaal en pedaal), Automatisch pedaal.
Info: http://orgbase.nl

In eerste instantie stond een bezoek aan het Holtgräve-orgel te Dalfsen en een bezoek aan het Schnitgerorgel van de St. Michaëlskerk te Zwolle gepland. Het bleek niet mogelijk deze orgels op 19 november a.s. te bezoeken.
Ik hoop dat bovenstaand programma een passend alternatief is.


Afscheid Berend Dekker als organist te Berghuizen.
Zondag, 17 januari 2016, heeft Berend Dekker (85) in een muzikale dienst afscheid genomen als organist van de kerk te Berghuizen.
Berend Dekker heeft 70 jaar het monumentale Matthias Amoor orgel in de Gereformeerde kerk mogen bespelen.
Medewerking aan deze dienst werd verleend door Berend Dekker zelf, de vier plaatselijke organisten, zanggroep Intermezzo uit Ruinerwold en de cantor organist van de Grote kerk te Meppel, Mannes Hofsink.
Van de gemeente te Berghuizen kreeg Berend een foto op canvas van “zijn” orgel (foto) en twee kaarten voor de uitvoering van de Mattheus Passion in de Grote kerk te Zwolle.
Na afloop hebben veel genodigden en gemeente leden gebruik gemaakt van de gelegenheid om in kerkelijk centrum ’t Middelpunt’ Berend persoonlijk te bedanken voor zijn orgelspel.

Foto en tekst:: Lammert van der Heide



bullet 2015 historie



Zaterdag 7 februari 2015 jaarvergadering, tevens excursie naar Hoogeveen

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Grote kerk te Hoogeveen.
Adres: Grote Kerkstraat 40, 7902 CK Hoogeveen
Hier drinken we eerst een kopje koffie.
Beschrijving: hoogeveen-grotekerk-front-1J.C. Scheuer bouwde in 1843 een tweeklaviers orgel met aangehangen pedaal in de Grote Kerk. Van Oeckelen maakte in 1859 een vrij pedaal. Ook werden enkele verbeteringen aangebracht. In 1939 restaureerde H.W. Flentrop het orgel. In 1964 was de conditie van het orgel bijzonder slecht geworden, zodat het nauwelijks meer bespeelbaar was. Een nieuwe restauratie vond plaats van 1965 tot 1969 door Pels & Van Leeuwen uit Alkmaar onder advies van Feike Asma. Bij deze restauratie is de dispositie ook enigszins gewijzigd. Op 22 december 1969 is het instrument weer in gebruik genomen. De eigen organist dhr. J.G. van Tellingen begeleidde de gemeentezang, en Feike Asma gaf een concert.
Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Viola di Gamba 8' - 1969, Octaaf 4', Fluit Douce 4', Quint 3', Super Octaaf 2', Cornet V sterk (discant), Mixtuur IV-VI sterk - 1969, Scherp III-IV sterk - 1969, Trompet 8'.
Rugwerk: Prestant 8', Holpijp 8', Prestant 4', Fluit d'Amour 4', Spitsfluit 2', Quint 1 1/3' (vanaf c) - 1969, Sesquialter II sterk, Dulciaan 8' - 1969.
Pedaal: Subbas 16', Octaaf 8', Octaaf 4', Bazuin 16', Trombone 8'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Rugwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Rugwerk.
Meer info: http://orgelsindrenthe.nl/nederlands/hoogev01.html

12.00-13.00 uur: Lunch in Hoogeveen

13.30-15.30 uur: Jaarvergadering bij de Vredehorstkerk te Hoogeveen
Adres: Zuidwoldigerweg 32, 7908 AD Hoogeveen.
Agenda jaarvergadering :
-Opening
-Mededelingen
-Jaarverslag van de penningmeester over 2014 (ontvangt u tijdens de vergadering)
-Jaarverslag over 2014 van de secretaris (zie bijlage 1)
-Voorlopig programma 2015 (zie bijlage 2)
-Benoeming afgevaardigden Algemene Vergadering KVOK (13 juni Groningen)
-Rondvraag
-Sluiting
Aansluitend aan de vergadering zal Henk de Haan een dia-presentatie houden van de excursies die de KVOK afdeling Drenthe het afgelopen jaar (2014) heeft gehouden.

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Vredehorstkerk
Opus 870 van Pels & Van Leeuwen is gebouwd in 1982 voor de Gereformeerde Vredehorstkerk te Hoogeveen. Op 11 december 1982 werd het in gebruik genomen.
Dispositie:
Hoofdwerk: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Mixtuur IV sterk, Trompet 8'.
Bovenwerk: Holpijp 8', Fluit 4', Woudfluit 2', Quint 1 1/3' - uit Tertiaan, Tertiaan II sterk (1 3/5' + 1 1/3'), Tremulant.
Pedaal: Subbas 16' - vanaf c transmissie, Prestant 8' - transmissie, Fagot 16' - vanaf c transmissie.
Koppelingen: Hoofdwerk - Bovenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.
Meer info: http://orgelsindrenthe.nl/nederlands/hoogev02.htm

Zaterdag 14 maart 2015 Orgelexcursie naar Lellens, Ten Boer en Loppersum
10.00 uur
: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te Lellens, Borgweg 17, 9794 PA Lellens.
De kerk is in 1667 bij de oprijlaan van de borg Huis te Lellens gebouwd, in opdracht van jonker Hillebrant Gruys, de eigenaar van de borg.
De kerk is een zaalkerk met een opengewerkte dakruiter waarin zich een klok met mechanisch torenuurwerk bevindt, die waarschijnlijk is vervaardigd in 1668. Het gebouw staat op een verhoogde begraafplaats, die grenst aan de noordzijde van de kerk en ongeveer 150 namen herbergt.
Binnen in de kerk hangt een preekstoelkuip uit de 17e eeuw, met een klankblad en een eenvoudige trap. In het koor staan twee herenbanken uit de 17e en 18e eeuw, waarvan één overhuifd. De kerk van Lellens is een rijksmonument. Na enkele jaren van restauratie is de kerk op 3 september 2010 officieel weer in gebruik genomen. In tegenstelling tot veel andere historische kerken in de Groninger Ommelanden is het gebouw nog voor kerkdiensten in gebruik.
Rond 1800 bouwde Freytag een orgel als huisorgel voor de borg in Lellens, mogelijk in opdracht van Hendrik Louis Wijchgel. G.P. Dik plaatste het in 1860 over naar de Hervormde Kerk. De Borg werd in 1875 verlaten en is in 1897 afgebroken. Dik vergrootte de kas met twee zijtorens, wijzigde de kap en plaatste nieuw lofwerk. Ook werd door hem een aangehangen pedaal (C-g) geplaatst. De prestant 8' (discant) verving hij door een prestant 16' (discant). In 1935 is de intonatie van het pijpwerk door de firma Spanjaard herzien. Holtman & Leemhuis plaatsten in 1949 een windmotor.
In 1980 liet de organist van de kerk, J.A. van Dellen, een nieuw pedaalklavier plaatsen met een electronische Subbas 16'. Dit klavier is echter in juli 1997 weer verwijderd, zodat het orgel sindsdien geen pedaal meer heeft.
In 2010 is het kerkgebouw gerestaureerd. In de jaren 2013-2014 volgde de restauratie van het orgel, uitgevoerd door de firma Mense Ruiter onder advies van Stef Tuinstra. Uitgangspunt was de situatie van 1860, maar wel op de originele toonhoogte en met een Young-temperatuur, passend bij het werk van Freytag. De fraaie orgelkas is ook geheel gerestaureerd en opnieuw geschilderd in een mahonie-imitatie. Het orgel werd in gebruik genomen tijdens een feestelijk weekend van 21 tot 23 maart 2014.
Dispositie
Manuaal: Prestant 16' (discant), Bourdon 8', Prestant 4' (gedeeld), Fluit 4', Octaaf 2', Speelfluit 2'.
Speelhulpen: Windlosser.

12.00 uur: Lunch in Ten Boer

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Kloosterkerk in Ten Boer, Kerkpad 3, 9791 CV Ten Boer
De romanogotische kerk werd in de 13e eeuw gebouwd als kloosterkerk bij het benedictinessenklooster. Na de opheffing in 1485 werd het klooster afgebroken. De Beschrijving: Beschrijving: http://www.dorpsbelangentenboer.nl/files/Ten_20Boer,_20Hervormde_20kerk.jpg kerk bleef behouden als parochiekerk.
Uit een gedenksteen in de noordwand blijkt dat de kerk in 1565 hersteld is. Dit vond plaats ten tijde en onder verantwoordelijkheid van de laatste abt van het Benedictijner klooster Germania te Thesinge, Gerardus Ahues.
De achtkantige dakruiter is pas in 1810 op de westgevel geplaatst als vervanging van de eerder afgebroken vrijstaande kerktoren.
In het interieur vallen de overhuifde kerkenraadsbank en twee monnikenbanken in het koor op. De preekstoel dateert uit de tweede helft van de 17e eeuw. Het kerkorgel is in 1894 gebouwd door de Groninger orgelbouwer Jan Doornbos (bijgenaamd 'Jan Avontuur'). Zoals meestal gebruikte hij bij de bouw van dit orgel materiaal van orgels uit de 18e eeuw.
Jan Doornbos bouwde met behulp van een oude windlade een nieuw orgel voor de Hervormde Kerk te Ten Boer, dat in 1894 is opgeleverd. In 1906 raakte het beschadigd tijdens de restauratie van het kerkgebouw. Het instrument werd door Doornbos weer hersteld. Bij een restauratie door Arie Bik in 1946 werd de Trompet 8' vervangen door een Quint 3'. Ook maakte hij het pedaal zelfstandig door een transmissie aan te leggen van de Bourdon 16'. Tenslotte verving Bik het oude klavier door een nieuw met de omvang C-f''', echter zonder hier ook de windlade op aan te passen en pijpen bij te maken. Mense Ruiter restaureerde het orgel opnieuw in 1982. Hij bracht weer een klavier aan met de oude omvang en verving de Quint door een Trompet 16'. In tegenstelling tot het opschrift op de trekker is de Trompet 16' ongedeeld en doorlopend.
Dispositie:
Manuaal: Bourdon 16', Prestant 8', Gamba 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Fluit 4', Fluit 2', Trompet 16' - 1982.
Pedaal: Aangehangen.

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Vrijgemaakt Gereformeerde kerk te Loppersum, Tuinbouwstraat 3, 9919 HH Loppersum
Beschrijving: Beschrijving: http://www.hetorgel.nl/image/Loppersum-gvk.jpg Voor de Gereformeerde Kerk in Oostvoorne bouwde Mense Ruiter een geheel nieuw orgel. Adviseurs bij de bouw waren drs. A.J. Gierveld en dhr. J. Telder namens de GOV. Op 25 mei 1989 nam men het orgel in gebruik.
Het orgel is in 2013 te koop aangeboden en werd gekocht voor de Gereformeerde Kerk (Vrijgemaakt) in Loppersum. De firma Mense Ruiter voerde een revisie uit en plaatste het orgel over. Het is uitgebreid met het groot octaaf van de Prestant 8'. Op 31 januari 2014 werd het orgel in Loppersum in gebruik genomen met een bespeling door Henk de Vries, organist van de kerk in Zuidbroek.
Dispositie:
Manuaal I: Prestant 8' - C-B uit Holpijp, Holpijp 8' - transmissie, Octaaf 4', Octaaf 2', Mixtuur II-III sterk (1'), Trompet 8'.
Manuaal II: Holpijp 8', Fluit 4', Nasard 3', Fluit 2', Terts 1 3/5'.
Pedaal: Bourdon 16'.
Koppelingen: Manuaal I - Manuaal II (gedeeld), Keerkoppel Pedaal - Manuaal I / Manuaal II.

Zaterdag 18 april 2015, Orgelexcursie naar Hallum, Stiens en Grouw
10.30 uur
: Bezoek aan het orgel van de St. Maartenkerk te Hallum Kerkpad 1, Hallum
Beschrijving: Kerkpad 1De kerk was oorspronkelijk gewijd aan Martinus van Tours. Het romanogotische schip met spitsboogvensters uit de 13e eeuw heeft een noordelijke aanbouw met muurfragmenten van tufsteen (12e eeuw) en een dakruiter, de zogenaamde lytse toer. In 1464 werd tijdens de strijd tussen de Schieringers en Vetkopers de toren in brand gestoken. De zuidelijke aanbouw (15e eeuw) werd later ingericht als grafkapel en consistoriekamer. In de 18e eeuw kreeg de kerk steunberen. In 1806 werd de ingestorte (1804) zadeldaktoren herbouwd (gevelsteen boven ingang toren) met een ingesnoerde spits. In de toren hangt een klok (1542) van klokkengieters Geert van Wou en Johan ter Steghe en een kleinere klok (1648) van Jacob Noteman. De vijfzijdige koorsluiting (14e eeuw) is in 1865 vernieuwd naar plannen van B. Gelders.
Het interieur wordt gedekt door een houten tongewelf uit de 16e eeuw. In de kerk bevinden zich drie overhuifde herenbanken uit de 17e eeuw, een preekstoel (1773) gemaakt door Willem Groeneveld met snijwerk van Dirk Embderveld en rouwborden voor Gijsbert Arendsma van Idsinga (1760) en voor grietman van Wymbritseradeel Duco Martena van Burmania (1775). Tijdens de Franse tijd doet de zuidelijke aanbouw dienst als Garde du Corps.
In 1804 stortte op 26 april de toren van de kerk in. Het orgel uit 1768, gebouwd door Hinsz, werd hierbij verwoest. Albertus van Gruisen begon in 1810 met de bouw van het nieuwe orgel. Het had twee klavieren en aangehangen pedaal. Op 31 januari 1811 is het in gebruik genomen. In later jaren is het instrument gewijzigd, en er is in 1871 door Hardorff een vrij pedaal gemaakt met vier stemmen. Bakker & Timmenga reviseerden het orgel in 2003.
In 2014 is het orgel gerestaureerd door Bakker & Timmenga en op 24 oktober 2014 is orgel opnieuw in gebruik genomen.
Dispositie:
Manuaal: Prestant 16' (discant), Bourdon 16', Prestant 8', Roerfluit 8', Fluit Doux 8', Octaaf 4', Speelfluit 4', Quint 3', Superoctaaf 2', Cornet III sterk (discant), Mixtuur II-III-IV sterk (gedeeld), Sexquialter II, Trompet 8' (gedeeld).
Rugpositief: Holpijp 8', Viola di Gamba 8' (discant), Fluit Travers 8' (discant), Prestant 4', Fluit d'Amour 4', Nasard 3', Woudfluit 2', Dulciaan 8', Tertiaan.
Pedaal: Subbas 16', Octaaf bas8', Octaaf 4', Basson 16'.
Koppelingen: Manuaalkoppel, Pedaalkoppel, Tremulant rugwerk.
Info: http://www.orgelsite.nl/kerken47/hallum-hk.htm

12.30 uur Lunch in Stiens

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Sint Vituskerk te Stiens Pieter Jellessingel 1, Stiens
Beschrijving: Pieter Jellessingel 1De kerk was oorspronkelijk gewijd aan Sint-Vitus. De eenbeukige kerk heeft een schip van tufsteen uit de 12e eeuw. In de zadeldaktoren uit de 16e eeuw hangen drie klokken: een klok uit 1381, een klok uit 1509 van Arent van Wou en een door Gregorius van Hall gegoten klok uit 1607. De ruimte in de toren is nu een consistoriekamer. Het koor werd in de 13e en 19e eeuw gewijzigd. De toren werd in 1957 gerestaureerd en de kerk in de jaren 1974-1976. Het kerkgebouw is een rijksmonument.
De interieur wordt gedekt door een houten tongewelf (16e eeuw). Er zijn drie herenbanken Op een wapenbord (1635) zijn wapens afgebeeld van de families Dekema, Burmania en Van Cammingha. Het doopvont is afkomstig uit de gesloopte OLV Ten Hemelopnemingkerk (1966) in Wijtgaard.
Beschrijving: http://www.orgelsite.nl/kerken35/stiens.htm
In 1830 bouwde Van Dam een nieuw orgel in Stiens, maar het pijpwerk is vrijwel allemaal afkomstig uit het oude orgel. Ook de mechaniek werd voor een groot deel overgenomen. Dit oude orgel was in 1646 gebouwd door Arnold Baders. In 1777 kreeg het een nieuwe kas, omdat het werd gecombineerd met het orgel van de oude afgebroken kerk uit Berlikum. Van Dam gebruikten de kas uit 1777 als Hoofdwerkkas, en maakten een nieuw Rugwerk. In 1853 verplaatste Hardorff het orgel naar het koor, maar bij de restauratie van 1973-1976 is het weer aan de westzijde van de kerk geplaatst. Deze restauratie werd uitgevoerd door de firma Bakker & Timmenga onder advies van Maarten Vente.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16' (gedeeld), Praestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Terts 1 3/5', Cornet III sterk (discant), Mixtuur III-IV-V sterk, Trompet 8' (gedeeld) - 1770.
Rugwerk: Holpijp 8' (bas), Viola da Gamba 8' (discant) - 1830, Prestant 4' - 1830, Fluit 4', Woudfluit 2', Dulciaan 8' (gedeeld).
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Manuaalkoppel - schuifkoppel.

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Petruskerk te Grouw Kerkstraat 4, Grouw.
Beschrijving: Bestand:Sint Pieterkerk2 Grou.jpgDe kerk werd gebouwd in het begin van de 13e eeuw. In de buitenmuur van het koor is de romaanse gevelversiering duidelijk waarneembaar in de vorm van een klimmend boogfries en een horizontaal boogfries. De kerk is in de loop der tijd meerdere malen verhoogd en vergroot. Tufsteen en baksteen wisselen elkaar daarbij af. In de 15e eeuw werd de kerk opnieuw uitgebreid en werd de huidige toren gebouwd. De luidklok (1653) is gegoten door Jurjen Balthasar. Na de hervorming kreeg het koor een andere bestemming. Tot 1832 heeft dit gedeelte van de kerk dienst gedaan als recht- en raadhuis. De vensters in de koorwand dateren uit deze periode. Enkele van deze gevels zijn weer dichtgemetseld. Na 1832 kwam hier de kosterswoning en nog weer later werd de ruimte geschikt gemaakt om als consistorie dienst te doen.
In het interieur bevinden zich een 17e-eeuwse preekstoel en twee 18e-eeuwse herenbanken, de Roordabank en de Kamstrabank. Aan de westelijke wand bevindt zich een zogenaamd gebodenbord; in tegenstelling met de meeste gebodenborden staat hierop niet de tekst van de Tien geboden, maar de samenvatting uit het evangelie van Mattheus en een tekst uit het evangelie van Johannes. Het bord werd geschonken door de grietman van Idaarderadeel, Carel van Roorda. De afgebeelde zilveren avondmaalsschaal is een geschenk van Andries Roorda en zijn vrouw Nolkje van Heloma. Op de schaal staat te lezen:
"Laat Andries Roorda met Vrou Nolkjen Heloma
Ter Eeren van Godts Kerk dit silverwerk ons schenken
Wij neemen 't danklijck aan met wensch dat Godt hier naa
Haar beijder liefde plicht in liefde wil gedenken"
In 1852/1853 bouwde Van Dam een groot orgel in Grouw, ter vervanging van het oude instrument uit 1655, gebouwd door Meinardi. Dit orgel had drie klavieren en aangehangen pedaal. Op 9 januari 1853 is het in gebruik genomen met een bespeling door S.W. Velds. De drie beelden werden in 1855 geplaatst. Op verzoek bouwde Van Dam in 1858 een pedaalkoppel. In 1886 verving Van Dam bij een schoonmaakbeurt de Portunaal door een Violon, echter zonder de naam te wijzigen. In 1890 werd de Quint 3' van het Hoofdwerk vervangen door een Quintadeen. Het orgel werd in 1919 verplaatst naar de andere kant (de koorzijde) van de kerk door P. van Dam, die ook de dispositie aanpaste. Hij verving namelijk de Clarinet 8' van het Bovenwerk door een Voix Celeste 8', de Salicet 4' door een Violon 8' en op het pedaal de Fagot 16' door een Quintadeen 8'. Bakker & Timmenga restaureerden het orgel in 1972-1974. Zij herstelden de dispositie van het Bovenwerk en verwijderden de zwelkast, die waarschijnlijk ook in 1919 is gemaakt. Voor het maken van de Salicet 4' en de Dulciaan 8' werd gebruik gemaakt van voorbeelden uit de Westerkerk in Leeuwarden.
In 2011 is het orgel gerestaureerd door de firma Bakker & Timmenga. Op 10 december 2011 werd het instrument weer in gebruik genomen. Adviseur bij de restauratie was Theo Jellema, die ook het inspelingsconcert verzorgde.
Dispositie:
Hoofdwerk: Prestant 16', Octaaf 8', Holpijp 8', Quintadeen 8', Portunaal 8' (discant) - 1886, Octaaf 4', Roerfluit 4', Woudfluit 2', Mixtuur III-V sterk, Cornet III sterk (discant), Trompet 8'.
Bovenwerk: Roerfluit 8', Salicionaal 8', Viola di Gamba 8', Salicet 4' - 1972, Fluit Travers 4', Gemshoorn 2', Dulciaan 8' - 1972, Tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Prestant 8', Quintadeen 8' - 1919, Octaaf 4', Trombone 8'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Bovenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.
Info: http://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Pieterkerk_%28Grou%29


Zaterdag 30 mei 2015 Orgelexcursie naar Westrhauderfehn en Leer (D)
10.00 uur: Bezoek aan het orgel van Hoffnungskirche (Ev. Luth.) in Westrhauderfehn, Untenende 3, D-26817 Rhauderfehn.
Beschrijving: Datei:ChurchWestrhauderfehn.jpgWestrhauderfehn is ontstaan in de achttiende eeuw als veenkolonie. Het veengebied werd ontgonnen door de Rhauder-Fehn-Compagnie, die van het toenmalige Pruisen toestemming had gekregen om turf te winnen in het gebied. In de eerste jaren was de kolonie nog een deel van Rhaude, maar door de groei van het dorp werd het in 1829 een eigen gemeente. De Hoffnungskirche kwam gereed in 1848.
Afbeelding: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d3/Westrhauderfehn_Orgel.jpg
In 1852 bouwde Gerd Sieben Janssen uit Aurich een orgel in deze kerk. De orgelkas was in classicistische stijl gemaakt.
In de kas is in 1937 door Furtwängler & Hammer (Hannover) een grotendeels nieuw orgel gebouwd. Daarbij werden delen van het vorige orgel opnieuw gebruikt.
In 1984 en 1985 is het orgel door Führer (Wilhelmshaven) gerenoveerd en zijn kleine veranderingen aangebracht.
Dispositie:
Hauptwerk: Bordun 16' - 1852, Prinzipal 8', Gambe 8' - 1886, Holzflöte 8', Oktave 4', Rohrflöte 4', Quinte 2 2/3', Waldflöte 2', Sesquialtera 2 fach - 1937/1985, Mixtur 3-4 fach, Trompete 8' - 1985.
Schwellwerk: Salicet 8', Gedackt 8', Prinzipal 4', Koppelflöte 4', Oktave 2', Quintzimbel 3 fach, Oboe 8' - 1937/1985, Tremulant.
Pedal: Subbaß 16' - 1886, Prinzipal 8', Gedackt 8' - 1886, Oktave 4', Nachthorn 2', Lieblich Posaune 16' - 1985.
Koppelingen: Hauptwerk - Schwellwerk, Pedal - Hauptwerk, Pedal - Schwellwerk.
Meer info: http://www.kirche-west-rhaude-rfehn.de/wfehn/geschichte_kirchengemeinde/orgel

12.00 uur: Lunch in Leer
Om op tijd bij de volgende kerk aan te komen is het wel van belang dat we om 11.30 uur uit Westrhauderfehn vertrekken.
Het voorstel is om aan de Norderstraße in Leer te parkeren. Het is toegestaan om hier met de auto te rijden. In de Norderstraße is een woonerf met een parkeerplaats. Hier kan op zaterdag gratis geparkeerd worden. De lunch zouden we kunnen nuttigen bij pizzeria “Mamma Mia”. Dit restaurant is, in tegenstelling tot vele andere restaurants in Leer, wel geopend rond 12.00 uur.

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Mennonitenkirche te Leer Norderstr. 35, D-26789 Leer
De Mennonitenkirche in Leer werd in 1825 in de stijl van het classicisme gebouwd.
De oorsprong van de Mennonitengemeinde in Leer gaat terug naar 1540. Deze gemeenschap bestond uit Nederlandse religieuze vluchtelingen, die zich in Leer hadden gevestigd. Deze Mennonieten werkten vooral in de weverij en de handel. Voordat het kerkgebouw er was, waren de bijeenkomsten vaak in gehuurde zaaltjes.
De huidige Mennonitengemeinde in Leer telt ongeveer 100 leden.
Het orgel in de Mennonitenkirche is op 28 september 2014 opnieuw in gebruik genomen. Het is gereconstrueerd en gerestaureerd door Orgelmakerij Van der Putten uit Finsterwolde.
In 1826 bouwde de orgelmaker Wilhelm Eilert Schmid een orgel met 10 registers. Het orgel telde één klavier. In 1860 sloot men een contract met de orgelmaker De Grave Winter voor de bouw van een nieuw orgel. Het nieuwe orgel, met op het manuaal acht stemmen en in het pedaal twee stemmen heeft 894 Reichtaler gekost. Alleen het frontdeel in de balustrade is overgenomen van het vorige orgel.
In de loop der jaren waren er wijzigingen bij het orgel aangebracht. Zo zijn bijvoorbeeld de frontpijpen vervangen door zinken pijpen. Er was materiaal (tin) gebruikt ten behoeve van de Eerste Wereldoorlog. Ook de Oboe 8’ was vervangen door een ander register.
In 2013 en 2014 is het orgel zo goed mogelijk gereconstrueerd door de Orgelmakerij Van der Putten.
Dispositie:
Manuaal: Principal 8’,Gedackt 8’, Doppelflöte 8”, Octave 4’, Flöte 4’, Quint 3’, Flautino 2’, Oboe 8’ (bas/discant)
Pedal: Subbass 16’, Violon-Cello 8’
Meer informatie: http://hetorgel.nl/norgel2015-01a.htm

16.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Ev. Ref. Kirche te Leer Kirchstr. 14, D-26789 Leer.
Het is niet mogelijk om eerder dan 16.00 uur dit orgel te bezoeken in verband met een trouwdienst. Landeskirchenmusikdirektor Winfried Dahlke zal ons het orgel demonstreren en over de restauratie vertellen.
Het orgel is vermoedelijk in het midden van de 16e eeuw voor klooster Thedinga (in de buurt van Leer) gebouwd als Renaissance-orgel. Bij de verdeling van de goederen van het klooster is het orgel aan de Ev. Ref. Kirchengemeinde van Leer geschonken. Het is door de Bremer orgelbouwer Marten de Mare naar Leer gebracht en in de toenmalige kerk St. Luidgeri geplaatst. Na de afbraak van de St. Luidgeri en de nieuwbouw van de Große Kirche heeft de Groninger orgelbouwer Albertus Anthoni Hinsz het orgel met een nieuwe behuizing in de Große Kirche geplaatst.
In 1845 was het orgel bijna onbespeelbaar en stelde de Emder orgelbouwer Wilhelm Höffgen een grondige renovatie en uitbreiding voor. Vanwege de plotselinge dood van Höffgens heeft de Emder orgelbouwer Brond de Grave Winter deze klus afgemaakt.
In 1914 werd er een elektrische windvoorziening aangebracht door de orgelbouwfirma Furtwängler und Hammer uit Hannover.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden de frontpijpen (tin) gebruikt ten behoeve van de wapenproductie. Het front van het orgel werd met blauw doek bedekt totdat in 1924 door de orgelbouwer Klassmeyer nieuwe zinken frontpijpen werden geleverd.
In de jaren 1953-1955 verving de orgelbouwer Paul Ott uit Göttingen het bovenwerk door twee rugpositieven en op aandringen van de cantor kwam er een vrijstaande speeltafel.
Zo werd er tussen 1609 en nu vanuit een dorpsorgeltje uit een klooster een groot stadsbarokorgel ontwikkeld. Hierbij zijn de renaissanceregisters allesbehalve verloren gegaan.
Het orgel werd in de loop der jaren steeds moeilijker bespeelbaar. Daarom is er een restauratieplan opgesteld. Het orgel zal gefaseerd gerestaureerd worden. Een deel is reeds uitgevoerd in 2014/2015. Het tweede deel van de restauratie is gepland in 2017.
Bij het eerste deel van de restauratie is de speeltafel weer op de oorspronkelijk plek geplaatst.
De tractuur is vernieuwd. De werkzaamheden zijn uitgevoerd door de orgelmaker Hendrik Ahrend.
De gereconstrueerde speeltafel maakt moeiteloos verfijnd en gedifferentieerd orgelspel mogelijk.
Meer info: : http://leer.reformiert.de/orgel-3050.html


Zaterdag 29 augustus 2015 Orgelexcursie naar Wijhe, Boskamp en Olst
10.00 uur
: Bezoek aan het orgel van de Nicolaaskerk te Wijhe (Kerkstraat 1, 8131 BX Wijhe)
In Wijhe, bij de Nicolaaskerk, drinken we eerste een kopje koffie.
Beschrijving: Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 9 oktober 2014.Het orgel in de dorpskerk van Wijhe is gebouwd in 1821 door Georg Quellhorst in samenwerking met Carl Naber. In 1923 is het orgel ingrijpend verbouwd door de Vereenigde Kerkorgelfabrieken te Aalten. Bij de verbouwing werden mechanieken, windlades en klavieren van een orgel uit 1873 uit de Sint Willibrorduskerk te Boerhaar geplaatst, waarbij pijpwerk uit 1821 en nieuw pijpwerk op de lades is geplaatst. Het tweede klavier is in 1929 door Elbertse in een zwelkast geplaatst.
In 1957 is door de firma Sanders een revisie uitgevoerd. Daarbij werd een vrij pedaal geplaatst, en is de dispositie gewijzigd. De orgelkas werd in gebroken wit geschilderd. De firma Pels & Van Leeuwen plaatste in 1972 een Fagot 16' op het pedaal. In 1985 breidde dezelfde firma het zwelwerk uit met een Dulciaan 8'.
In 2013/2014 is een restauratie uitgevoerd door de firma Reil onder advies van Aart van Beek. Bij de restauratie is de orgelkas ook geheel hersteld en geschilderd in nieuwe kleuren. De situatie van 1923 is gereconstrueerd met behoud van de zwelkast. Het vrije pedaal is in een nieuwe kas geplaatst achter het orgel. Op 3 oktober 2014 is het orgel weer in gebruik genomen.
Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Quint 3', Octaaf 2', Cornet III sterk (discant), Mixtuur II-III sterk, Trompet 8' (gedeeld).
Zwelwerk: Holpijp 8', Gamba 8', Vox Céleste 8' (vanaf c°), Prestant 4', Fluit Douce 4', Nazard 3', Woudfluit 2', Tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Octaaf 8', Octaaf 4', Fagot 16'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Zwelwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Zwelwerk.

12.00 uur: Lunch in Wijhe

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Sint Willibrorduskerk te Boskamp (Boskamp 25a, 8121 CW Olst-Boskamp)
Beschrijving: In 1830 bouwde Johann Heinrich Holtgräve een orgel voor de Sint Willibrorduskerk in Boskamp. Het orgel is zonder grote ingrepen bewaard gebleven. In 1979 voerde de firma Elbertse een revisie uit. Het instrument is in 2010-2011 gerestaureerd. Op 7 oktober 2011 kon het weer feestelijk in gebruik worden genomen.
Dispositie:
Manuaal: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Gamba 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 2 2/3', Doublet 2', Mixtuur III sterk, Trompet 8' (gedeeld).
Pedaal: Subbas 16' - transmissie.
Koppelingen: Pedaalkoppel.

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Willibrordkerk te Olst (Kerkplein 1, 8121 BM Olst)
Beschrijving: In 1810 leverde Abraham Meere een nieuw orgel aan de dorpskerk van Olst. Van Oeckelen voerde in 1887/1888 een grote verbouwing uit, zodat een groot deel van het instrument van deze bouwer afkomstig is. In 1957 restaureerde Koch het instrument. Vanaf 1974 was het onderhoud in handen van de firma Reil, die in de loop van de jaren verschillende registers in de staat van Van Oeckelen terugbracht. Een originele Van Oeckelen-Clarinet kon uit het orgel van de Grote Kerk in Deventer worden gehaald. In 2002 volgde tenslotte een grote schoonmaak en de restauratie van de orgelkas, die in de oorspronkelijke kleuren is geschilderd. Op 25 april 2002 is het orgel weer feestelijk in gebruik genomen met een bespeling door Theo Jellema.
Dispositie:
Hoofdwerk: Prestant 16', Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Nachthoorn 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Mixtuur IV sterk (gedeeld), Trompet 8' (gedeeld).
Bovenwerk: Holpijp 8', Viola 8', Speelfluit 4', Nasard 2 2/3' (vanaf c'), Woudfluit 2', Terts 1 3/5', Clarinet 8', Tremulant - 1977.
Pedaal: Bourdon 16', Octaaf 8', Fagot 16'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Bovenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.

In onze oorspronkelijke planning was opgenomen dat we ook een bezoek zouden brengen aan het Adema-orgel van de Basiliek van de Heilige Kruisverheffing te Raalte, helaas is deze kerk op 29 augustus niet beschikbaar.

Zaterdag 3 oktober 2015 Orgelexcursie naar Ruinerwold en Meppel

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Bartholomeuskerk te Ruinerwold Blijdenstein 3, 7961 LH RUINERWOLD
Op 7 april 1872 nam men in de Hervormde Kerk te Ruinerwold een nieuw orgel in gebruik, gebouwd door de firma Van Oeckelen. Het werd bij deze gelegenheid bespeeld door S.W. Trip. In 1921 is het instrument verplaatst naar de westwand van de kerk. De firma Reil restaureerde het orgel in 1980. Alleen technisch herstel was nodig. Sinds 1872 was er niets aan het orgel gewijzigd.
Dispositie
Manuaal: Bourdon 16' (gedeeld), Violon 16' (discant), Prestant 8', Holpijp 8', Holfluit 8', Viola da Gamba 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Cornet V sterk (discant), Trompet 8' (gedeeld).
Pedaal: Aangehangen.
Speelhulpen: Piano-/forte-trede.
Info: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/ruinwhk.html

12.00 uur: Lunch in Meppel

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Gereformeerde kerk (Vrijgemaakt) Kruiskerk Thorbeckelaan 73, 7942 CM MEPPEL
De firma Leeflang bouwde in 1963 een nieuw orgel voor de Gereformeerde Nieuwe Kerk te Meppel. Het orgel is in gebruik genomen op 2 juli 1963. Het kerkgebouw werd in 1994 gekocht voor de Gereformeerde Kerk (Vrijgemaakt), die het gebouw de Kruiskerk noemden. Het gebouw werd in 2006/2007 verbouwd en uitgebreid. Op 14 september 2007 is het officieel weer in gebruik genomen.
In 2011 is het orgel door de firma Van den Heuvel gereviseerd onder advies van Wietse Meinardi. Hierbij is de samenstelling van de Mixtuur gewijzigd. Op het Rugwerk is de Scherp vervangen door een nieuwe Nasard 2 2/3'. De Tertiaan is vervangen door een Sesquialter. Voor de Sesquialter is gebruik gemaakt van pijpwerk van de Tertiaan, aangevuld met enige nieuwe pijpen. Voor de wijzigingen van de Mixtuur zijn pijpen uit de Scherp gebruikt. De Trompet van het hoofdwerk is voorzien van nieuwe metalen koppen (oude waren van hout), kelen en tongen. Tevens zijn de bekers opgeschoven daar deze te kort waren. Er is één nieuwe beker voor C-groot bijgemaakt. Tenslotte is de intonatie geheel herzien, gericht op een milder klankbeeld en meer draagkracht. Op 27 januari 2012 werd het orgel weer in gebruik genomen met een concert door de adviseur.
Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Gedekte Fluit 4', Vlakfluit 2', Mixtuur V sterk (1 1/3') - 1963/2011, Trompet 8' - 1963/2011; horizontaal.
Rugwerk: Holpijp 8', Prestant 4', Koppelfluit 4', Nasard 2 2/3' - 2011, Octaaf 2', Sesquialter I-II sterk (1 1/3') - 2011, Dulciaan 8', Tremulant.
Pedaal: Bourdon 16', Prestant 8', Quintaaf II sterk (4' + 2') - combinatie van Quintadeen 4' en Octaaf 2', Fagot 16'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Rugwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Rugwerk.
Info: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/meppel06.html

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de uur Grote- of Mariakerk Hoofdstraat 52, 7941 LA MEPPEL
Na vier jaar werk werd het orgel in 1716 opgeleverd en gekeurd door organist Nicolaas Berff uit Deventer. Het werd afgekeurd wegens kleine gebreken en omdat Camp er een borstwerk met vijf stemmen buiten het bestek aan had toegevoegd. In 1717 liet Camp het opnieuw keuren door Hendrik Laageman uit Amsterdam. Het orgel werd nu volledig afgekeurd. Het lukte de bouwer niet om de mechanische problemen op te lossen, en na zijn dood op 8 januari 1721 werd de opdracht aan Frans Casper Schnitger gegeven. Deze leverde het orgel op 9 mei 1722 op. De springladen waren vervangen door sleepladen, en er werden nog drie nieuwe registers geplaatst. Het orgel had drie manualen en aangehangen pedaal, met in totaal 27 stemmen. Na keuring door Petrus Havinga uit Groningen wordt het orgel in gebruik genomen.
In de negentiende eeuw werd het orgel verschillende punten flink gewijzigd. Scheuer plaatste bij een restauratie in 1827 drie gipsen beelden op het rugwerk in plaats van het houtsnijwerk. Het borstwerk werd verwijderd in 1882 door Zwier van Dijk, evenals de Dulciaan 16'. Proper uit Kampen verplaatste de speeltafel naar de zijkant en haalde het rugwerk leeg. Dit herplaatste hij als onderpositief. In 1927 werden door Spiering uit Dordrecht alle frontpijpen vervangen door zinken exemplaren. Tevens haalde hij de vulstemmen van het positief af en verving deze door strijkers.
In 1951 werd aan Mense Ruiter de opdracht gegeven het orgel te restaureren en de toestand van 1722 te herstellen. Hij begon hiermee in 1953 en voltooide het werk in 1967. Intussen was ook de kerk gerestaureerd. Wel werd een nieuw vrij pedaal aan het oorspronkelijke concept toegevoegd en de dispositie van het borstwerk werd enigszins uitgebreid. Willem Hülsmann en Lambert Erné waren adviseur bij de restauratie. Op 5 januari 1968 is het instrument weer in gebruik genomen met een bespeling door Lambert Beschrijving: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/meppel01.jpgErné en Nico Verrips. De restauratie had bij elkaar zestien jaar geduurd, mede doordat verschillende inzichten niet gemakkelijk op één lijn te krijgen waren.
Begin januari 2014 is Orgelmakerij Reil B.V. begonnen met werkzaamheden aan het orgel. Het meeste pijpwerk is uitgenomen en tijdelijk opgeslagen op de balustrade. Verschillende andere onderdelen zijn meegenomen naar de werkplaats in Heerde. Daarnaast wordt er historisch onderzoek gedaan door Rudi van Straten (adviseur van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) en de orgelbouwer zelf.
Het orgel is op zaterdag 7 juni 2014 gepresenteerd met een concert door de cantor-organist van de kerk, Mannes Hofsink.
Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 8', Holpijp 8', Quintadeen 8', Octaaf 4', Openfluit 4', Nasard 3', Octaaf 2', Ruispijp II sterk (2'), Mixtuur III sterk (1'), Cymbel VI sterk (2/3'), Dulciaan 16', Trompet 8' - 1716/1722.
Rugwerk: Holpijp 8', Prestant 4', Open Fluit 4', Fluit Quint 3', Octaaf 2' - 1716/1967, Woudfluit 2', Quint 1 1/3', Sesquialter II sterk (1 1/3') - 1716/1967, Scherp IV sterk (1') - 1867, Dulciaan 8' - 1722, Tremulant.
Borstwerk: Gedekt 8' - 1967, Gedektfluit 4' - 1967, Octaaf 2' - 1967, Fluit Quint 1 1/3' - 1967, Sifflet 1' - 1967, Scherp III sterk (1/2') - 1967, Vox Humana 8' - 1967.
Pedaal: Prestant 16' - 1967, Octaaf 8' - 1967, Gedekt 8' - 1967, Octaaf 4' - 1967, Mixtuur VI sterk (2') - 1967, Bazuin 16' - 1967, Trompet 8' - 1967, Cornet 4' - 1967, Trompet 2' - 1967.
Koppelingen: Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Rugwerk, Hoofdwerk - Rugwerk, Hoofdwerk - Borstwerk.
Info: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/meppel01.html


Zaterdag 14 november 2015 Orgelexcursie naar Heerde en Elburg
10.00 uur: Bezoek aan Orgelmakerij Reil te Heerde. Postweg 50 B 8181 VJ Heerde
12.00 uur: Lunch in Elburg
13.30 uur: Bezoek aan het nationale orgelmuseum te Elburg Van Kinsbergenstraat 5 8081 CL Elburg
Het nationaal orgelmuseum is ondergebracht in een middeleeuws stadskasteel, dat ooit gebouwd werd voor de hertog van Gelre. Aan de hand van een unieke collectie (bespeelbare) orgels en orgelonderdelen, orgelmaquettes en prachtige orgelfoto's wordt de ontwikkeling getoond van het Nederlandse pijporgel vanaf de Middeleeuwen tot heden. Verder is er een museumwinkel met een uitgebreide collectie orgelprentbriefkaarten, cd's, langspeelplaten en bladmuziek voor orgel.


In memoriam Jan Walpot (21-01-1936 - 07-04-2015)
Op 7 april 2015 overleed ons KVOK-lid Jan Walpot. Jan behoorde tot de afdeling Drenthe en was een trouwe bezoeker van onze orgelexcursies.
Zelf leerde ik Jan kennen tijdens de cursus kerkmuziek (bevoegdheidsverklaring III) die we van 1994 tot 1997 in Meppel volgden.
Jan was gymnastiekleraar geweest en toonde zijn ‘kunsten’ tijdens de cursus kerkmuziek vaak nog even. Op de orgelgalerij stond een stoel met armleuningen en Jan deed, voordat we gingen orgelspelen, nog even gauw een handstand in deze stoel. Jan was een sfeermaker, een positief en fijn mens.
Muziek betekende veel voor Jan. Hij zong graag en speelde orgel in diverse kerken rond zijn woonplaats Vledder. Deze kerken bereikte hij meestal per fiets en voordat Jan een kerkdienst begeleidde had hij al ettelijke kilometers in de benen zitten.
Tijdens onze orgelexcursies was Jan niet te stuiten, met veel enthousiasme betrad Jan de orgeltrappen en begon te spelen. Hij kon enorm genieten van de muziek die hij en de andere deelnemers van de excursies maakten. Hij was altijd geïnteresseerd in allerlei orgelstukken die hij nog niet kende. Je zag hem genieten en glimmen.
Ook zorgde Jan veelal voor de inwendige mens. Menig koek heeft hij gebakken en hij trakteerde ons vaak op zijn eigen gebakken koek. Ook de laatste keer dat Jan mee was op excursie heeft hij getrakteerd. Dat was op 11 oktober 2014. Daarna was voor Jan helaas ”de koek op”.
Een slopende ziekte heeft ertoe geleid dat Jan niet meer kon deelnemen aan de excursies. Hij heeft ons dat persoonlijk laten weten in een e-mailbericht. Hij bedankte ons voor de goede sfeer tijdens de excursies en voor de fijne bijeenkomsten. Tijdens onze jaarvergadering op 7 februari 2015 waren we in gedachten bij Jan en hebben we hem een groet in de vorm van een kaart gestuurd.
Op 14 april 2015 hebben we in de Johannes de Doperkerk in Vledder afscheid genomen van Jan Walpot. In de afscheidsdienst zijn vele liederen gezongen die veel hebben betekend voor Jan. Het was een waardig afscheid.
We willen Jan zijn echtgenote, kinderen en kleinkinderen veel sterkte wensen om dit grote verlies te kunnen dragen.
Wij gedenken Jan met respect en moge hij in vrede rusten nu hij teruggekeerd is naar zijn Schepper.
Leo Ridderbos

bullet 2014 historie

25 januari 2014 jaarvergadering en excursie naar Rolde Jacobuskerk
10.00 uur
: Bezoek aan het orgel van de Jacobuskerk te Rolde
Voor foto van het instrument zie: http://ip51cc4e92.adsl-surfen.hetnet.nl/orgbase/ar/Rolde%20-%20NH%20Kerk%201.jpg
Vooraf aan het bezoek aan het orgel drinken we hier eerst een kopje koffie.
Het orgel in Rolde is in 1847 aangekocht als een geschenk van de predikant, ds. C. Brouwer. Het werd door Van Oeckelen geplaatst, die tevens een vrij pedaal maakte. Op 28 november 1847 is het ingewijd. Het instrument is verschillende keren gewijzigd. In 1955 werd het door Leeflang gerestaureerd en uitgebreid met een Kromhoorn 8'. Eind jaren zeventig is het grondig gerestaureerd door Koch. Er werd een nieuwe speeltafel gemaakt, nieuwe mechaniek en nieuwe windladen voor bovenwerk en pedaal. De hoofdwerklade werd gerestaureerd. De orgelkas was oorspronkelijk wit, maar is later donker gemaakt. Inmiddels is het orgel weer wit geschilderd. Op 9 oktober 1981 werd het orgel weer in gebruik genomen na de grote restauratie. Een restauratie van het pijpwerk liet nog op zich wachten. Het orgel bevat veel 18e- eeuws materiaal.
Op 23 december 2008 is gestart met een nieuwe grondige restauratie door de firma Mense Ruiter. Er is aangevangen met de restauratie van het pedaal en de rest volgde in 2009-2011. Op 11 januari 2013 is het orgel weer in gebruik genomen. Adviseur tijdens de restauratie was Stef Tuinstra, die het instrument ook presenteerde.
Voor meer informatie over het orgel verwijs ik u naar: http://www.rolderkerk.nl/index.php/orgel en http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/roldehk.html
Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 16' (discant), Prestant 8' - oud/1955, Holpijp 8', Octaaf 4', Fluit 4', Fluit 2', Mixtuur II-III sterk - oud/2012, Trompet 8' - 2012.
Bovenwerk: Prestant 8' (discant) - 19e eeuw, Fluit Doux 8' - oud/1955/2012, Prestant 4' - oud/1955/2012, Fluit 4', Spitsfluit 4' (discant), Nasard 3' - 2012, Superoctaaf 2', Gemshoorn 2', Terts 1 3/5' - 2012, Dulciaan 8' - 2012.
Pedaal: Bourdon 16' - 1979, Prestant 8' - 1979, Octaaf 4' - oud/1955, Bazuin 16' - 2012, Trompet 8' - 2012.
Koppelingen: Manuaalkoppel, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.
Speelhulpen: Tremulant.
12.30-14.00 uur: Lunch te Rolde (op eigen gelegenheid)
14.00-16.00 uur: Jaarvergadering bij “Het Tichelhoes”, Hunebedweg 13a te Rolde
Agenda jaarvergadering :
-Opening
-Mededelingen
-Jaarverslag van de penningmeester over 2013 (ontvangt u tijdens de vergadering)
-Jaarverslag over 2013 van de secretaris (zie bijlage 1)
-Voorlopig programma 2014 (zie bijlage 2)
-Benoeming afgevaardigden Algemene Vergadering KVOK
-Rondvraag
-Sluiting
Aansluitend aan de vergadering zal Henk de Haan een dia-presentatie houden van de excursies die de KVOK afdeling Drenthe het afgelopen jaar (2013) heeft gehouden.


Zaterdag 8 maart 2014 Orgelexcursie naar Veendam en Wildervank

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Grote Kerk (voorheen Hervormde Kerk) van Veendam (Adres: J.G. Pinksterstraat 5, 9641 AX Veendam)
Hier drinken we eerst een kopje koffie.
Johannes Timpe bouwde in 1824 een nieuw orgel voor de Hervormde Kerk te Veendam. Het instrument werd in 1866 verbouwd door de firma Van Oeckelen. Het originele binnenwerk is echter geheel verloren gegaan. Op 2 januari 1928 is gestart met de afbraak van het instrument, op het front na.
In de oude kas van Timpe plaatste de firma Faber & Dienes in 1928 een nieuw pneumatisch orgel. Het rugwerk werd leeggehaald. De vrijstaande speeltafel staat hier achter. Op 4 april 1928 is het instrument in gebruik genomen. Het orgel is daarbij bespeeld door dhr. Schmidt-Marlissa.
In 1993 restaureerde de firma De Wit het orgel. De tractuur werd geëlektrificeerd, alle windladen werden vervangen en er werden nog kleine wijzigingen uitgevoerd. De dispositie werd uitgebreid met een Hobo 8' van De Koff uit 1939, geschonken door de toenmalige organist van de kerk, Tjamke de Harder.
Dispositie
Manuaal I: Prestant 8', Roerfluit 8', Dubbelfluit 8', Viola di Gamba 8', Octaaf 4', Bachfluit 4', Roerfluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Ruischpijp II sterk, Mixtuur III-IV sterk, Trompet 8'.
Manuaal II (in zwelkast): Quintadeen 16', Vioolprestant 8', Roerfluit 8', Concertfluit 8', Unda Maris 8', Gemshoorn 4', Dwarsfluit 4', Roerquint 2 2/3', Woudpijp 2', Terts 1 3/5', Cornettino V sterk, Fagot 16', Hobo 8' - 1939, Tremulant, Staalspel.
Manuaal III (in zwelkast): Lieflijk Gedekt 16', Aeoline 16', Stilprincipaal 8', Quintadeen 8', Zachtgedekt 8', Aeoline 8', Vox Celestis 8', Diapason 4', Gemshoorn 4', Spitsfluit 4', Nazard 2 2/3', Blokfluit 2', Terts 1 3/5', Septiem 1 1/7', Siffluit 1', Sesquialtera II sterk, Ranket 16', Kromhoorn 8', Schalmei 4', Tremulant.
Pedaal: Majorbas 32', Subbas 16', Zachtbas 16', Violon 16', Quintbas 10 2/3', Basfluit 8', Bourdonbas 8', Violon 8', Nazard 5 1/3', Koraalbas 4', Nachthoorn 4', Basfluit 4', Nachthoorn 2', Bazuin 16', Trompet 8'.
Koppelingen: Manuaal I - Manuaal II, Manuaal I - Manuaal II Sub, Manuaal I - Manuaal II Super, Manuaal I - Manuaal III, Manuaal I - Manuaal III Super, Manuaal II - Manuaal III, Manuaal II - Manuaal III Sub, Manuaal II - Manuaal III Super, Pedaal - Manuaal I, Pedaal - Manuaal II, Pedaal - Manuaal II Super, Pedaal - Manuaal III, Pedaal - Manuaal III Super.
Speelhulpen: Vaste combinaties (pp - p - mf - f - ff - tutti).
12.00 uur: Lunch in Veendam
13.30 uur: Bezoek aan het orgel van “De Kandelaar” in Veedam (Adres: Dr. A. Kuyperstraat 46, 9645 AR Veendam)
Kaat & Tijhuis bouwden een nieuw orgel met een franse nomenclatuur. De klank is echter typisch hollands. Het werk van Andreas en Johann Andreas Silbermann vormde de inspiratiebron voor het instrument. Bij de bouw is pijpwerk gebruikt uit het vorige orgel van de kerk, een werkstuk van de firma Faust uit 1906, dat echter ook pijpwerk bevatte van Flentrop uit 1948 en Boegem uit 1965. De beide pedaaltongwerken zijn gemaakt van bestaand pijpwerk uit voorraad van de orgelmakers. Voor de Trompet werden wel nieuwe bekers gemaakt. De orgelkas is gemaakt door de firma Hulzebos uit Nieuwe Pekela. Op 28 augustus 1992 speelde Piet Wiersma het orgel in.
Kaat & Tijhuis werkten in 2003 aan het orgel. Het werd gestemd in een Neidhardt-III-temperatuur. Verder werd een nieuwe opliggende tremulant geplaatst, terwijl de oude opliggende ook gehandhaafd bleef.
In 2011 is De Kandelaar gekocht door de gecombineerde Christelijke Gereformeerde en Vrijgemaakt Gereformeerde Kerk in Veendam. Op 1 juni 2011 is het gebouw in gebruik worden genomen door de nieuwe gemeente. Het orgel werd door Sicco Steendam gereviseerd. Daarbij is onder meer de Cornet teruggebracht van V sterk naar III sterk op een lagere bank, de tongwerken van het pedaal zijn opnieuw beleerd, die van het hoofdwerk voorzien van loodbeleg, de schokbalg van het hoofdwerk is hersteld, de loodconducten zijn vernieuwd, de opliggende tremulant is bijgesteld en tenslotte is de pneumatische tremulant buiten gebruik gesteld.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16' - 1906, Montre 8', Bourdon 8' - 1948/1992, Prestant 4', Flûte 4', Doublette 2', Cornet III rangs (2 2/3') (discant), Fourniture IV rangs (1 1/3'), Cymbale II rangs (1/2'), Trompette 8', Clairon 4'.
Rugwerk: Bourdon 8', Prestant 4', Flûte à Cheminée 4', Nasard 2 2/3' - 1965, Doublette 2' - 1965, Tierce 1 3/5', Fourniture III rangs (1') - 1965, Cromorne 8' - 1965/1992, Tremblant.
Pedaal: Soubasse 16' - 1906, Octave 8' - 1906/1992, Prestant 4' - 1906, Bombarde 16' - oud pijpwerk, Trompette 8' - oud pijpwerk.
Koppelingen: Hoofdwerk - Rugwerk - schuifkoppel, Tirasse Grand Orgue, Tirasse Positif.
15.45 uur: Bezoek aan het orgel van de Grote Kerk te Wildervank (Adres: Raadhuisstraat 8, 9648 JV Wildervank)
De kerk in Wildervank werd in 1911 uitgebreid door architect Tjeerd Kuipers. Een groot deel van het benodigde geld werd betaald door de familie Bos. Zij schonken ook een orgel aan de kerk, gemaak door Walcker, en in 1913 opgeleverd. Het oude instrument van de kerk, een gebruikt orgel dat afkomstig was uit Leiden, en in 1884 door Jan Doornbos vergroot, werd afgebroken. Het nieuwe Walcker-orgel kreeg opusnummer 1747 en werd in april 1913 in gebruik genomen met een bespeling door de Rotterdamse organist J.H. Besselaar. Het front is ontworpen door Tjeerd Kuipers. Het orgel kreeg in 1924 een electrische windmachine.
Na veertig jaar was de tractuur aan een grondige revisie toe. Het werk werd in 1962 uitgevoerd door de firma Wiegman uit Duitsland. Naast het opknappen van het orgel wijzigde hij ook veel aan de dispositie en de intonatie, om het orgel een meer barok karakter te geven. Er werd flink geschoven met en gesneden in het pijpenbestand, waardoor een orgel met een heel ander karakter ontstond. Hierna bleef het orgel weer een tiental jaren goed functioneren. De restauratie was echter ook technisch niet goed uitgevoerd, zodat het eind jaren zestig niet meer bespeelbaar was. Er werd nu een electronisch orgel aangeschaft, waarvan de luidsprekers achter het front werden opgesteld. Hierdoor raakte het pijpwerk en de mechaniek nog verder beschadigd. Enkele pijpen en pijproosters zijn verwijderd. Het leek er op dat het orgel uiteindelijk zou worden gesloopt.
Organist Gerrit Klein voerde samen met Pieter Leemhuis in 1987 enkele reparaties uit en wist het orgel weer aan de praat te krijgen. Hierna begon men met acties om geld bij elkaar te krijgen voor een grondige renovatie. De firma De Wit uit Nieuw Vennep kreeg uiteindelijk de opdracht voor een reconstructie van het orgel naar de oorspronkelijke staat. Op voorstel van De Wit werd de dispositie echter op enkele punten aangepast, is de tractuur elektro-pneumatisch gemaakt en kwam er een nieuwe speeltafel beneden in de kerk. De oude speeltafel is wel op de oude plek blijven staan, maar is buiten bedrijf. Op 15 september 2001 kon het orgel weer in gebruik worden genomen met een concert door Piet Wiersma.
In 2013 is het orgel door De Wit uitgebreid met een Vox Coelestis en een Oboe op het Schwellwerk. Het pijpwerk is gemaakt naar voorbeeld van materiaal van Walcker uit de bouwtijd van het orgel.
Dispositie
Manuaal I: Bourdon 16' - 1913/2001, Principal 8', Doppelflöte 8', Dolce 8' - transmissie Violflöte manuaal II, Octave 4', Flûte Harmonique 4' - transmissie Flûte Harmonique manuaal II, Octave 2', Cornett IV sterk (vanaf f) - transmissie manuaal II, Mixtur III-IV sterk, Trompete 8'.
Manuaal II (in zwelkast): Geigenprincipal 8', Synthematophon 8' - 1913/2001, Lieblich Gedeckt 8', Violflöte 8', Vox Coelestis 8' - 2013, Flûte Harmonique 4', Quinte 2 2/3', Gemshorn 2', Cornett IV sterk (vanaf f) - 2001, Oboe 8' - 2013.
Pedaal: Contrabass 16', Subbas 16', Gedecktbass 16' - transmissie manuaal I, Octaafbass 8' - transmissie manuaal I, Gedeckt 8' - transmissie manuaal I, Octave 2' - transmissie manuaal I, Posaunenbass 16' - gecombineerd met Trompete 8'.
Koppelingen: Manuaal I - Manuaal II, Manuaal I - Manuaal II super, Manuaal I - Manuaal II sub, Manuaal I super, Pedaal - Manuaal I, Pedaal - Manuaal II, Pedaal - Manuaal I super.
Speelhulpen: Tremulant, Vaste combinaties (p - mf - f - tutti), Eén vrije combinatie, Generaal Crescendo, Automatisch Pedaal manuaal II, Tongwerken Af.

Zaterdag 12 april 2014 Orgelexcursie naar Boksum, Franeker en Kimswerd

10.15-11.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Margarethakerk te Boksum (Sint Margrietwei 1, 9031 XG Boksum)
Hier drinken we eerst koffie.
In 1675 bouwde Jan Harmens een nieuw orgel in de kerk, dat door Jan Fransen, schoolmeester in Zweins, in de jaren 1726-1728 werd gerepareerd. Fransen breidde het instrument ook uit met een nieuw rugpositief. Tjedger Tjepkema uit Franeker keurde het instrument hierna.
In 1798 bouwde Lambertus van Dam een nieuw orgel in de oude kas, met behoud van een deel van het pijpwerk. In 1810 is rond het orgel een siergordijn geplaatst, vervaardigd van hout. Het pedaalklavier is in 1813 door Jan Reinders Radersma geplaatst. Mogelijk was er voor die tijd geen pedaal aanwezig. Het orgel is in 1844 door Willem Hardorff hersteld. In 1868 werd door Willem Hardorff een nieuwe Trompet 8' geplaatst. In 1881 werd door de firma W. Hardorff & Zn. de Viola di Gamba vernieuwd.
Een ingrijpende restauratie vond plaats in 1918 door Bakker & Timmenga. Mechanieken, klaviatuur, windladen en windvoorziening zijn daarbij nieuw gebouwd. Ook zijn nieuwe frontpijpen geplaatst.
In 2001 is de kerk volledig gerestaureerd. Het orgel is in 2005 door Jan Jongepier gedocumenteerd. De firma Pels & Van Leeuwen voerde in 2011-2013 een restauratie uit onder advies van Aart van Beek. Daarbij is de bestaande situatie gehandhaafd. Op vrijdag 8 februari 2013 is het orgel weer officieel in gebruik genomen. Het werd hierbij bespeeld door Aart van Beek.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16' - 1918, Prestant 8' - 1798/1918, Viola 8' - 1918, Holpijp 8', Octaaf 4', Fluit 4', Octaaf 2', Mixtuur III-IV sterk (1 1/3'), Trompet 8' - 1868, C-G 1918.
Rugwerk: Holpyp 8' - 1728/1918, Vox Celèste 8' - 1881, Aeoline 8' - 1918; C-H uit Holpyp, Praestant 4' - 1798/1918, Fluit 4' - 1728, Woudfluit 2' - 1728, cis'''-f''' 1918.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Hoofdwerk - Rugwerk.

12.00 uur: Lunch in Franeker

13.15- 15.00 uur: Bezoek aan het orgel van Grote- of Martinikerk te Franeker (Breedeplaats 2, 8801 LZ Franeker)
Het Van Dam-orgel in Franeker bevat nog pijpwerk uit het orgel dat Van Covelen in 1524 in de kerk had gebouwd. Dit was in 1721 ingrijpend gewijzigd door Johannes Radeker, maar deze gebruikte veel pijpwerk uit 1524, dat op zijn beurt weer door Van Dam is behouden. In 1838 namen de kerkvoogden het besluit tot de bouw van een geheel nieuw instrument. De firma Van Dam bouwde dit, maar een groot deel van het oude pijpwerk is opnieuw gebruikt. In 1842 was het orgel voltooid. Het had twintig stemmen en één open plaats op de hoofdwerklade. Op 9 november 1842 werd het in gebruik genomen met een bespeling door S.A. Hempenius, organist van de Grote Kerk te Zwolle, en voormalig organist in Franeker. In 1857 plaatste Van Dam een Fagot 16' op de open plaats van het Hoofdwerk. Ook werd de pedaalkoppel uitgebreid.
Pieter van Dam restaureerde het orgel in 1915. Daarbij werden enkele wijzigingen in de dispositie uitgevoerd. De Fagot 16' uit 1857 werd vervangen door een Violoncel 8', de Quint 3' door een Aeoline 8' en op het Bovenwerk plaatste hij een nieuwe Viola di Gamba 8' (discant). Ook kwam er een geheel nieuwe pedaalkoppel. Al in 1938 wijzigde Pannekoek deze veranderingen opnieuw. De Violoncel werd nu vervangen door een Holfluit 4', en de Viola di Gamba door een Nasard 3'. Verder werd de Holpijp 8' omgebouwd tot Roerfluit, de Dulciaan verdween ten gunste van een Basson-Hobo, en de 16-voets samenstelling van de Cornet en de Mixtuur werd veranderd in een 8-voets. Tot slot plaatste Pannekoek een zwelkast om het Bovenwerk. Een laatste aanpassing aan de mode vond plaats in 1952, toen de Aeoline 8' uit 1915 verdween, de Nasard 3' van het Bovenwerk (uit 1938) op deze plaats kwam te staan als Quint, en er een Scherp III sterk op de vrijgekomen plaats werd gedisponeerd. Deze werkzaamheden werden door Willem van Leeuwen uitgevoerd.
In 1995 is begonnen met een grondige restauratie, met als doel het herstellen van het instrument zoals het in 1842 was opgeleverd. Adviseur was Jan Jongepier, en het werk is uitgevoerd door Bakker & Timmenga. Aansluitend op de restauratie in eind 1997 nog een nieuwe Fagot 16' op het Hoofdwerk geplaatst, naar voorbeeld van de Dulciaan van de Westerkerk te Leeuwarden. De Quint 3' die op het Hoofdwerk is geplaatst is afkomstig uit het orgel van de Oosterkerk te Leiden en stamt uit 1901. Voor de Viola di Gamba van het Bovenwerk is gebruik gemaakt van Van Dam-pijpwerk van de Fluit Dolce 8' uit het orgel in de Grote Kerk te Leeuwarden, gemaakt in 1885. Op het Bovenwerk kwam ook een nieuwe Dulciaan, gemaakt naar voorbeeld van de Dulciaan van het orgel in de Hervormde Kerk te Tholen uit 1832. Op 7 mei 1998 is het instrument weer in gebruik genomen, met onder andere een bespeling door Theo Jellema.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16' - 1524/1842, Prestant 8' - 1524/1842, Holpijp 8' - 1524/1842 (C-H), Octaaf 4' - 1524/1842 (C-H), Quint 3', Octaaf 2', Cornet III-IV sterk (discant) - 1842, Mixtuur III-V sterk - 1524/1842/1998, Fagot 16' - 1997, Trompet 8' - 1842/1998.
Bovenwerk: Prestant 8' - discant. 1524, front 1842, Fluit Dolce 8' - 1524/1842 (C-H), Viola di Gamba 8' - 1885, Fluit d'Amour 4' - 1524, Gemshoorn 2' - 1524, Dulciaan 8' - 1998, Tremulant.
Pedaal: Prestant 16', Octaaf 8' - 1524/1842, Octaaf 4' - 1524/1842, Bazuin 16' - 1524/1842, Trompet 8' - 1524/1842.
Koppelingen: Manuaalkoppel, Pedaalkoppel.

15.30-16.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Laurentiuskerk te Kimswerd (Greate Pierwei 11, Kimswerd)
In 1858 voltooide Willem Hardorff een orgel voor de Hervormde Kerk in Kimswerd. Het is grotendeels in de oorspronkelijke staat bewaard gebleven. In 1912 werd het door de firma Adema gerestaureerd. Beide tongwerken (Vox Humana 8' en Harmonica 8'( van het Bovenwerk zijn daarbij verwijderd en vervangen door een Gamba 8' en een Voix Celeste 8'. In 1964 verving Wim Eppinga deze twee stemmen door een Terts 1 3/5' en een Quint 1 1/3'. De pedaalomvang is ook vergroot met vijf toetsen naar C-f'.
Onder advies van Theo Jellema is het instrument in 2012-2013 gerestarueerd door de firma Bakker & Timmenga. Hierbij is het orgel teruggebracht in de oorspronkelijke staat. De pedaalomvang is hersteld, er is een nieuwe Vox Humana gemaakt naar voorbeeld van een Vox Humana uit 1873, gemaakt door Van Dam voor het orgel in Hilaard en er is een Dulciaan 8' geplaatst van de hand van Willem Hardorff, waarvan de herkomst niet bekend is. Op 17 mei 2013 is het weer in gebruik genomen.
Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 16' (discant), Bourdon 16', Prestant 8', Baarpijp 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Roerfluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Mixtuur III-IV sterk, Trompet 8' (gedeeld).
Bovenwerk: Salicet 8', Flute Douce 8', Viola di Gamba 8' (discant), Prestant 4', Flute d'Amour 4', Speelfluit 2', Dulciaan 8' - Hardorff/2013, Vox Humana 8' - 2013, Tremulant.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Manuaalkoppel, Pedaal - Hoofdwerk.


Zaterdag 24 mei 2014 Orgelexcursie naar Genemuiden

10.00-11.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Jachin en Boaz kerk van de Gereformeerde Gemeente, adres: Taghof 3.
Hier drinken we eerst een kopje koffie.
Beschrijving: Op 17 april 2003 werd in Genemuiden een geheel nieuw kerkgebouw in gebruik genomen voor de Gereformeerde Gemeente. Het gebouw is ontworpen door architectenbureau Valk uit Soest en kreeg de naam Jachin en Boaz-kerk. Hendriksen & Reitsma kregen de opdracht voor de bouw van een nieuw orgel. Uit het Hendriksen & Reitsma-orgel in het vorige kerkgebouw zijn verschillende stemmen overgenomen. Op 18 februari 2004 is het orgel in gebruik genomen met een bespeling door Henk G. van Putten, adviseur tijdens de bouw.
Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 16' - 1975/2003, Octaaf 8' - 1975/2003, Roerfluit 8' - 1975, Baarpijp 8', Octaaf 4', Open Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Woudfluit 2', Mixtuur IV-VI sterk (2'), Tertiaan II sterk, Cornet V sterk (discant), Fagot 16' - 1975/2003, Trompet 8', Tremulant.
Rugwerk: Quintadeen 16' (vanaf c) - 1975, Prestant 8', Viola 8' - 1975; C-H gecombineerd met Holpijp 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Gedekte Fluit 4' - 1975, Quintfluit 3', Octaaf 2', Sesquialter III sterk (discant) - 1975/2003, Mixtuur IV-V sterk (1 1/3') - 1975, Dulciaan 8', Tremulant.
Pedaal: Prestant 16', Subbas 16', Octaaf 8' - 1975/2003, Gedekt 8' - 1975, Roerquint 6', Octaaf 4' - 1975, Bazuin 16', Trompet 8'.
Koppelingen: Manuaalkoppel, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Rugwerk.
Informatie: http://www.orgelnieuws.nl/hhg-genemuiden-neemt-oberlinger-orgel-in-gebruik/

12.00 uur: Lunch in Genemuiden

13.30 - 15.00 uur: Grote Kerk, Hervormde kerk, adres: Kerkplein 25.
Beschrijving: De oude kerk van Genemuiden brandde op 6 augustus 1882 tot de grond toe af. Het oude orgel ging daarbij geheel verloren. De nieuwe kerk, gebouwd in gotiserende rondboogstijl, werd ontworpen door de architect W. Koch en zijn zoon F.C. Koch. De kerk werd na een bouwperiode van ongeveer een jaar op 23 december 1883 in gebruik genomen. Nadat de nieuwe kerk in 1883 in gebruik was genomen, werd de gemeentezang begeleid op een tijdelijk orgel, in 1716 gebouwd door Th. Schiffers en in 1880 door de Kampense orgelmaker Zwier van Dijk aangekocht. Het werd in 1885 door Van Dijk in de Hervormde Kerk van IJsselmuiden geplaatst.
Zwier van Dijk uit Kampen kreeg vervolgens de opdracht om een nieuw orgel te bouwen. Hij bouwde een traditioneel mechanisch orgel met hoofdwerk en rugwerk. Het houtsnijwerk werd vervaardigd door beeldhouwer Jacob van der May uit Leeuwarden. De beelden werden vervaardigd door gipswerker Klijsen uit Zwolle. Op dankdag 4 november 1885 werd het orgel in gebruik genomen. In 1929 is een tremulant toegevoegd en in 1937 plaatste de firma Van Putten uit Kampen een windmotor.
In 1961 werd het instrument grondig gerestaureerd door de firma L. Verschueren uit Heythuysen. De speelmechaniek werd hierbij vernieuwd, de trapinstallatie en keilbalgen werden vervangen door een grote magazijnbalg van mahoniehout en onder de windladen werden regulateurs geplaatst. De klavieren en het pedaal werden vernieuwd waarbij het hoofdwerk op het bovenste klavier werd te bespelen en het rugwerk op het onderste klavier. Het van origine vrije pedaal werd uitgebreid met zes stemmen toegevoegd. Hierbij werd de bas van de Bourdon 16’ van het hoofdwerk deels gebruikt voor de Subbas, de andere vijf stemmen werden nieuw vervaardigd. De windlade werd achter de hoofdwerkkas opgesteld. Daarnaast werd de bestaande dispositie gewijzigd: de discant van de Bourdon 16' en de Fernfluit 8' van het hoofdwerk werden verwijderd, waarvoor respectievelijk een Sesquialter II sterk (vanaf Gis) en een Mixtuur III-IV sterk in de plaats kwamen. De Salicionaal 4' van het rugwerk werd vervangen door een Cimbel III sterk, de Prestant 8' (vanaf G) werd verschoven tot Prestant 4', de Woudfluit 4' (vanaf G) tot Woudfluit 2' en de Flageolet 2' werd versneden tot Larigot 1 1/3'. De Tremulant uit 1929 werd verwijderd. Tot slot werd het orgel geherintoneerd. Vier jaar later, in 1965, werd de Clarinet 8' van het rugwerk door Verschueren vervangen door een Kromhoorn 8'.
In 1969 werd de oorspronkelijk zwarte orgelkas met verguld houtsnijwerk voorzien van een matte donkergrijze kleur en op het snijwerk werd bladgoud aangebracht. Dit werk werd uitgevoerd door Willem van de Wetering. Begin jaren zeventig plaatste de firma Hendriksen & Reitsma een nieuwe tremulant.
In verband met het honderdjarig bestaan van het instrument besloot men het te laten restaureren. Deze restauratie is uitgevoerd door de firma Kaat & Tijhuis uit Kampen. Enkele wijzigingen en uitbreidingen uit 1961 zijn wel behouden. De klaviatuur uit 1961 bleef ook gehandhaafd. De pedaalkoppels, in 1961 uitgevoerd als voetkoppels, werden als registertrekkers naast de lessenaar aangebracht. Ook de orgelbank werd vernieuwd. Het originele naamplaatje van Zwier van Dijk uit 1885 was tijdens de restauratie in 1961 zoekgeraakt en werd gereconstrueerd naar voorbeeld van het exemplaar op het kleine orgel in de Hervormde Kerk te Hattem, dat in 1875 door Van Dijk gerestaureerd was. Tot slot werd de tremulant vervangen en werden de plastic conducten naar de frontpijpen uit 1961 vervangen door nieuwe loden conducten. De restauratie was in 1987 voltooid. Het instrument is weer in gebruik genomen met een orgelzangavond op 31 januari 1987.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16' - 1885/1987, Violon 16' (discant), Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Cornet IV sterk (4') (vanaf c'), Mixtuur V sterk, Cimbel III sterk - 1961, Trompet 8' (gedeeld).
Rugwerk: Prestant 8' - 1987; C-G uit Holpijp, Holpijp 8', Gamba 8' (vanaf g), Prestant 4' - 1885/1987, Roerfluit 4', Woudfluit 2' - 1885/1961, Sesquialter II sterk (vanaf a) - 1961, Scherp III sterk - 1961, Dulciaan 8' - 1987, Tremulant.
Pedaal: Subbas 16' - 1987, Prestant 8' - 1987, Octaaf 4' - 1961, Ruischpijp III sterk - 1961, Bazuin 16' - 1961, Schalmei 4' - 1961.
Koppelingen: Hoofdwerk - Rugwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Rugwerk.
Info: http://www.hervormdgenemuiden.com/global/nl/orgel

15.30 - 17.00 uur Gereformeerde Kerk, adres: Jan van Arkelstraat 18b.
Beschrijving: Het orgel is in 1977 gebouwd door de firma Gebr. Van Vulpen (Utrecht).
Dispositie
Manuaal I: Prestant 8', Holpijp 8' - C-f gecombineerd met Gedekt 8' (Man II), Octaaf 4', Octaaf 2', Mixtuur IV sterk.
Manuaal II: Gedekt 8', Roerfluit 8', Quint 3', Nachthoorn 2', Terts 1 3/5', Dulciaan 8', Tremulant.
Pedaal: Bourdon 16', Gedekt 8' - gecombineerd met Bourdon 16'.
Koppelingen: Klavierkoppeling, Pedaal - Manuaal I, Pedaal - Manuaal II.
Afbeelding: www.orgbase.nl


Uitnodiging excursie 6 september 2014 Klik hier het programma in PDF


Zaterdag 11 oktober 2014 Orgelexcursie naar Steenwijk, Kolderveen en Havelte

10.15 uur: Bezoek aan het orgel van de Kleine Kerk te Steenwijk (Vrouwenstraat 5, 8331 HX Steenwijk)
Beschrijving: Foto: http://www.smelik.net/images/orgel01.jpg Hier drinken we eerst een kopje koffie.
Het Van Oeckelen-orgel dateert uit 1880 en heeft een paar voorgangers gehad. Mogelijk had de kerk reeds aan het einde van de zestiende eeuw een orgel. Als dat zo is, was het instrument in1656 in elk geval aan vervanging toe, want in dat jaar kreeg Antony Abbing Stuit opdracht een orgel met acht stemmen te bouwen, dat een jaar later in gebruik werd genomen. Verschillende orgelbouwers als Jan Harmens, Albertus Anthoni Hinsz en Carel Torenberg werkten aan het instrument.
In de loop van de negentiende eeuw raakte het orgel ernstig in verval. In 1864 was het onbespeelbaar geworden en schafte men een harmonium aan. Dat instrument beviel echter niet en in 1878 kreeg orgelbouwer Petrus van Oeckelen en Zonen de opdracht een nieuw orgel te bouwen.
In hetzelfde jaar overleed Petrus van Oeckelen (1792-1878), die overigens in 1860 in de Grote Kerk van Steenwijk zijn grootste instrument gebouwd had. Na de dood van Petrus werd zijn bedrijf overgenomen door zijn zoons Cornelis Aldegundis (1829-1905) en Antonius (1839-1918). Zij hebben het instrument voor de Kleine Kerk gebouwd. Het orgel telt twee klavieren met respectievelijk negen en zeven stemmen. De claviatuur is aan de rechterzijkant (gezien vanuit de kerk) aangebracht. Het pedaal is aangehangen.
Dispositie
Manuaal I: Violon 16' (discant), Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Spitsfluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Trompet 8'.
Manuaal II: Violoncel 16' (discant), Quintadena 8', Viola di Gamba 8', Salicionaal 8', Holfluit 8', Fluit 4', Piccolo 2'.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Klavierkoppel.
Speelhulpen: Windlosser, Afsluiter Manuaal I en II.

12.00 uur: Lunch in Steenwijk

13.30 uur: Bezoek aan het orgel de Hervormde Kerk van Kolderveen (Kolderveen 47, 7948 NH Nijeveen)
Beschrijving: Het orgel in Kolderveen is van de hand van Petrus van Oeckelen. Het is vermoedelijk rond 1867 gebouwd, maar het bouwjaar is niet bekend. Het orgel had oorspronkelijk een klein pedaal, van C-a, dat later is vervangen door het huidige. Rond 1970 is door een amateur geprobeerd een zwelkast te maken en een aantal vaste combinaties te definiëren. Dit werk is mislukt. De firma Vierdag kreeg de opdracht het orgel te restaureren. Deze restauratie is nooit volledig afgerond door het faillisement van Vierdag. Door Vierdag is wel een nieuwe windlade geplaatst.
In januari 2013 is de firma Steendam gestart met een restauratie van het orgel. Daarbij is de windlade van Vierdag vervangen door een originele windlade van Van Oeckelen, afkomstig uit de Oosterkerk in Dokkum.
Dispositie
Manuaal: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Gamba 8', Octaaf 4', Fluit 4', Octaaf 2', Mixtuur III sterk.
Pedaal: Aangehangen.
Meer info: http://orgelsindrenthe.nl/nederlands/kolderv.html

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Clemenskerk te Havelte (Uffelterkerkweg 1, 7971 PP Havelte)
Beschrijving: Beschrijving: http://ip51cc4e92.adsl-surfen.hetnet.nl/orgbase/dschout/Havelte%20-%20Clemenskerk%201.jpgHet orgel van de Clemenskerk werd in 1819 gebouwd voor de voormalige Abdijkerk in Assen. Hoewel Petrus van Oeckelen wel genoemd wordt als bouwer, wijzen pijpinscripties en constructie van het orgel duidelijk in de richting Johann Wilhelm Timpe is, voor wie Van Oeckelen regelmatig werk verrichtte en van wie Van Oeckelen in 1837 de orgelmakerij overnam. Oorspronkelijk had het orgel een klavier en elf stemmen.
In 1848 werd het orgel verplaatst van de Abdijkerk naar de nieuw gebouwde Grote of Jozefkerk in Assen. In 1855 breidde Van Oeckelen het uit met een Bovenwerk van acht registers. In 1896 bouwde de firma Van Dam een nieuw orgel voor Assen, het oude orgel werd door hen overgeplaatst naar Havelte en voorzien van nieuw frontpijpwerk. Ook werd de dispositie van het Bovenwerk gewijzigd.
Na een ingrijpende kerkrestauratie in de jaren dertig volgde in 1941 een restauratie van het orgel door Mense Ruiter. De windvoorziening, die op het gewelf stond opgesteld, werd naast het orgel geplaatst. Hiervoor werd een nieuwe balg gemaakt. Ook werd de Mixtuursamenstelling gewijzigd. De tot dan toe mahoniekleurige kast met marmerimitatie en goudaccenten werd overgeschilderd in een donkere groene tint. Bij de restauratiewerkzaamheden van 1992 kreeg het orgel zijn huidige kleurstelling.
Nadat het orgel in de periode 1984-1992 onder advies van Aart van Beek was gerestaureerd door Van Vulpen en Mense Ruiter, werd in 2010 duidelijk dat de laatste fase deels met BRIM-subsidie kon plaatsvinden. De restauratie werd onder advies van Stef Tuinstra uitgevoerd door Mense Ruiter.
Nu werd de mechaniek onder de Hoofdwerklade geheel gerestaureerd. Bij demontage bleek de Hoofdwerklade in dusdanige staat dat uitvoeriger restauratiewerkzaamheden noodzakelijk waren. De windvoorziening werd verplaatst van naast het orgel naar een nieuw balghuis op de eerste verdieping in de toren achter het orgel. Voor de plaatsing van het windkanaal vanuit de toren kon gebruik worden gemaakt van de al aanwezige opening die daarvoor bij de plaatsing, eind negentiende eeuw, was aangebracht. De balgen werden opnieuw beleerd, er werd een nieuw windkanaal gemaakt en een nieuwe windmotor geplaatst.
Om meer ruimte te geven op de uitzonderlijk kleine lessenaar – er paste nauwelijks een A4-tje op – en vanwege de lage positionering van de manuaalklavieren ten opzichte van het pedaalklavier, werd de klaviatuur aangepast naar acceptabeler verhoudingen. Dit kon worden gerealiseerd door de vloer en pedaalklavier te verlagen en zo de lessenaar te vergroten.
De intonatie werd geheel omgewerkt nadat proefondervindelijk was vast komen staan dat het pijpwerk op een hogere winddruk had gefunctioneerd. Door de verhoging van de winddruk vergde de intonatiewerkzaamheden meer tijd dan voorzien. Onlangs kon restauratie geheel worden afgerond.
Vooruitlopend op de laatste werkzaamheden kon de geplande ingebruikname van het orgel plaatsvinden op zaterdag 24 mei. Adviseur Stef Tuinstra bespeelde daarbij het orgel, medewerking werd verleend door Cantores Sancti Martini onder leiding van Leo van Noppen. Op zondag 25 mei jl. vond de kerkelijke ingebruikname plaats.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16' - 1819/1855, Prestant 16' (discant) - 1855, Prestant 8' - front 1897, Holpijp 8', Salicionaal 8' - 1819/1855/1896, Octaaf 4', Fluit 4', Octaaf 2', Mixtuur III-IV sterk - 1819/1989, Trompet 8' - 1819/1855, Muette.
Bovenwerk: Holpijp 8' - 1992; C-H uit Holfluit, Holfluit 8', Viola da Gamba 8' - 1819/1855; C-E uit Holfluit, Nachthoorn 8' - 1855, Fluit 4' - 1819/1855, Fluit 2' - 1819/1855, Dulciaan 8' (gedeeld) - 1855.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Manuaalkoppel (gedeeld).
Speelhulpen: Afsluiter Manuaal, Afsluiter Bovenwerk.
Meer info: http://orgelsindrenthe.nl/nederlands/havelte.html

Leo Ridderbos (secretaris KVOK afdeling Drenthe)


Zaterdag 15 november 2014 Orgelexcursie naar Zweeloo, Westerbork en Beilen

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk van Zweeloo (De Wheem 10, Zweeloo)
Hier drinken we eerst een kopje koffie.
Het orgel is gebouwd door Jan Proper uit Kampen, waarschijnlijk in 1904. Het orgel was in eerste instantie maar ten dele zichtbaar, maar door het aanbrengen van een tongewelf in de kerk werd het orgel in 1928/1929 geheel zichtbaar. In de loop der jaren zijn er allerlei reparaties aan het orgel uitgevoerd door A.J. Opten en de firma Reil. In de 2008 zijn de plannen gestart tot restauratie van dit instrument. In 2013 is de restauratie, die uitgevoerd is door Reil, gereedgekomen.
Adviseur was Stef Tuinstra. Op 29 september 2013 is het orgel weer in gebruik genomen.
Dispositie
Manuaal: Bourdon 16', Prestant 8', Viola di Gamba 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Fluit 4', Octaaf 2'.
Pedaal: Aangehangen.
Info: http://orgelsindrenthe.nl/nederlands/zweeloo.html
12.00 uur: Lunch in Westerbork
13.30 uur: Bezoek aan het orgel van ‘De Voorhof’ te Westerbork (Hoogeveenseweg 4, Westerbork)
In 1976 plaatste Mense Ruiter een nieuw orgel in de Gereformeerde Kerk "De Voorhof" in Westerbork. De windlade voor Hoofd- en Nevenwerk is uitgevoerd als een zogenaamde 'dubbellade', waarbij de cancellen van beide werken naast elkaar liggen.
In de kerk is een electronisch nagalm-systeem aangebracht, omdat de akoestiek in de kerk zeer gering is. De akoestiek van de kerk is inmiddels behoorlijk verbeterd na een interne verbouwing van de kerk.
Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Speelfluit 4', Nasat 2 2/3', Octaaf 2', Mixtuur III-IV sterk, Trompet 8'.
Nevenwerk: Holpijp 8', Roerfluit 4', Woudfluit 2', Sifflet 1 1/3', Sesquialter II sterk, Tremulant.
Pedaal: Bourdon 16', Bourdon 8', Fagot 16'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Nevenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Nevenwerk.
Info: http://orgelsindrenthe.nl/nederlands/westerbgk.html
15.30 uur: Bezoek aan het orgel van ‘De Pauluskerk’ te Beilen (Witte Valkenstraat 1)
In 1957 werd in Beilen een nieuwe Gereformeerde Kerk in gebruik genomen. Het oude gebouw is inclusief orgel verkocht aan de Rooms-Katholieke Kerk. Het oude orgel was in 1909 gemaakt door Dekker uit Goes. Op 9 december 1959 werd een geheel nieuw orgel in gebruik genomen met een bespeling door Piet Post, organist van de Grote Kerk te Leeuwarden. Het orgel is gebouwd door de firma Leeflang. In 2004 voerde de firma Reil een restauratie uit. De intonatie is daarbij geheel herzien. Ook werd de dispositie enigszins gewijzigd. De Octaaf 2' van het rugwerk en de Veldfluit 2' van het hoofdwerk wisselden van plaats. Reil wijzigde verder de Tertiaan in een Sesquialter en de Holquintadeen 16' van het pedaal in een Subbas. Tenslotte is de Schalmei 4' van het pedaal vervangen door een Trompet 8'. De Gereformeerde Kerk wordt sinds de vorming van de PKN Pauluskerk genoemd.
Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 8' - C-F gecombineerd met Roerfluit, Roerfluit 8', Octaaf 4', Fluit 4', Octaaf 2', Mixtuur V sterk (1 1/3'), Trompet 8' - horizontaal geplaatst.
Rugwerk: Holpijp 8', Quintadeen 8', Prestant 4', Koppelfluit 4', Veldfluit 2', Sesquialter II sterk - 1959/2004, Scherp III sterk (1'), Dulciaan 8', Tremulant.
Pedaal: Subbas 16' - 1959/2004, Prestant 8', Ruispijp III sterk (2 2/3'), Fagot 16', Trompet 8' - 2004.
Koppelingen: Hoofdwerk - Rugwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Rugwerk.
Info: http://orgelsindrenthe.nl/nederlands/beilengk.html




bullet 2013 historie

Jaarverslag 2013

Zaterdag 16 november orgelexcursie Blijham/Muntendam (Samen met afdeling Groningen)

Op zaterdagmiddag 16 november as. gaan we naar twee orgels van Petrus van Oeckelen, te weten Blijham en Muntendam. Beide instrumenten werden onlangs gerestaureerd door de fa. Bakker&Timmenga te Leeuwarden.
We beginnen om 13.00 uur in de kerk van Blijham, Oosteinde 31 te Blijham. Het instrument dateert uit 1869.
De dispositie: Bourdon 16, Prestant 8, Holpijp 8, Octaaf 4, Fluit 4, Fluit 2 , Cornet V sterk, Trompet 8.
Bijzonder aan dit orgel is een piano-fortetrede, waarbij alle niet achtvoets registers uitgeschakeld en weer ingeschakeld kunnen worden.
Vervolgens zijn we om ongeveer 15.00 uur in de kerk van Muntendam, Kerkstraat 15 te Muntendam.
Dit orgel dateert uit 1864 en heeft de volgende dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16, Prestant 8, Holpijp 8, Octaaf 4, Nachthoorn 4, Quint 3, Octaaf 2, Mixtuur 3-4 sterk, Trompet 8.
Bovenwerk: Holpijp 8, Viola di Gamba 8, Salicionaal 8, Holfluit 8 (disc.), Fluit 4, Woudfluit 2.
Pedaal aangehangen.
Octaafkoppel B/D.
Bert Ydema van Bakker&Timmenga zal deze middag aanwezig zijn om over de restauraties te vertellen. Ook zal hij beeldmateriaal meenemen, die de situatie voor de restauraties laat zien. Het belooft een interessante middag te worden.
Het afdelingsbestuur hoopt op een goede opkomst. Beide orgels zijn zeer de moeite waard! Uiteraard is er alle gelegenheid om de orgels te bespelen.


12 oktober 2013 Orgelexcursie naar Vollenhove en Blokzijl

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Gereformeerde Mariakerk te Vollenhove.(Bisschopstraat 32, 8325 BC Vollenhove)
We drinken eerst koffie in het gebouwtje bij de kerk (‘de Voorhof’).
Beschrijving: In 2011-2012 is een nieuw orgel in de kas gebouwd door de firma Nijsse. Bij de bouw van dit orgel is pijpwerk van Naber uit 1854 gerestaureerd en op het Hoofdwerk geplaatst. Verder werd pijpwerk gebruikt uit het oude orgel van de Moriakerk in Emmeloord, gebouwd door Elbertse in 1949 en uitgebreid door Verschueren in 1961. Adviseur bij het project was Herman Kamp. Op 19 oktober 2012 is het orgel feestelijk in gebruik genomen. Het orgel is daarbij bespeeld door de vier organisten van de kerk, Erik Hofstede, Johan Tijssen, Anne Kroeze en Johan Bredewout en door adviseur Herman Kamp.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8' - 1854, Holpijp 8' - 1854, Octaaf 4' - 1854, Fluit 4' - 1854, Quint 3' - 1854, Octaaf 2' - 1854, Mixtuur III-IV sterk.
Nevenwerk: Gedekte Fluit 8', Viola di Gamba 8', Roerfluit 4', Quintfluit 3', Gemshoorn 2', Terts 1 3/5', Dulciaan 8'.
Pedaal: Subbas 16', Prestant 8', Fagot 16'.
Koppelingen: Manuaalkoppel, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Nevenwerk.
Speelhulpen: Tremulant.
Info: http://hermankamp.nl/mariakerkvollenhove.htm

12.15 uur: Lunch in Blokzijl.

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Doopsgezinde Kerk te Blokzijl. (Breestraat 2, 8356 DL Blokzijl)
Jan van Loo bouwde in 1858 een orgel voor de Doopsgezinde Kerk in Blokzijl. Het is op 25 december 1858 in gebruik genomen. In 1931 werd het door Verschueren gerestaureerd. Hierbij is een Voise Céleste 4' geplaatst. De firma Reil plaatste rond 1950 een tremulant, die kan worden bediend met de knop van de Calcant.
Onder advies van Stef Tuinstra is het orgel in 2011/2012 gerestaureerd door de firma Bakker & Timmenga. Op vrijdag 20 april 2012 kon het instrument weer in gebruik worden genomen.
Dispositie
Manuaal: Prestant 8', Holpijp 8', Viola di Gamba 8' - C-H uit Holpijp, Octaaf 4', Fluit 4', Voise Céleste 4' - 1931; klinkt als 8', Octaaf 2', Tremolo - ca. 1950.
Pedaal: Aangehangen.

Henk de Haan zal tijdens het bezoek aan dit orgel dia’s van diverse andere ‘van Loo-orgels’ tonen.
Info: http://www.doopsgezindblokzijl.nl/tesst/

15.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Grote Kerk te Blokzijl. (Brouwerstraat, 8356 DV Blokzijl)
In 1901 bouwde Bakker & Timmenga een volledig nieuw orgel in Blokzijl. Waarschijnlijk heeft het twee orgels als voorganger gehad, maar hiervan is niet veel bekend. Het laatste orgel werd te koop aangeboden in de Kerkelijke Courant van 25 januari 1901. Het huidige instrument werd in 1968 door Bakker & Timmenga gerestaureerd.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Octaaf 2', Mixtuur III-IV sterk, Trompet 8' (gedeeld).
Nevenwerk: Bourdon 8', Viola 8' - C-B in Bourdon, Roerfluit 4', Sexquialter II sterk (vanaf a) - 1968.
Pedaal: Subbas 16' - transmissie.
Koppelingen: Manuaalkoppel, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Nevenwerk.
Speelhulpen: Inliggende tremulant, Opliggende tremulant.
Info: http://www.orgelsite.nl/kerken39/blokzijl.htm



Zaterdag 31 augustus 2013 Orgelexcursie naar Doesburg

10.30 uur:
Bezoek aan het orgel van de Lutherse Kerk (Gasthuiskerk) te Doesburg Gasthuisstraat 47, 6981 CP Doesburg.
De Lutherse Gemeente in Doesburg kocht in 1840 het oude orgel van de Grote Kerk, dat al in 1828 buiten werking was gesteld. Het instrument was niet al te best. Al vijf jaar later bouwde de firma Naber dan ook een nieuw orgel voor de Lutherse Kerk. Op 25 juli startte hij met de bouw en op 21 december 1845 kon het orgel al in gebruik worden genomen. In 1912 werd bij een restauratie door Maarschalkerweerd de Cornet vervangen door een Viola di Gamba 8' en de Dulciaan door een Trompet. De firma Blank restaureerde het instrument in 1970 en 1971, waarbij de oude dispositie is hersteld. Adviseur bij de werkzaamheden was Klaas Bolt. Opvallend is de spelling van de gereconstrueerde registers: Dulziaan en Qornet.
Dispositie
Manuaal: Prestant 8', Holpijp 8', Fluitraver 8', Octaaf 4', Fluit d'Amour 4', Quintfluit 3', Woudfluit 2', Cornet III sterk (discant) - 1971, Dulziaan 8' (gedeeld) - 1971.
Pedaal: Aangehangen.
Speelhulpen: Windlossing.

12.00-14.00 uur: Lunchpauze

14.00 uur: Bezoek aan de orgels van de Grote of Sint-Martinikerk te Doesburg Markt, 6981 CJ Doesburg.
Orgel gebouwd door Walcker & Co.:
Op 29 maart 1916 werd in de Nieuwe Zuiderkerk het orgel in gebruik genomen bij de Gereformeerde Kerk van Rotterdam. Het orgel werd gebouwd onder advies van de schenker, de heer Hendrik Bos Kzn. en heer J.H. Besselaar jr., organist van de kerk. Het is gebouwd tussen 1914 en 1916 door E.F. Walcker & Co. uit Ludwigsburg als hun opus 1855. Het front is ontworpen door Tjeerd Kuipers, tevens architect van het kerkgebouw. Het pijpwerk van het tweede en derde manuaal staat opgesteld in een zwelkast. Het vierde manuaal was uitgevoerd als Fernwerk: het pijpwerk stond in een aparte ruimte van 3.90 meter hoog en 2.40 meter breed, boven het orgel en het kerkgewelf. Via een 20 meter lang kanaal kwam het geluid de kerkruimte binnen door een gewelfrozet. Het oorspronkelijk pneumatisch orgel is tussen 1964 en 1967 gerestaureerd door de firma Fonteijn & Gaal. De tractuur werd voor 90% electro-pneumatisch gemaakt. In 1969 werd de Nieuwe Zuiderkerk gesloten. Kort daarna is het gebouw afgebroken. Het orgel is bij een openbare verkoop op 20 november 1968 verkocht aan de Nederlands Hervormde Gemeente te Doesburg. Ir. A.M. de Boom heeft er persoonlijk voor geijverd dat het orgel niet onder de slopershamer zou verdwijnen.
De Grote of Martinikerk in Doesburg was in de Tweede Wereldoorlog grotendeels verwoest, toen de Duitse bezetters op 15 april 1945 de toren opbliezen. Het orgel van E. van Gelder & Zn. uit 1828 ging hierdoor ook verloren. In 1953 plaatste Flentrop een orgel in het gespaarde koor van de kerk. De wederopbouw van het schip en de toren startte in 1959. Toen de herbouw al een eind gevorderd besloot men een tweedehands orgel te zoeken dat goed bij de ruimte zou passen, omdat er geen geld was voor nieuwbouw. In 1968 kocht men het Walcker-orgel van de Nieuwe Zuiderkerk in Rotterdam, ondanks de kritiek op dit besluit vanuit de Hervormde Orgelcommissie. De firma Vermeulen uit Alkmaar kreeg de opdracht het orgel te herstellen en op te bouwen in Doesburg. Zij demonteerden het instrument in 1969 in Rotterdam en startten in oktober 1971 met de opbouw in Doesburg. Omdat het niet mogelijk was het oorspronkelijke Fernwerk te realiseren, werd dit als een echo-kroonwerk in de top van het orgel geplaatst. Op 31 augustus 1972 kon het instrument tegelijk met de geheel herstelde kerk weer in gebruik worden genomen. Het werd bij deze gelegenheid bespeeld door Koos Bons en door drie leerlingen van Piet van den Kerkhoff, de laatste organist van het instrument in Rotterdam, te weten Aad van der Hoeven, Jet Dubbeldam en Addie de Jong.
Na dertig jaar in Doesburg te hebben gefunctioneerd was een grondige revisie noodzakelijk. Op 5 september 2002 werd het laatste concert gegeven voor een restauratie van bijna een jaar.
De firma Flentrop kreeg de opdracht voor de werkzaamheden. Op 12 juni 2003 is het instrument weer in gebruik genomen met een concert door Leo van Doeselaar.

Dispositie
Hoofdwerk: Prinzipal 16', Gross Prinzipal 8', Bourdon 8', Viola di Gamba 8', Jubalflöte 8', Gemshorn 8', Dulciana 8', Praestant 4', Rohrflöte 4', Octave 2', Cornett Silbermann 3-5 fach, Mixtur Silbermann 5 fach, Trompete 8'.
Manuaal II (in zwelkast): Bourdon 16', Flötenprinzipal 8', Synthematophon 8', Doppelgedeckt 8', Flûte Harmonique 8', Salicional 8', Cello 8', Harmonika 8', Prinzipal 4', Orchesterflöte 4', Nazard 2 2/3', Piccolo 2', Cornettino 3-4 fach, Gross Mixtur Silbermann 5-7 fach, Basson 16', Trompete Harmoniek 8', Orchester Oboe 8', Clairon Harmoniek 4', Tremulant.
Manuaal III (in zwelkast): Lieblich Gedeckt 16', Geigen Prinzipal 8', Lieblich Gedeckt 8', Konzertflöte 8', Quintatön 8', Viola d'Amour 8', Aeoline 8', Voix Célèste 8', Liebes Geige 4', Flauto Dolce 4', Flautino 2', Sesquialtera 2 fach, Cymbel Silbermann 3-4 fach, Clarinette 8', Tremulant.
Fernwerk (Echo-Kroonwerk): Quintatön 16', Nachthorn 8', Echo Bourdon 8', Echo Gamba 8', Vox Angelica 8', Spitzflöte 4', Glockenton 3-4 fach, Vox Humana 8', Echo Trompete 8', Tremulant.
Pedaal: Grand Bourdon 32', Prinzipalbass 16', Subbass 16', Harmonikabass 16', Contrabass 16', Flötenbass 16', Quintbass 10 2/3', Octavebass 8', Flötenbass 8', Choralbass 4', Mixtur 5 fach, Bombardon 32', Posaune 16', Tuba 8', Clairon Harmoniek 4', Gedecktbass 16' - Opgesteld in fernwerk, Echobass 16' - Opgesteld in fernwerk, Bourdon Doux 8' - Opgesteld in fernwerk, Bassflöte 8' - Opgesteld in fernwerk, Violoncello 8' - Opgesteld in fernwerk, Bassonbass 16' - Opgesteld in fernwerk.

Speelhulpen: 76 knoppen voor manuaal- en pedaalkoppelingen, 79 knoppen voor automatisch pianopedaal, 440 knoppen voor vrije combinaties, Generaal crescendotrede, 3 zweltreden, 15 combinatietreden met 8 oplossers.

Koororgel gebouwd door de firma Flentrop:
Op 15 april 1945 bliezen de Duitsers de toren van de Martinikerk in Doesburg op, waardoor het middenschip grotendeels werd verwoest. Ook het orgel van E. van Gelder & Zn. uit 1828 ging verloren. In 1953 plaatste Flentrop een orgel in het koor van de kerk, dat inmiddels weer in gebruik was genomen. Een bijzonderheid is dat de pijpen van de Musette 8' voor de koperen frontpijpen staan opgesteld. Volgens gidsen in de kerk zou het de bedoeling zijn geweest het koororgel te gebruiken als basis voor een nieuw hoofdorgel na voltooiing van de herbouw van de kerk. In 2001 is het instrument door de firma Flentrop gereviseerd.
Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Vlakfluit 2', Mixtuur IV-VI sterk (1 1/3'), Musette 8'.
Nevenwerk: Holpijp 8', Roerfluit 4', Prestant 2', Nasard 1 1/3', Scherp II-III sterk (1/2').
Pedaal: Bourdon 16'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Nevenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Nevenwerk.

Kabinetorgel van Hermann Heinrich Freytag:
In 1958 ontdekten Maarten Kooy een oud kabinetorgel ontdekt op een boerderij in Middelstum. Het instrument stond als kast in de kamer, maar was al zeer lang niet meer bespeeld. De mechaniek functioneerde nog wel, maar het pijpwerk sprak niet meer. De bouwer en het bouwjaar waren onbekend. Het orgel werd gekocht door de familie J.W. Vermeulen, waarna het tijdelijk is opgesteld in de Oude Kerk te Soest. Na schoonmaak kon het weer worden gebruikt. Bijzonder is het dat het na de bouw nooit meer is gewijzigd. Tijdens de restauratie van de kerk in Soest raakte het echter in slechte staat door de verwarming in de kerk. In 1961 startte een restauratie door de firma De Koff, terwijl de kas werd gereviseerd door de heer Van den Ende uit Schoonhoven. Het orgel kreeg ook een windmotor, die in een bijpassende kast werd geplaatst. In september 1961 kreeg het instrument een plek in het huis van de familie Vermeulen in Baarn. Adviseur bij de restauratie was H.L. Oussoren namens monumentenzorg. Bij de ingebruikname op 12 mei 1962 is het bespeeld door Maarten Kooy en Klaas Bolt. De leeftijd en de bouwer bleven onbekend. A.J. Gierveld onderzocht het instrument nauwkeurig en concludeerde dat het met zekerheid was gebouwd door H.H. Freytag. Het bouwjaar ligt tussen 1800 en 1805. Het is het meest oorspronkelijke orgel van deze bouwer dat er bewaard is gebleven. De familie Vermeulen verhuisde in 1976 naar Zuid-Frankrijk. Omdat het orgel in Nederland moest blijven bleef het ongebruikt in hun voormalige woning staan, die tot kantoor was verbouwd. Op initiatief van de Baarnse Muziekkring is het in 1985 door Van Vulpen in de Mamuchetzaal van kasteel Groenestein in Baarn geplaatst. Hier is het op 15 december 1985 in gebruik genomen met een feestelijk concert door Gert Muts, waaraan mee werd gewerkt door twee hoornisten en een hoboïst. Omdat het orgel hier nauwelijks gebruikt werd besloot de eigenaar het over te plaatsen naar de Grote Kerk in Doesburg. Het zal in de loop van 2003 geplaatst worden.
Dispositie
Manuaal: Holpijp 8', Fluittravers 8' (discant), Praestant 4' (gedeeld), Fluit 4', Octaaf 2', Speelfluit 2', Tremulant.

Zaterdag 8 juni 2013 Orgelexcursie naar Putten, Barneveld en Kootwijkerbroek
10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Oude Kerk te Putten (Kerkplein 11, Putten)
In 1860 schonk douairière Van de Wal een nieuw orgel aan de Hervormde Kerk te Putten. Het orgel, gebouwd door C.G.F. Witte had twee manualen en aangehangen pedaal. In februari 1860 is het instrument in gebruik genomen. Hierbij werd het bespeeld door dhr. Enderlé uit Nijkerk. De Koff plaatste in 1931 een windmotor en in 1943 een tremulant op het Bovenwerk. Mogelijk breidde De Koff ook de omvang van het pedaalklavier uit van C-c' tot C-f'. Geadviseerd door Dirk Janszoon Zwart verplaatste men tijdens een restauratie van het kerkgebouw in 1965 en 1966 het orgel naar de torenzijde van de kerk. Op het Bovenwerk werd op een kantsleep een Nasard 3' geplaatst. De firma Leeflang restaureerde het werk in 1973/1974 en bouwde een vrij pedaal met vier stemmen. Adviseur bij de restauratie was dr. M.A. Vente. Op 11 juli 1974 werd het orgel weer in gebruik genomen. In 2002 was een nieuw restauratie noodzakelijk. Vooral de orgelkas en de balg waren er slecht aan toe. In het voorjaar van 2003 startte de firma Van Vulpen met deze restauratie, hierbij geadviseerd door Aart Bergwerff. Het orgel is geheel hersteld, er is een nieuwe fagot op het pedaal geplaatst en de intonatie is herzien. Op donderdag 27 mei 2004 nam men het instrument weer in gebruik met een concert door de adviseur.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Mixtuur III-IV sterk, Cornet V sterk (discant), Trompet 8' (gedeeld).
Bovenwerk: Holfluit 8', Viola 8' - C-H uit Holfluit, Roerfluit 4', Salicet 4', Nasard 3' - 1966, Gemshoorn 2', Tremulant - 1943.
Pedaal: Subbas 16', Gedekt 8', Octaaf 4', Fagot 16' - 2004.
Koppelingen: Manuaalkoppel, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.

12.15 uur: Lunch in Barneveld

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Adullamkerk te Barneveld (Ds. E. Fransenlaan 6, Barneveld).
Op 3 december 2008 werd een tweede kerkgebouw voor de Gereformeerde Gemeente in Barneveld in gebruik genomen, de Adullamkerk. De firma Mense Ruiter kreeg de opdracht voor de bouw van een nieuw tweeklaviers orgel. Het instrument werd eind oktober 2011 opgeleverd. Het is op 9 december 2011 officieel in gebruik worden genomen. Het werd daarbij bespeeld door Anton van Hell en Paul Wols. Er is één loze registerknop met het opschrift 'Symmetrie'.
Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 16' (gedeeld), Prestant 8', Roerfluit 8', Salicionaal 8', Quint 6' (discant), Octaaf 4', Open Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Cornet V sterk (8') (discant), Mixtuur IV-VI sterk (2') (gedeeld), Trompet 16' (gedeeld), Trompet 8' (gedeeld), Tremulant.
Bovenwerk (in zwelkast): Bourdon 16', Prestant 8', Gedekt 8', Viola di Gamba 8', Octaaf 4', Fluit 4', Nasard 3', Gemshoorn 2', Terts 1 3/5', Mixtuur III-IV sterk (1 1/3'), Echo Trompet 8', Fagot Hobo 8', Tremulant.
Pedaal: Prestant 16' - transmissie, Open Subbas 16', Bourdon 16', Octaaf 8', Gedekt 8' - gecombineerd met Bourdon, Roerquint 6', Octaaf 4', Bazuin 16', Trombone 8'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Bovenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.

15.45 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te Kootwijkerbroek (Veluweweg 84, Kootwijkerbroek).
In de Hervormde Kerk te Kootwijkerbroek stond een slecht functionerend orgel, dat in aanleg al dateerde uit ca. 1800, maar dat door allerlei verbouwingen onherkenbaar was geworden. In 1978 startte men met acties om gelden bij elkaar te krijgen voor een nieuw instrument. Op 22 juni 1981 tekende men een contract met Blank, waarna de bouw begon. Adviseur bij de bouw was Klaas Bolt. Het oude orgel is verkocht aan een particulier. Op 10 november 1983 is het nieuwe instrument in gebruik genomen, waarbij Klaas Bolt het bespeelde. Bij het ontwerp is uitgegaan van de Hollandse orgelbouw in de jaren 1780-1820.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Quint 3', Octaaf 2', Sexquialter II sterk, Cornet IV sterk (discant), Mixtuur IV-V sterk, Trompet 8'.
Bovenwerk: Holpijp 8', Viola di Gamba 8', Prestant 4', Gemshoorn 4', Nasard 3', Woudfluit 2', Flageolet 1', Dulciaan 8' - gereserveerd.
Pedaal: Bourdon 16', Prestant 8', Bazuin 16'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Bovenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.
Speelhulpen: Tremulant.

Zaterdag 13 april 2013 Orgelexcursie naar Raerd, Boazum en Harlingen
10.15 uur: Bezoek aan het orgel van Laurentiuskerk te Raerd (Rauwerd) Buorren, 9012 DK Rauwerd
In 1814 werd in Rauwerd een nieuwe kerk gebouwd. De oude kerk werd in 1814 gesloopt. Het orgel in die kerk was al oud, en in 1736 door J.M. Schwartsburg verbouwd en uitgebreid. Ook dit instrument is in 1814 gesloopt. In de nieuwe kerk bouwde Hillebrand in 1816 een nieuw orgel, dat op 18 augustus 1816 in gebruik werd genomen. De firma L. van Dam & Zn. bouwde in 1863 een deels nieuw orgel in de bestaande kassen. Hierbij werden pijpwerk, registerknoppen en pedaalklavier uit 1816 hergebruikt. In 1919 werd de Vox Humana 8' van het Rugwerk door een Zachthoorn vervangen. De windvoorziening is in 1926 electrisch gemaakt.
In 2009 is gestart met een restauratie van het interieur van de kerk. De restauratie van het orgel volgde in 2011-2012. Adviseur bij deze restauratie, die door de firma Reil werd uitgevoerd, was Stef Tuinstra. De Zachthoorn uit 1919 is vervangen door een nieuwe Dulciaan 8' in Hillebrand-factuur. De oorspronkelijke kleur van de orgelkas is gereconstrueerd. Op 2 juni 2012 is het orgel weer in gebruik genomen met een bespeling door Stef Tuinstra.
Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8' - 1816/1863, Holpijp 8', Roerfluit 8' - 1863; C-Fis uit Holpijp, Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Cornet III sterk (2 2/3') (discant), Trompet 8' - 1816/1863.
Rugwerk: Salicionaal 8' (discant) - 1863, Fluit Dolce 8', Viool di Gambe 8' - 1863; C-H uit Fluit Dolce, Prestant 4' - 1816/1863, Roerfluit 4' - 1863, Speelfluit 2', Dulciaan 8' - 2012.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Klavierkoppel.
Speelhulpen: 2 afsluitingen, Ventiel.
12.00 uur: Lunch in Boazum (Dorpshuis Waltawei 22, 8635 MZ Boazum) in de vorm van een Friese koffietafel.
13.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk (Sint-Martinuskerk) van Boazum.
In 1783 werden er plannen gemaakt voor een orgel in Bozum. Heyneman maakte een ontwerp van een tweeklaviers orgel met 17 stemmen en aangehangen pedaal. Hij kreeg in 1788 de definitieve opdracht voor de bouw. Het werk is voltooid door Rudolph Knol. Op 29 juni 1791 werd het in gebruik genomen. Opvallend zijn de fraaie beeldengroepen op de kassen. Deze zijn gemaakt door Antonio Solaro, een Italiaanse beeldhouwer die in Leeuwarden verbleef. Het orgel is in de negentiende eeuw gewijzigd, en ook in het begin van de twintigste. Op het manuaal werd de Fluit Travers vervangen door een Viola en de samenstelling van de Mixtuur werd gewijzigd. Het rugwerk zag de Prestant 8' discant verdwijnen ten gunste van een Viola di Gamba 8' discant, de Nasart werd vervangen door een Prestant 4' en de Mixtuur door een Viola 4'.
In juni 2012 werd een algehele restauratie van het orgel afgerond door de firma Bakker en Timmenga, onder advies van Theo Jellema. Hiertoe is het gehele orgel gedemonteerd geweest. De frontpijpen werden voorzien van nieuw tinfolie. Een concert door Theo Jellema, ter gelegenheid van de afronding van deze restauratie werd gegeven op 6 juli 2012.
Dispositie:
Manuaal: Bourdon 16', Prestant 8', Roerfluit 8', Viola 8', Octaaf 4', Gemshoorn 4', Quint 3', Superoctaaf 2', Mixtuur II-III-IV sterk, Basson 16' (gedeeld), Trompet 8'.
Rugwerk: Holpijp 8', Viola di Gamba 8' (discant), Prestant 4', Fluit Does 4', Viola 4', Woudfluit 2', Dulciaan 8' (gedeeld), Tremulant.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Klavierkoppel, Pedaalkoppel.
15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Grote of Nieuwe Kerk te Harlingen Kerkpad 3, 8861 ES Harlingen
De kerk in Harlingen is op 1 januari 1775 in gebruik genomen. Hinsz begon als snel daarna met de bouw van het orgel. De eerste pijp werd geplaatst op 11 september 1775. Op 30 april 1776 was het gereed. Het orgel bleef lange tijd ongewijzigd. Het onderhoud werd o.a. verricht door Albertus van Gruisen, de firma Van Dam en Hardorff. In 1864 was een restauratie dringend noodzakelijk. Van Oeckelen voerde deze uit. De dispositie werd hierbij ingrijpend gewijzigd. Hij verving alle tongwerken door nieuwe met doorslaande tongen. In 1915 voerde Pieter van Dam enkele reparaties uit. Ook plaatste hij twee nieuwe stemmen: een Cello 8' op de plaats van de Quint 6' op het hoofdwerk en een Vox Celeste 8' discant in de plaats van de Flageolet 1' op het rugwerk. Bij een restauratie door de firma J. de Koff & Zn. in 1938/1939 werd opnieuw veel gewijzigd aan de dispositie. Zo werden onder andere de tongwerken van het hoofdwerk en het pedaal wederom vernieuwd.
De firma Flentrop voerde in 1971 een restauratie uit. In 1983 restaureerden zij de rugwerklade. Adviseur bij het werk was Maarten Vente. Op 5 juni 1983 werd het rugwerk weer in gebruik genomen. Vervolgens zijn in 1984 de frontpijpen hersteld. Een volgende fase van de restauratie van het instrument werd in 2001 afgerond. Hierbij is de mechaniek weer in de originele staat teruggebracht. Ook werd al het pijpwerk geïnventariseerd en opgemeten. In 2010 startte Flentrop een reconstructie van het orgel, waarbij de situatie van 1776 geheel werd hersteld. Adviseur bij de werkzaamheden was Cees van der Poel. Op 1 oktober 2011 is het orgel weer in gebruik genomen. Het orgel is daarbij bespeeld door Cees van der Poel en de organisten van de kerk, Eeuwe Zijlstra en Jan Luth.
Dispositie
Hoofdwerk: Gedakt 16', Prestant 8' - discant dubbel, Baarpijp 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Spitsfluit 4' - 2010, Quint 3' - 2010, Octaaf 2', Woutfluit 2', Cornet III sterk (5 1/3') (discant) - 1776/1864/2010, Mixtuur IV-V-VI sterk (1 1/3') (gedeeld) - 1776/2010, Trompet 16' (gedeeld) - 2010, Trompet 8' - 2010, Voxhumana 8' - 2010.
Rugwerk: Quintadeen 8' - 2010, Holpijp 8', Prestant 4' - 1776/2010, Fluit 4', Nassat 3' - 2010, Octaaf 2', Speelfluit 2', Sesquialter II-IV sterk (2 2/3') - 2010, Scherp III-IV sterk (2/3') - 2010, Dulciaan 8' - 2010.
Pedaal: Bordon 16' - 1776/1864/2010, Prestant 8', Gedakt 8', Quint 6' - 1852/1939, Octaaf 4', Nachthoorn 2', Bazuin 16' - 2010, Trompet 8' - 2010, Schalmey 4' - 2010, Cornet 2' - 2010.
Koppelingen: Hoofdwerk - Rugwerk - schuifkoppel, Pedaal - Hoofdwerk.

9 maart Dagexcursie  naar Zuidwolde (orgelmaker Mense Ruiter), Zuidhorn (Hervormde Kerk) en Baflo (Laurentiuskerk)
10.00 uur
: Bezoek aan de orgelmakerij Mense Ruiter, Oosterseweg 13, 9785 AD Zuidwolde.
12.00 uur: Lunch bij “Moeke Vaatstra” Boterdiep WZ 45 9785 AL Zuidwolde.
13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Laurentiuskerk te Baflo (Kostersgang 8, 9953 BE Baflo)
Het orgel van Baflo werd in 1876 gebouwd door Roelf Meijer uit Veendam. In het begin van de twintigste eeuw werd de tweevoets fluit van het Bovenwerk vervangen door een Celeste 8’. Het instrument zou nog blijven functioneren tot 1979. Enkele jaren daarna werd het vanwege de restauratie van de kerk gedemonteerd. In 1985 bouwde Mense Ruiter het orgel weer op.
In 2010 voerde Mense Ruiter een conserverende restauratie uit. Daarbij is de oorspronkelijke dispositie hersteld door plaatsing van een nieuwe Woudfluit ter vervanging van de Celeste. De werkzaamheden vonden plaats onder advies van Stef Tuinstra.
Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Trompet 8' - gereserveerd.
Bovenwerk: Holpijp 8', Viola di Gamba 8', Salicet 4', Fluitdamour 4', Woudfluit 2' - 2010.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Manuaalkoppel.
Speelhulpen: Tremulant, Nihil, Ventiel.
15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te Zuidhorn (Kerkstraat 18 9801 CN Zuidhorn)
Het orgel is in 1793 door Frans Caspar Snitger en Heinrich Hermann Freytag gebouwd. Het orgel kwam echter de laatste anderhalve eeuw niet ongeschonden door. In 1877 verving Petrus van Oeckelen de drie spaanbalgen door een magazijnbalg en de Sesquialter moest plaatsmaken voor een Gamba 8’. De orgelkast werd zwart geschilderd en het orgel kreeg een gelijkzwevende stemming. In 1924 volgden nog drastischer ingrepen door de firma P. van Dam uit Leeuwarden. Zij bouwden het orgel om tot een tweeklaviers instrument met nieuwe pneumatische windladen en een speeltafel aan de zijkant van het orgel. Ook waren er dispositiewijzigingen: er werden twee strijkers bijgeplaatst (Violon en Aeoline), de Trompet werd nieuw gemaakt en de Mixtuur werd vervangen door een Nasard.
Dertig jaar na deze ombouw kwam reconstructie ter sprake. Het zou nog tot 1973 duren voor het eerste restauratie/reconstructie-rapport werd opgezet door Klaas Bolt. Door een gebrek aan financiële middelen konden de plannen niet worden doorgevoerd.
In 2007 kwam er dan toch subsidie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
Samen met middelen uit andere fondsen kon zo de reconstructie van het orgel worden gerealiseerd. Onder advies van Stef Tuinstra werd de opdracht gegeven aan Mense Ruiter, die de werkzaamheden uitvoerde in samenwerking met Orgelmakerij Van der Putten te Finsterwolde (tekenwerk) en Harm Kirschner te Stapelmoor (D) (vervaardiging pijpwerk).
Het orgel is naar voorbeeld van andere Freytag-orgels gereconstrueerd naar de situatie van 1793. Windlade, mechaniek, en drie spaanbalgen werden nieuw gemaakt. Zo ook de klavieren (pedaal en manuaal) waarvoor het Freytag-orgel van Bellingwolde model stond. De registers Nasard, Sesquialter, Mixtuur en Trompet werden eveneens nieuw vervaardigd naar Freytag-voorbeeld. De orgelkas werd hersteld en opnieuw van bladgoud voorzien.
Dispositie:
Manuaal : Bourdon 16, Prestant 8, Holpijp 8, Octaaf 4, Speelfluit 4, Gedakt fluit 4, Nassat 3, Octaaf 2, Woudfluit 2, Sesquialter II, Mixtuur III-IV-V-VI B/D, Trompet 8 B/D
Pedaal: Aangehangen



26 januari 2013 Jaarvergadering en excursie naar Odoorn en Oosterhesselen

9.45 uur: Hervormde kerk te Odoorn (Valtherweg 1, 7873 AA Odoorn)
Vooraf aan het bezoek aan het orgel drinken we hier eerst een kopje koffie.
In 1861 schonk H. Zegering een nieuw orgel aan de kerk in Odoorn. Het werd gebouwd door Petrus van Oeckelen. In november 1897 brandde de kerk uit en ging het orgel verloren. Een neef van Zegering, J. Hadders, schonk een nieuw orgel voor de herbouwde kerk. Het werd opnieuw gebouwd door de firma Van Oeckelen, onder advies van M.H. van 't Kruijs. Deze speelde het ook in op 4 juni 1899. In 1971 is het instrument gerestaureerd door A.J. Opten, waarbij de windladen door Verschueren zijn gereviseerd. In 2003 heeft groot onderhoud plaatsgehad door de fa. Reil.
Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Quintfluit 2 2/3', Octaaf 2', Cornet V sterk (discant), Trompet 8' (gedeeld).
Bovenwerk: Violoncel 8', Holfluit 8', Viola di Gamba 8', Fluit 4', Woudfluit 2'.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Manuaalkoppel.
12.30 uur: Maaltijd in Oosterhesselen bij de fam. J. B. Hoving, Burg de Kockstraat 36 in Oosterhesselen.
De familie Hoving heeft aangeboden ons bij hen thuis te voorzien van een eenvoudige doch voedzame maaltijd in de vorm van een stamppot variëteit. Om te voorkomen dat er niet genoeg stamppot voor een ieder is of dat er zoveel overblijft dat de familie Hoving nog een week lang elke dag stamppot moet eten, wil ik u vragen u uiterlijk één week voor deze bijeenkomst bij de secretaris aan te melden (via de mail: leo.ridderbos@online.nl) indien u aan deze maaltijd wilt deelnemen.
14.00-15.30 uur: Jaarvergadering bij de Dorpskerk te Oosterhesselen (Geserweg 2, 7861 BL Oosterhesselen)
Agenda jaarvergadering :
-Opening
-Mededelingen
-Jaarverslag van de penningmeester (ontvangt u tijdens de vergadering)
-Jaarverslag over 2012 van de secretaris (zie bijlage 1)
-Voorlopig programma 2013 (zie bijlage 2)
-Benoeming afgevaardigden Algemene Vergadering KVOK
-Rondvraag
-Sluiting
Aansluitend aan de vergadering zal Henk de Haan een dia-presentatie houden van de excursies die de KVOK afdeling Drenthe het afgelopen jaar (2012) heeft gehouden.
Rond 15.30 uur
: Bezoek aan het orgel van de Dorpskerk van Oosterhesselen.
In 1864 bouwde Van Dam het orgel voor de Gereformeerde Kerk van Wanswerd. Hierbij gebruikte hij pijpwerk van Van Gruisen uit het einde van de achttiende eeuw. In 1921 is het verplaatst naar de Gereformeerde Kerk te Wijckel. De Quint werd vervangen door een Viola 8'. Bakker & Timmenga voerden hier een gedeeltelijke restauratie uit in 1978. De kerk werd echter in 1980 gesloten. In 1983 plaatste de fa. Mense Ruiter het instrument, na grondige restauratie, in Oosterhesselen. Hierbij werd tevens de Quint herplaatst, gemaakt naar Van Dam-factuur.
In april 2012 is de fa. Mense Ruiter gestart met een nieuwe restauratie en op 3 november 2012 is het orgel opnieuw in gebruik genomen.
Dispositie:
Manuaal: Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Roerfluit 4', Quint 2 2/3', Woudfluit 2', Cornet III sterk.
Pedaal: Aangehangen.


bullet 2012 historie

Jaarverslag 2012

Zaterdag 17 november 2012 Orgelexcursie naar Groningen
09.30 uur - 10.45 uur: Bezoek aan het orgel van de Nieuwe kerk te Groningen (Nieuwe Kerkhof 1, 9712 PT, Groningen).
In 1831 bouwde Timpe zijn opus magnum: het grote orgel van de Nieuwe Kerk te Groningen. Het orgel heeft een rijzig front, dat geïnspireerd is door het Müller-front van de Bavokerk te Haarlem. Op 15 mei 1831 werd het in gebruik genomen met een bespeling door de adviseur tijdens de bouw, mr. S.W. Trip. In 1848 werkte Van Oeckelen aan het instrument. Hij maakte een koppeling Pedaal-Rugwerk, maar slechts van C-g. Verder wijzigde hij de Nachthoorn 2' van het Hoofdwerk in een Quintfluit 2 2/3', schoof hij de Viola di Gamba 8' van het Bovenwerk twee tonen op en hij maakte de Oboe 8' van het Rugwerk doorslaand. De orgelkas is in de loop van de tijd in steeds donkerdere kleuren geschilderd. Jan Doornbos wijzigde in 1893 de Vox Humana van het Bovenwerk in een Klarinet. Ingrijpender waren de werkzaamheden van Doornbos uit 1913. Hij verving een groot deel van het discantpijpwerk door nieuwe pijpen en stemde het orgel een halve toon hoger door het pijpwerk in te korten. Er volgde nog meer: een pneumatische Voix Céleste werd in 1932 toegevoegd, in 1936 werden vier tongwerken (Fagot 16' en Trompet 8' van het Hoofdwerk en de beide trompetten van het pedaal) vervangen door nieuwe exemplaren. De acht originele spaanbalgen werden in 1942 vervangen door een magazijnbalg. Ook is toen de Fluit 2' van het Rugwerk opgeschoven tot een Quintfluit 1 1/2'. Het orgel ging na de Tweede Wereldoorlog snel achteruit en was uiteindelijk onbespeelbaar. In de jaren 1976-1980 werd het door de firma Leeflang gerestaureerd onder advies van Cor Edskes. Deze restauratie had als doel het orgel terug te brengen in de toestand van 1831 met enkele uitzonderingen. Zo werd op het Rugwerk een Mixtuur geplaatst en ook bleef de magazijnbalg behouden. De toonhoogte werd wel hersteld, en ook werd al het later geplaatste pijpwerk vernieuwd met door Stinkens geleverd materiaal volgens specificatie van Edskes. De restauratie werd in 1980 afgerond, maar de werkzaamheden waren eigenlijk nog lang niet voltooid. De vier tongwerken uit 1936 waren wel verwijderd maar nog niet vervangen. Deze zijn in 1989 geplaatst door de firma Marcussen & Søn. Onder advies van Stef Tuinstra is het orgel in 2007-2009 opnieuw gerestaureerd. De werkzaamheden zijn uitgevoerd door de firma Mense Ruiter. Op 6 november 2009 is het instrument weer in gebruik genomen met een concert door Jelte Hulzebos en Stef Tuinstra.
Dispositie:
Hoofdwerk: Praestant 16' - 1831/1978, Bourdon 16' - 1831/1978, Baarpyp 8' - 1831/1978, Octaaf 8' - 1831/1978, Holpyp 8' - 1831/1978, Quintadena 8' - 1831/1978, Octaaf 4' - 1831/1978, Speelfluit 4', Octaaf 2' - 1831/1978, Nachthoorn 2' - 1831/1978, Mixtuur IV-V-VI sterk (gedeeld), Fagot 16' - 1989, Trompet 8' - 1989.
Rugwerk: Bourdon 16' - 1831/1978, Praestant 8' - 1831/1978, Roerfluit 8' - 1831/1978, Holpyp 8' - 1831/1978, Octaaf 4', Fluit 4' - 1831/1978, Octaaf 2', Mixtuur III-IV sterk - 1978, Trompet 8' - 1831/1978, Oboe 8' - 1831/1978, Tremulant - 1831/1978.
Bovenwerk: Praestant 8' - 1831/1978, Holfluit 8' - 1831/1978, Viola di Gamba 8' - 1831/1978, Fluit Travers 8', Octaaf 4', Fluit 4', Woudfluit 2', Flageolet 1', Carillon III sterk (vanaf g), Vox Humana 8' - 1831/1978, Tremulant - 1978.
Pedaal: Praestant 16', Subbas 16', Octaaf 8', Holpyp 8', Octaaf 4', Nachthoorn 4', Bazuin 16', Trompet 8' - 1989, Trompet 4' - 1989.
Koppelingen: Hoofdwerk - Rugwerk, Hoofdwerk - Bovenwerk, Pedaal - Hoofdwerk - 1978, Pedaal - Rugwerk - 1978.
Speelhulpen: Windlosser.


11.00-13.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Martinikerk te Groningen (Martinikerkhof 3, 9712 JG, Groningen).
Het orgel in de Martinikerk is in de jaren 1479/1480 door Johan ten Damme gebouwd. Rudolf Agricola speelde een grote rol bij de bouw van het orgel. In 1542 voerde een onbekende bouwer, maar waarschijnlijk Andreas de Mare, een grote verbouwing uit. Hij maakte een groot instrument met hoofdwerk, bovenwerk en rugpositief. De Mare werkte ook in 1564 aan het orgel. Anthoni en Adam Verbeeck vergrootten het opnieuw in 1627/1628. Daarna begon Jan Helman aan een grote verbouwing. Hij werkte aan het instrument tussen 1685 en 1690, maar kwam in 1690 te overlijden.
Schnitger verbouwde het orgel in 1691/1692. Hij maakte twee grote pedaaltorens aan weerszijden van de kas. Zijn zoon Frans Caspar begon in 1729 aan een nieuw rugpositief. Hij overleed tijdens de werkzaamheden, en A.A. Hinsz voltooide het werk in 1730. De zuilen onder het rugwerk zijn in 1806 geplaatst. In de negentiende eeuw zijn veel wijzigingen uitgevoerd. Lohman plaatste in 1816 enkele nieuwe stemmen.
Een grote verbouwing vond plaats in 1854 door Van Oeckelen. Het oude pijpwerk bleef echter grotendeels gespaard. In 1938 werd besloten het instrument te voorzien van een elektrische tractuur. De verbouwing werd in 1938/1939 uitgevoerd door J. de Koff. Van het historische orgel was nu nog maar weinig over. Op 1 december 1939 nam men het weer in gebruik met een bespeling door Cor Batenburg.
In 1971 werd het instrument gedemonteerd in verband met de kerkrestauratie. Jürgen Ahrend voerde daarna een restauratie/reconstructie uit in twee fasen. In 1976/1977 werden rugwerk en bovenwerk gerestaureerd, en in 1983/1984 hoofdwerk en pedaal. Uitgangspunt was de situatie van 1730, waarbij enkele stemmen van na die tijd bewaard bleven. De klaviatuur van Hinsz was in 1939 niet vernietigd, maar bewaard gebleven. Adviseur bij de restauratie was Cor Edskes. Op 15 september 1984 is het orgel weer in gebruik genomen met een concert door Wim van Beek.
In 2007 zijn is een veertigtal pijpvoeten vernieuwd door Jürgen Ahrend in verband met loodcorrosie.
Dispositie:
Hoofdwerk: Prestant 16' - 1480/1685, Octaaf 8' - 1542/1685, Salicet 8', Quintadena 8' - 1627/1685, Gedekt 8', Octaaf 4', Gedekt Fluit 4', Octaaf 2', Vlakfluit 2', Tertiaan II sterk, Mixtuur IV-VI sterk - 1692/1984, Scherp IV sterk, Viola di Gamba 8', Trompet 8' - 1692/1740.
Rugwerk: Quintadena 16' - 1480/1729, Prestant 8', Bourdon 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Spitsfluit 4' - 1542/1977, Nasard 3', Gedektquint 3', Octaaf 2', Fluit 2' - 1480/1729, Sesquialtera II sterk, Mixtuur IV-VI sterk - 1729/1977, Cimbel III sterk, Basson 16', Schalmei 8', Hobo 8' - 1740/1977, Tremulant.
Bovenwerk: Praestant 8', Holfluit 8', Octaaf 4' - 1542/1685, Nasard 3' - 1692/1977, Sexquialtera II sterk - 1977, Mixtuur IV-VI sterk - 1977, Trompet 16' - 1977, Vox Humana 8' - 1977, Tremulant.
Pedaal: Prestant 32' - 1692, Prestant 16' - 1480, Subbas 16' - 1984, Octaaf 8' - 1542, Gedekt 8' - 1740, Roerquint 6' - 1854, Octaaf 4' - 1542, Octaaf 2' - 1984, Nachthoorn 2' - 1740, Mixtuur IV sterk - 1984, Bazuin 16' - 1692, Dulciaan 16' - 1984, Trompet 8' - 1692, Cornet 4' - 1692, Cornet 2' - 1984.
Koppelingen: Hoofdwerk - Rugwerk, Hoofdwerk - Borstwerk.
Speelhulpen: 2 tremulanten.

13.00-13.45 uur: Lunch.
Een geschikte lunchgelegenheid is wellicht het Feithhuis (Grand Café/Restaurant tegenover de Martinikerk).

14.00-16.00 uur: Bezoek aan het orgel van de St. Jozefkathedraal te Groningen (Radesingel, 9711 EJ, Groningen).
De firma Maarschalkerweerd bouwde in de jaren 1902-1906 een orgel voor de Groningse Sint Jozefkerk, een bouwwerk uit 1887 dat tot dan toe slechts een Amerikaans harmonium binnen haar muren had gehad. Het front werd afgeleid van het orgel van de Sint Catharinakerk in Utrecht. Tussen de twee kassen maakte Maarschalkerweerd een loos middenfront, met daarvoor de speeltafel, geplaatst met de rug naar het orgel. Otto Mengelberg ontwierp een glas-in-loodraam voor in de gevel van de kerk. Het orgel is geleverd met een electro-motor, waarmee het één van de eerste orgels in Nederland is geweest zonder orgeltrapper. Op 21 oktober 1906 werd het instrument ingewijd, waarna twee dagen later een concert volgde door de Vlaamse organist Léandre Vilain. Het middenfront is in 1942 gesloopt bij een revisie. Door Hubert Schreurs is tegelijkertijd een nieuwe speeltafel geplaatst, waarschijnlijk bedoeld om het orgel aan het koororgel te kunnen koppelen. Schreurs reviseerde het orgel in 1948. De dispositie is hierbij gewijzigd: de Dolce 8' van het Hoofdwerk werd vervangen door een Mixtuur, de oude Mixtuur werd verwijderd, maar uit het pijpwerk konden een Octaaf 2' en een Terts 1 3/5' worden gehaald. De Zacht Gedekt 8' van het Zwelwerk verving Schreurs door een Scherp. Tien jaar later, in 1958, was herstel noodzakelijk, omdat het orgel te lijden had gehad door lekkage. Bij deze revisie moest de Basson-Hobo worden vervangen door een ander, overigens niet nieuw, exemplaar. Het orgel is vanaf 1970 steeds slechter gaan functioneren, en was in 1988 niet meer te gebruiken. Een restauratie werd voorbereid en is in 2004 gestart. De firma Adema kreeg de opdracht voor de werkzaamheden. Adviseur was Ton van Eck. Op 11 september 2005 is het instrument weer in gebruik genomen tijdens de hoogmis. Na de officiële overdracht aan het kerkbestuur werd een concert gegeven door Ton van Eck, Theo Jellema en Sjoerd Ruisch. Het orgel is grotendeels teruggebracht in de oorspronkelijke staat.
Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Salicionaal 8', Fluit Harmonique 8', Bourdon 8', Dolce 8' - 2005, Octaaf 4', Roerfluit 4', Nazard 3', Octaaf 2' - uit Mixtuur, Mixtuur III-V sterk - 1906/2005, Trompet 8'.
Zwelwerk: Holfluit 8', Quintadeen 8', Gamba 8', Voix Céleste 8' (vanaf c), Zacht Gedekt 8' - 1897, Fluit Octaviante 4', Gemshoorn 2', Basson-Hobo 8' - 1903, Tremolo.
Pedaal: Contrabas 16', Subbas 16', Open Fluit 8', Gedekt 8', Bazuin 16'.
Koppelingen: Manuaalkoppel, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Zwelwerk.
Speelhulpen: Vaste combinaties (p - mf - f), Vrije combinatie.


Zaterdag 20 oktober 2012 Orgelexcursie naar Zuidlaren en Anloo

10.00 uur: Bezoek aan de orgels van de Dorpskerk te Zuidlaren (Kerkbrink 3 9471 AJ Zuidlaren)
Bij deze kerk is geen gelegenheid om koffie te drinken. Vooraf is het mogelijk een kopje koffie te drinken in van de vele horecagelegenheden die Zuidlaren rijk is.
Het schip is het oudste deel van de Zuidlaarder Dorpskerk. Dat dateert van ongeveer 1240. Omstreeks 1300 werd aan de westgevel een stevige toren gebouwd. Vervolgens werd de kerk naar het oosten verlengd met een iets smaller priesterkoor. In het midden van de 15e eeuw werd deze uitbreiding weer afgebroken voor de volgende verbouwing. Het schip van de kerk werd verlengd en er werd een nieuw priesterkoor gebouwd met een verhoogd dak en een kruisgewelf in gotische bouwstijl. Schip en priesterkoor werden door een triomfboog gescheiden. Daarna heeft men de vorm van de kerk niet veranderd. Van 1972 t/m 1974 werd de kerk zowel buiten als binnen gerestaureerd. In 2004 heeft een interieur-restauratie plaatsgevonden. Het oorspronkelijke houten tongewelf werd in volle glorie hersteld. Vooral dankzij het meubilair heeft de kerk een deftige inrichting. De preekstoel stamt uit 1675 en is gemaakt door Dirck Jans Bijmold. In de kerk staan verder drie fraaie herenbanken. Die tegenover de preekstoel is van de familie Van Selbach (eind 17e eeuw). In het kuifstuk van het rugschot is het wapen van deze familie te zien. In het schip tegen de noordwand staat de zetel van de familie De Drews (begin 18e eeuw) De overhuifde bank is van de familie Van Heiden (tweede helft 18e eeuw). In het koor hangt het kleurige wapen van Alexander Carel van Heiden, drost van Drenthe, overleden in 1776.
In 1716 bouwde Rudolph Garrels een nieuw orgel in Zuidlaren. Dit orgel werd in 1859 vervangen door een instrument dat Van Oeckelen uit Beusichem had gekocht. Op 15 juli 1787 leverde Meere daar een nieuw instrument voor de dorpskerk. In 1845 breidde Kuerten het orgel uit met een tweede klavier. Het orgel is in 1858 per veiling verkocht, omdat C.G.F. Witte een nieuw orgel had geleverd. Het is in 1859 in Zuidlaren geplaatst door de firma Van Oeckelen, echter zonder iets te wijzigen. Een verbouwing vond nog plaats in 1935/1936 door de firma Spiering. S.F. Blank restaureerde het orgel in de toestand van 1845 onder advies van Klaas Bolt. Op 24 januari 1982 is het weer in gebruik genomen.
Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 2 2/3', Superoctaaf 2', Cornet III sterk, Mixtuur III-IV sterk, Trompet 8'.
Onderpositief: Roerfluit 8', Viola da Gamba 8', Flûte d'Amour 4', Prestant 4', Woudfluit 2'.
Pedaal: Aangehangen.
Tevens bezit de Dorpskerk in Zuidlaren een koororgel: Tijdens de bouw van een nieuw orgel voor de Vennekerk in Winschoten plaatste de firma Blank tijdelijk een postiief in de kerk. Toen het nieuwe orgel was voltooid is dit positief gekocht door de Hervormde Gemeente te Zuidlaren, die het in 1981 als koororgel in gebruik nam.
Dispositie koororgel:
Manuaal: Gedekt 8', Prestant 4', Fluit 4', Octaaf 2', Mixtuur II-III sterk.
Pedaal: Aangehangen.

Aanvullende info: http://www.orgelsindrenthe.nl

12.00 uur: Lunch (op eigen gelegenheid) in Zuidlaren

14.00 uur: Bezoek aan de orgels van de Magnuskerk te Anloo (Kerkbrink 1 9467 PH Anloo)
De kerk dankt zijn naam aan Magnus, bisschop van Trani (Italië). De bisschop werd na zijn marteldood heilig verklaard. Zijn sterfdag wordt op 19 augustus herdacht. Het schip van de kerk is in het begin van de 11e eeuw opgetrokken uit tufsteen. Eind 11e eeuw werd de toren gebouwd. De trapgevels en de dakruiter zijn later aangebracht. De bouwstijl van schip en toren is Romaans. Het huidige koor verving in de 14e eeuw een apsis. De bouwstijl van het koor noemt men wel Romano-Gotisch. Het koor is gebouwd van rode baksteen. De zuidelijke ingang van de kerk was oorspronkelijk de ingang voor de mannen. Vroeger had het schip nog een noordelijke ingang. Dat was de ingang voor de vrouwen. De noordelijke ingang is sinds lange tijd dicht gemetseld. Aan de buitenkant van het schip is boven deze ingang een sarcofaagdeksel geplaatst. Aan de binnenkant staat er een prachtige herenbank voor.
In de kerk zijn twee fraaie herenbanken te zien (18e eeuw). Deze banken zijn voor de familie Ellents gemaakt. In de kerk hangt ook een koperen kroon met 2 x acht armen. Het is eind 17e eeuw gemaakt, evenals de koperen blaker, de zandloper en het doopbekken, die aan de stenen preekstoel zijn bevestigd. Rond de triomfboog en op de noordmuur zijn delen van 13e en 14e eeuwse muurschilderingen te zien. Naast het reliekvenstertje (of hagioscoop) in de noordmuur is het geboorteverhaal van Christus uitgebeeld. In de aansluitende nis is de vlucht naar Egypte geschilderd en rechts daarvan Maria met kind op een troon. Boven de triomfboog is nog vaag een heiligengalerij te zien. De tekst links van de boog is een oude, Nederduitse, tekst uit Spreuken 3.
De Etstoel was tot in de 19e eeuw het hoogste Drentse rechtscollege. Vanaf het begin van de 15e eeuw is het zeker, dat de Etstoel zitting hield in de Magnuskerk. In het Drentse Landrecht van 1412 wordt vastgesteld, dat de Etstoel drie keer per jaar lotting (= zitting) hield. In Anloo gebeurde dat op 'Sonte Magnusdaghe', 19 augustus - de dag, die gewijd was aan de beschermheilige van de kerk. De Etstoel bestond uit de drost en 24 etten (= gezworenen). Eén keer per jaar wordt een authentiek rechtszitting in de Magnuskerk (op de feestdag van de patroonheilige St. Magnus) nagespeeld.
De orgels in de Magnuskerk:

De kerk in Anloo herbergt drie orgels:

Orgel gebouwd door Jan Radeker en Rudolf Garrels:
In 1716 schonk Anna Geertruyd Ellents, geboren Sicherman, een orgel aan de kerk van Anloo. Jan Radeker en Rudolf Garrels, leerlingen van Arp Schnitger, bouwden het samen. Op 16 oktober 1718 kon het instrument in gebruik worden genomen, maar het was toen nog niet geheel voltooid. In 1719 kon het worden gekeurd. Na 1723 kwam het orgel in onderhoud bij Frans Caspar Schnitger, en vanaf 1729 bij Hinsz, tot diens dood in 1785. Opvolgers van Hinsz werden Dirk Lohman en C. Scheuer. B.J. Freytag repareerde in 1823 het orgel, liet het in 1824 opnieuw schilderen, en verving in 1827 de klavieren door nieuwe. Er is in deze periode ook het een en ander aan de dispositie gewijzigd, wat goed te zien is door de oorspronkelijke dispositie te vergelijken met die volgens Broekhuijsen. De onderhoudswerkzaamheden ging verder o.a. naar de firma's Lohman en Doornbos.
Tussen 1944 en 1948 werd het orgel gerestaureerd door Mense Ruiter. Het orgel had nog altijd een aangehangen pedaal. Het bleek dat er drie stemmen waren verdwenen: de Mixtuur en Sexquialter van het Hoofdwerk en de Scherp van het Borstwerk. Mense Ruiter maakte een nieuwe Mixtuur IV-V sterk, maar de andere plaatsen bleven vacant. Mense Ruiter breidde de manuaalomvang uit tot f''', bouwde de registertractuur om, bracht de winddruk op 70 mm en intoneerde het werk opnieuw. De restauratie werd uitgevoerd onder advies van mr. A. Bouman. Op 24 oktober 1948 werd het orgel in gebruik genomen met een bespeling door Aart Smits uit Den Haag.
In 1983 werd besloten het orgel zoveel mogelijk te reconstrueren. Klaas Bolt werd als adviseur aangesteld, in samenwerking met Stef Tuinstra. Het werk werd in 1991 opgedragen aan Henk van Eeken. Door het overlijden van Bolt in 1990 was Stef Tuinstra als hoofdadviseur aangesteld, en men trok Harald Vogel aan als tweede adviseur. De werkplaats van Van Eeken werd op 12 april 1995 getroffen door brand. Hierbij ging een derde deel van het pijpwerk, enig houtsnijwerk, oude pijpstokken en roosters en de klaviatuur verloren. De kas en de windladen bleven gelukkig gespaard. Op 26 juni 1999 is het orgel opnieuw in gebruik genomen, maar de restauratie was nog niet voltooid. Stef Tuinstra trok zich in 2000 terug als adviseur. Aan de hand van de gemaakte tekeningen en het originele bestek kon alles exact worden gereconstrueerd. Ook waren van het pijpwerk al voor de brand alle mensuren vastgelegd. Voor het maken van de nieuwe pijpen volgde Van Eeken een historisch verantwoord procédé dat ontwikkeld is door de universiteit van Göteborg. Hij goot het orgelmetaal op een zandbed, waardoor het een grotere hardheid verkreeg. Op verzoek van de kerkvoogdij is het orgel na de restauratie uitgebreid met een zelfstandig pedaal met vier stemmen, dat is ontworpen in de stijl van de Noord-Duitse school.
Dispositie:
Manuaal: Quintadena 16' - 1719/1999, Principael 8' - 1719/1999, Roerpijp 8' - 1719/1999, Octav 4' - 1719/1999, Spitspijp 4' - 1719/1999, Quint 3' - 1999, Super Octav 2' - 1999, Sexquialter II sterk - 1999, Mixtuir IV-VI sterk - 1999, Trompet 8' - 1719/1999, Vox Humana 8' (gedeeld) - 1719/1999.
Borstwerk: Gedackt 8' - 1719/1999, Floit 4' - 1999, Octav 2' - 1999, Sijfloit 1 1/3' - 1999, Scherp III sterk - 1999, Dulciaen 8' - 1999.
Pedael: Bardon 16' - 2000, Octav 8' - 2000, Basuyn 16' - 2000, Cornet 4' - 2000.
Koppelingen: Manuaal - Borstwerk (schuifkoppel), Pedael - Manuaal.
Speelhulpen: Tremblant, Drie sperventielen.

Kabinetorgel gebouwd door Heinrich Hermann Freytag (1804):
In 1804 bouwde Freytag een kabinetorgel, maar het is niet bekend voor wie. Het is in 1857 verkocht en geplaatst in de Rooms-Katholieke Kerk in Zuidhorn. De firma Adema verving in 1859 de Speelfluit 2' door een Salicet 4'. De Prestant 8' (discant) verviel voor een Vox Humana 8', eveneens discant. Het orgel had in die tijd al een aangehangen pedaal. A. Doornbos en G. Evers repareerden het orgel in 1929, tijdens een grote verbouwing van de kerk. In 1943 verkocht men het orgel, en werd een harmonium in de kerk geplaatst. Het orgel verhuisde nu achtereenvolgens naar Anloo, daarna naar de Gereformeerde Kerk (Vrijgemaakt) in Zuidlaren en tenslotte naar de Gereformeerde Kerk (Vrijgemaakt) in Ten Boer. Het kreeg hier een plaats op de balustrade. Hiertoe werd de kas gewijzigd en ingekort, de klaviatuur naar de achterzijde verplaatst, kwamen de deuren te vervallen en werd de speelmechaniek gewijzigd. Mense Ruiter restaureerde het orgel in 1967. Hij sneed de Salicet af tot een Quint 3'. In 1974 verving men het orgel door een ander instrument en werd het verkocht aan de heer R. Venema, die het plaatste in zijn werkplaats in Ten Boer. Hij restaureerde het kabinetorgel geheel met het Freytag-orgel in kasteel Groeneveld in Baarn als voorbeeld. In 1989 plaatste hij het weer in Anloo. Het is in 1990 verkocht aan een particulier in Rijssen, die het weer in de huiskamer plaatste. Het instrument verkeert weer vrijwel geheel in originele staat. In 2005 is het orgel door een stichting opnieuw in Anloo geplaatst. Op 18 juni 2005 werd het daar in gebruik genomen.
Dispositie
Manuaal: Praestant 8' (discant) - 1859, Holpijp 8', Praestant 4' (gedeeld), Fluit 4', Quint 3' - 1859/1967, Octaaf 2', Tremulant.

Koororgel gebouwd door de gebroeders van Vulpen (1992):
In 2004 werd een Van Vulpen-koororgel geplaatst in de Magnuskerk te Anloo. Het werd aan de kerk geschonken door mw. Zijlstra-Bloksma. Het instrument werd in 1992 gebouwd voor dr. J. Zijlstra te Wassenaar. In juni 1992 nam hij het in gebruik. Een formele inspeling werd pas op 8 december 1993 gehouden, waarbij Hans van Nieuwkoop het orgel bespeelde. Van Vulpen plaatste het orgel over naar Anloo, waarbij de dispositie is uitgebreid met een Regaal 8'. Op 3 april 2004 is het in Anloo in gebruik genomen.
Dispositie
Manuaal I: Holpijp 8', Fluit 4'.
Manuaal II: Holpijp 8' - transmissie, Nasard 3', Woudfluit 2', Regaal 8' - 2004, Tremulant.
Pedaal: Geen eigen registers.
Koppelingen: Manuaalkoppel - schuifkoppel, Pedaal - Manuaal I, Pedaal - Manuaal II.

Aanvullende info: http://www.orgelsindrenthe.nl

30 september Orgelwandelconcert in Ootmarsum
Op Zondag 30 september 2012 vindt er een orgelwandelconcert plaats in Ootmarsum.
Deze wandelconcerten worden georganiseerd door Egbert Schoenmaker.
De aanvang is om 15:30 in de PKN kerk aan de Ganzenmarkt nr. 31 en na dertig minuten Orgelmuziek op het Berner-Orgel vindt er aansluitend voortzetting plaats in de zeer nabij gelegen RK kerk Simon en Judas aan het Kerkplein waar het Epmannorgel bespeeld wordt.
De concertgever op deze middag is Jan Jansen uit Soest.
Het bestuur van de KVOK (afdeling Drenthe) nodigt u uit om samen met ons dit concert te bezoeken. Meer informatie over de orgelwandelconcerten in Ootmarsum is te vinden op: http://www.orgelwandelconcerten.com


Zaterdag 19 mei 2012 Orgelexcursie naar Nieuw-Amsterdam en Meppen (D)
10.00 uur: We verzamelen bij de Zuiderkerk te Nieuw Amsterdam (Vaart z.z. 86)
De firma Van Dam heeft 1901/1902 een nieuw orgel gebouwd voor de Hervormde Kerk in Nieuw-Amsterdam. Het is in gebruik genomen op 15 juni 1902. Oorspronkelijk stonden er kuiven op de zijtorens, maar deze zijn later vervangen door kleine beeldjes.
Sinds de vorming van de PKN wordt de kerk Zuiderkerk genoemd. In 2011 is de firma Reil met een restauratie van het orgel begonnen onder advies van Theo Jellema. Bij deze restauratie zijn weer nieuwe kuiven gemaakt naar voorbeeld van het Van Dam-orgel in Sint Nicolaasga. Het pedaalklavier werd vervangen door een reconstructie. Het orgel is op 10 maart 2012 weer in gebruik genomen met een concert door de adviseur.
Dispositie:
Manuaal: Bourdon 16', Prestant 8', Violon 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Roerfluit 4', Octaaf 2', Cornet III sterk (discant), Trompet 8' (gedeeld), Tremulant.
Pedaal: Aangehangen.
Speelhulpen: Ventiel.
Meer info: http://www.orgelsindrenthe.nl

12.30- 13.30 uur: Lunch in Meppen

14.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Propsteikirche St. Vitus in Meppen (D) (Kuhstraße 44)
Het orgel is gebouwd in 1991 door de Fa. Hillebrand uit Hannover.
Dispositie:
Hauptwerk: Bordun 16', Prinzipal 8', Gemshorn 8', Oktave 4', Quinte 2 2/3', Oktave 2', Cornett 5 fach, Mixtur 5-6 fach, Fagott 16', Trompete 8'.
Rückpositiv: Flöte 8', Prinzipal 4', Flöte 4', Flöte 2', Terz 1 3/5', Quint 1 1/2', Scharff 4 fach, Dulcian 8', Tremulant.
Schwellwerk: Holzprinzipal 8', Rohrflöte 8', Salizional 8', Schwebung 8', Prinzipal 4', Flöte 4', Nasat 2 2/3', Schwiegel 2', Terz 1 3/5', Mixtur 4 fach, Englisch Horn 16', Französische Oboe 8', Trompete 8' - gereserveerd, Tremulant.
Pedal: Prinzipal 16', Subbass 16', Oktave 8', Flöte 8', Oktave 4', Hintersatz - gereserveerd, Posaune 16', Trompete 8', Trompete 4'.
Koppelingen: Hauptwerk - Rückpositiv, Hauptwerk - Schwellwerk, Rückpositiv - Schwellwerk, Pedal - Hauptwerk, Pedal - Rückpositiv, Pedal - Schwellwerk.
De organist van de kerk kan helaas niet bij deze excursie aanwezig zijn, vanwege andere verplichtingen.

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Gymnasialkirche te Meppen (D) (Gymnasialstraße 3)
In 1973/1974 bouwde de firma Kreienbrink een nieuw orgel voor de Gymnasialkirche te Meppen. De adviseur was Winfried Schlepphorst. De orgelkas is oud en werd in 1746/1747 vervaardigd door Heinrich Wilhelm Eckmann.
Ook hier kan de organist van de kerk niet bij de excursie aanwezig zijn.
Dispositie:
I. Manual: Prinzipal 8', Rohrflöte 8', Oktav 4', Waldflöte 2', Sesquialter 2 fach, Mixtur 4 fach, Trompete 8'.
II. Manual: Gedackt 8', Flûte Douce 4', Prinzipal 2', Sifflöte 1', Scharf 3 fach, Vox Humana 8'.
Pedal: Subbass 16', Offenbass 8', Choralbass 4', Hintersatz 3 fach, Stille Posaune 16'.
Koppelingen: I. Manual - II. Manual, Pedal - I. Manual, Pedal - II. Manual.
Speelhulpen: Tremulant.






Zaterdag 14 april 2012 Orgelexcursie naar Kampen en Zalk

10.00 uur: Verzamelen bij de Ger. Burgwalkerk te Kampen (Burgwal 60). Hier drinken we eerste koffie.
In 1875 werd de Burgwalkerk in gebruik genomen en in 1877 was het orgel gereed: een tweeklaviers instrument met aangehangen pedaal. Het telde 17 stemmen. In 1880 plaatste Jan Proper een Celeste 8' op het Bovenwerk. In 1942 werd het orgel gerestaureerd door J. Reil. Deze maakte een pneumatische pedaallade met drie stemmen. Verder maakte hij de Praestant van het hoofdwerk enkelkorig, verwijderde de Celeste en plaatste het Bovenwerk in een zwelkast.
In 1951 werd het orgel naar achteren geplaatst, omdat het voorover begon te hellen. J. Reil voerde de werkzaamheden uit. Hij maakte een kas voor een rugwerk en een drieklaviers speeltafel. De oude beelden werden van het orgel verwijderd. Reeds in de jaren 1958/1959 bleek een nieuwe restauratie nodig, die door Willem van Leeuwen werd uitgevoerd. Om ruimte te creëren voor het pedaal wijzigde hij de opbouw volledig: het Hoofdwerk verhuisde naar boven, en het oude Bovenwerk kwam als positief onder het Hoofdwerk. Het nieuwe pedaal met vijf stemmen plaatste hij in de pedaaltorens. Hij maakte ook een nieuwe tractuur en een nieuwe klavierbak. De zwelkast werd verwijderd. Het geheel werd uitgevoerd onder advies van de Orgel Adviescommissie van de GOV. Op 18 maart 1959 nam men het orgel weer in gebruik. De organist van de kerk, Piet Zwart, speelde hierbij werken van Bach, Pachelbel en Jan Zwart. Uiteindelijk moest in 1960 het orgel al weer worden gedemonteerd, omdat het plafond van de kerk een restauratie nodig had nadat het op 24 juni 1960 gedeeltelijk was ingestort. Bij de herbouw in 1964 werden nieuwe beelden geplaatst en tevens werd eindelijk het nog altijd lege rugpositief gevuld met negen stemmen. Het werk is opnieuw uitgevoerd door Willem van Leeuwen. In 2006/2007 is het orgel door de firma Reil geheel gereviseerd. Enkele registers werden opnieuw geïntoneerd. Tevens is de orgelkas gerestaureerd en in een witte kleur geschilderd. Op 24 mei 2007 nam men het orgel weer in gebruik.
Dispositie
Hoofdwerk: Quintadeen 16', Praestant 8' - dubbelkorig, Holpijp 8', Octaaf 4', Roerfluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Mixtuur IV-VI sterk, Cornet IV sterk (discant), Trompet 8'.
Bovenwerk: Praestant 8', Viola di Gamba 8', Doesfluit 8', Octaaf 4', Speelfluit 4', Nasard 2 2/3' - 1951, Fluit 2', Mixtuur IV sterk, Hobo 8' - 1951, Tremulant.
Rugwerk: Quintadeen 8', Holpijp 8', Praestant 4', Gedekt Fluit 4', Gemshoorn 2', Quint 1 1/3', Scherp III sterk, Sesquialter II sterk (discant) - 1951, Kromhoorn 8' - 1964, Tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Praestant 8', Octaaf 4', Fagot 16', Cornet 4'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Positief, Hoofdwerk - Rugwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Positief, Pedaal - Rugwerk.
Het pijpwerk zonder jaartal is van oude datum, deels uit Maassluis (1732).

12.00 uur: Lunch in Kampen

13.45 uur: Bezoek aan het orgel van de Lutherse Kerk te Kampen (Burgwal 85)
De oude Lutherse Kerk uit 1648 werd op 28 november 1841 door brand verwoest. Op 13 augustus 1843 werden de nieuwe kerk en het nieuwe orgel met één klavier en aangehangen pedaal in gebruik genomen. Het is gebouwd door Naber. In 1910-1911 bouwde Jan Proper er een bovenwerk bij. Tevens plaatste hij een Cello 8' op het hoofdwerk. Het orgel werd in april 1912 weer in gebruik genomen. In 1941 is het orgel gerestaureerd door H.W. Flentrop, waarbij het pedaal middels een transmissie een Subbas 16' kreeg. Flentrop plaatste een Trompet 8' van Knipscheer op het hoofdwerk. Ook verving hij de Cello van Proper door een Mixtuur. Op een kantsleep werd aan het Bovenwerk een Sesquialter toegevoegd. Op zondag 21 september 1941 kon het orgel weer in gebruik worden genomen. Mede als gevolg van de heteluchtverwarming raakte het orgel rond 1980 in onbespeelbare toestand. Maarten Oranje restaureerde het in 1986. Hij verving de Sesquialter van Flentrop door een oude Cornet III sterk van Proper. De Vox Céleste verving hij door een Woudfluit 2', gemaakt van het vierde koor van deze Cornet. De Fluit Dolce werd uitgebreid met een eigen groot octaaf, en tenslotte is de Mixtuur veranderd van samenstelling, meer in de stijl van Naber. Het pedaal is later ook gewijzigd door Maarten Oranje. Hij plaatste een Gedekt 8', die grotendeels gecombineerd is met de Subbas en er werd een koppeling Pedal - Bovenwerk aangelegd. Henk van der Luyt maakte nieuwe registerplaatjes.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Quintadena 8', Octaaf 4', Gemshoorn 4', Octaaf 2', Mixtuur III-V sterk, Trompet 8' - Knipscheer.
Bovenwerk: Fluit Dolce 8' - 1911/1986, Viola di Gamba 8' - 1911, Roerfluit 4' - 1911, Woudfluit 2' - 1986, Cornet III sterk (discant) - 1986, Tremulant.
Pedaal: Subbas 16' - transmissie, Gedekt 8' - gecombineerd met Subbas.
Koppelingen: Hoofdwerk - Bovenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.

16.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Prot. Kerk te Zalk (Kerkplein 22) Hier drinken we afsluitend een kopje koffie of thee.
Het orgel in de Hervormde Kerk te Zalk is een geschenk van Jan van der Voort uit Zwolle. Het instrument werd in 1891 gebouwd door Jan Proper, in samenwerking met Zwier van Dijk, en kon op 6 september 1891 in gebruik worden genomen. In 1961/1962 werd het door De Graaf gerestaureerd. Deze voegde tevens een Mixtuur toe aan het eerste manuaal. Dirk Jansz. Zwart was adviseur bij deze restauratie. Op 1 maart 1962 is het orgel weer in gebruik genomen met een bespeling door de adviseur. Een nieuwe restauratie werd in de jaren na 1980 steeds noodzakelijker. Ontbreken van fondsen en de status van het orgel (geen Rijksmonument) zorgden voor een lange weg. In 1996 is het orgel op de monumentenlijst geplaatst. Al in 1990 was Stef Tuinstra aangetrokken als adviseur. Pas in 2003 kon de opdracht voor een restauratie worden gegeven aan de firma Reil. De voorbereidingen konden van start gaan, terwijl intussen financiële acties werden gestart voor de dekking van het project. De doelstelling van de restauratie was herstel van de situatie van 1891 met enkele aanvullingen. De Mixtuur uit 1962 is vervangen door een Cornet. Om het pedaal meer bruikbaar te maken is de Bourdon 16' aangepast, zodat bij halfgetrokken register de Bourdon in het groot octaaf van het pedaal klinkt. Ook is er een nieuwe magazijnbalg geplaatst. Het werk is in 2008-2009 uitgevoerd door de firma Reil. Op woensdag 29 april 2009 kon het orgel weer in gebruik worden genomen.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Roerfluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Cornet IV sterk - 2009, Trompet 8' (gedeeld).
Bovenwerk: Principal 8', Doesfluit 8', Viola di Gamba 8' - C-H gecombineerd met Doesfluit, Voix Célèste 8' (discant), Speelfluit 4'.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Manuaalkoppel, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.
Speelhulpen: Afsluiting.
 

10 maart 2012 Orgelexcursie naar Groningen
10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Michaëlkerk te Mensingeweer (Hoofdstraat 1, Mensingeweer)
Arp Schnitger bouwde in 1696-1698 een éénklaviers orgel zonder pedaal voor de kerk in Pieterburen. In 1701 plaatste Allart Meyer een loos rugwerk. Het aangehangen pedaal werd in 1704 gemaakt door Johan Radeker. In 1772 is het orgel door Hinsz gerestaureerd. Hij maakte een nieuwe sleeplade, met een lang octaaf, waarop het bestaande pijpwerk werd geplaatst. Hinsz voegde een Fluit 4' toe. Mixtuur en Trompet werden gehalveerd. Hierna werkte N.A.G. Lohman in 1867 aan het orgel. Deze verving de Sexquialter en de Mixtuur door een Salicionaal en een Viola di Gamba. De Nederlands Hervormde Kerk van Mensingeweer kocht het instrument in 1901, echter zonder het loze rugwerk, dat in Pieterburen achter bleef. Het huidige klavier van het orgel is van Hinsz. Na de overplaatsing is er opnieuw een loos rugwerk bij het orgel geplaatst. In 1982 is het door Van Vulpen gerepareerd. Mense Ruiter plaatste in 1992 een nieuwe windmachine, en voerde in 1996 een restauratie uit. Het loze rugwerk, voorzien van als pijpen geschilderde houten stokken, werd in 2003 verwijderd, waarna Mense Ruiter een zeer grondige restauratie uitvoerde, die eind 2010 was afgerond. Hierbij is de situatie van 1901 hersteld.
Dispositie
Manuaal: Praestant 8', Holpijp 8', Salcionaal 8' (gedeeld) - 1867, Viool di Gamba 8' (discant) - 1867, Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Trompet 8' (gedeeld) - 1698, Tremulant - 1772.
Pedaal: Aangehangen.
Speelhulpen: Windlosser.
Info: http://www.arpschnitger.nl/smens.html

12.00 uur: Lunch in Pieterburen

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Petruskerk te Pieterburen (Hoofdstraat 74, Pieterburen)
De gotische Petruskerk van het Groningse Pieterburen is gebouwd in de eerste helft van de 15e eeuw.
De kerk is in het begin van de 17e eeuw uitgebreid met een noordelijke dwarsbeuk. De toren dateert uit het begin van de 19e eeuw en is gebouwd in opdracht van jonker Goosen Geurt Albeda, borgheer van Dijksterhuis, zoals blijkt uit de tekst van de in de toren ingemetselde steen. Deze toren fungeerde tevens als gevangenis voor het dorp.
In het koor van de kerk bevindt zich de grafkelder van de borgheren van Dijksterhuis. Hun herenbank, ontworpen door de stadsbouwmeester van Groningen, Allert Meijer, bevindt zich eveneens in het koor.
De preekstoel is gemaakt in de tweede helft van de 18e eeuw. Op de hoeken zijn allegorische vrouwenfiguren geplaatst. Het klankbord boven de preekstoel is van een ouder datum.
In de triomfboog zijn voorstellingen van het offer van Abraham en Christus en de Samaritaanse vrouw bij de put te zien.
De kerk is thans in het bezit van de Stichting Oude Groninger Kerken. Van tijd tot tijd worden er concerten gegeven.
Arp Schnitger bouwde in 1696 een nieuw orgel in de Nederlands Hervormde Kerk van Pieterburen met 8 stemmen. Het instrument kreeg in 1701 een loos rugwerk van Allart Meyer. Radeker bracht in 1704 een aangehangen pedaal aan. Het orgel is door Hinsz hersteld in 1772. De Nederlands Hervormde kerk van Mensingeweer kocht het Schnitger-orgel in 1901, maar liet het lege rugpositief en de balustrade in Pieterburen achter.
In 1901 bouwde F. Leichel en Zoon een nieuw instrument dat volgens opdracht groter, maar van dezelfde vorm als het oude instrument moest zijn. De Leichel-kast werd in imitatie eiken geschilderd. In 1922 brak er brand uit in de kerk, maar van het orgel raakte enkel snijwerk aan de linkerzijde beschadigd. Mense Ruiter voerde in 1946 grote herstelwerkzaamheden uit. Inmiddels is het kerkgebouw niet meer in gebruik als kerk. In 2006 startte Mense Ruiter een nieuwe restauratie.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Cello 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Quintfluit 2 2/3', Octaaf 2', Cornet IV sterk, Trompet 8' (gedeeld).
Bovenwerk: Viool-Prestant 8', Violine 8', Aeoline 8', Lieflijk Gedekt 8', Fluit 4'.
Pedaal: Aangehangen.
Info: http://www.arpschnitger.nl/spieterb.html

15.00 uur Bezoek aan het orgel van de Hervormde kerk te Ulrum (H. de Cockstraat 5, Ulrum)
Het dorp Ulrum is bij velen bekend vanwege de Afscheiding in 1834. Dominee Hendrik de Cock kon zich niet verenigen met de vrijzinnige opvattingen en manier van preken in de Nederlandse Hervormde Kerk. Dit gaf problemen met de classis, de particuliere synode en met vele notabelen in zijn omgeving. Veel eenvoudige, ongeletterde mensen uit het dorp en de omgeving, zelfs van heinde en ver, kwamen vol interesse naar zijn preken luisteren. Na vele waarschuwingen, boetes, inkwartiering van dragonders (soldaten), schorsing en afzetting besloot hij samen met de kerkenraad om tot Afscheiding over te gaan.
In de Hervormde Kerk te Ulrum bouwde Lohman het eerste nieuwe orgel op Nederlandse bodem. Het snijwerk is gemaakt door dhr. M. Walles. Op 22 oktober 1806 is het gekeurd door P.M. Nieborgh (organist te Groningen) en J. Buizinge (organist van de kerk), waarna het op 2 november 1806 in gebruik is genomen. Van Oeckelen repareerde het orgel in 1872/1873 en verwijderde de Basson 16'. Hiervoor in de plaats werd een Bourdon 16' toegevoegd op de plaats van de Holpijp 8', en de Holpijp kwam op de plek van de Basson. Van Oeckelen maakte ook een nieuw klavier. Het orgel bleef hierna ongewijzigd. De kerk zelf werd in 1916 gerestaureerd, en hierbij de stuclaag van de wanden en de gewelven verwijderd. In 1981 is het gedemonteerd door Bakker & Timmenga en volledig gerestaureerd. Op 3 maart 1984 werd het weer in gebruik genomen met een bespeling door Aart van Beek, adviseur tijdens de restauratie.
Dispositie
Manuaal: Bourdon 16' - 1873, Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Nachthoorn 2', Mixtuur III-IV sterk, Trompet 8' (gedeeld), Tremulant.
Pedaal: Aangehangen.

Info: http://www.petertenkate.nl/Ulrum.htm


21 januari 2012 jaarvergadering, tevens excursie naar Beilen en Pesse
10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Stefanuskerk te Beilen (Prins Bernhardstraat 12, 9411 KH, Beilen). Hier drinken we eerst een kopje koffie.
Hoewel het niet zeker is, wordt het als zeer waarschijnlijk aangenomen dat Timpe de maker van dit orgel is. Timpe bouwde het voor de RK Broederkerk te Groningen in de jaren 1825-1829. Het orgel werd op 16 juni 1840 te koop aangeboden, en het werd verkocht aan de Nederlands Hervormde Kerk te Beilen. Op 22 november 1840 is het in gebruik genomen. In de Broederkerk te Groningen werd een nieuw orgel gebouwd door Van Oeckelen. Van Oeckelen herbouwde ook het orgel in Beilen in 1862. Hij verving het pijpwerk, de windlade en de mechaniek. Het front werd verbreed met twee pijpvelden. In 1939 voerde Neuhauser uit Assen reparatiewerkzaamheden uit. In 1967-1969 werd het instrument door Flentrop gerestaureerd onder advies van Lambert Erné. Op 2 april 1969 kon het orgel weer in gebruik worden genomen.
Het kerkgebouw wordt sinds de vorming van de PKN Stefanuskerk genoemd.
Dispositie
Manuaal: Prestant 16' (vanaf e), Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Viola da Gamba 8', Octaaf 4', Nachthoorn 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Mixtuur III-V sterk (gedeeld), Trompet 8'.
Pedaal: Aangehangen.
Speelhulpen: Trede voor forte en piano.

12.00 uur: Lunch (op eigen gelegenheid)

13.30 -15.00 uur: Jaarvergadering bij de Gereformeerde kerk te Pesse (Hoogeveenseweg 22, 7931 TD Pesse (Spaarbankbos)
Agenda jaarvergadering :
-Opening
-Mededelingen
-Jaarverslag van de penningmeester (ontvangt u tijdens de vergadering)
-Jaarverslag van de secretaris (zie PDF)
-Voorlopig programma 2012 (zie onderaan dit bericht)
-Benoeming afgevaardigden Algemene Vergadering KVOK
-Rondvraag
-Sluiting

Aansluitend aan de vergadering zal Henk de Haan een dia-presentatie houden van de excursies die de KVOK afdeling Drenthe het afgelopen jaar (2011) heeft gehouden.

Rond 15.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Gereformeerde kerk te Pesse.
In 1977 wijzigde Vierdag een bestaand orgel ingrijpend. Dit orgel werd in 1942 door Vierdag geplaatst in de op 18 mei 1941 gestichte kerk. Het was afkomstig uit Zwolle. Mogelijk is het orgel in 1925/1926 door Steinmann gemaakt. Ook maakte men een nieuwe orgelkas. Steendam voerde in 1999 groot onderhoud uit.
Dispositie
Manuaal: Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Fluit 2', Mixtuur III sterk.
Pedaal: Subbas 16'.

bullet 2011 historie

Jaarverslag afdeling Drenthe 2011

Zaterdag 19 november 2011 Uitnodiging voor de orgelexcursie naar Slochteren, Schildwolde en Hellum
In een eerder bericht was vermeld dat de excursie op 12 november a.s. zou zijn, maar in verband met de beschikbaarheid van de te bezoeken kerken is gekozen voor

9.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te Slochteren (Hoofdweg 110, Slochteren)
De kerk met vrijstaande hoge toren stamt uit omstreeks 1300. In de toren hangt een klok uit 1373, die vermoedelijk afkomstig is uit de kloosterkerk van Wittewierum. In de kerk is een grafzerk bewaard gebleven van Z.H. Rengers uit 1613. Er hangen rouwborden van mr. Henric Piccardt en zijn vrouw Anna Elisabeth Rengers. Beide zijn echter in Harkstede begraven.
De vierkante toren staat los van de kerk. Deze heeft een zadeldak. Dit is een dak dat twee gelijke hellende vlakken heeft, die in de nok samen komen. De toren is gebouwd omstreeks het jaar 1300 en heeft een hoogte van 36 meter. In 1975 is de toren gerestaureerd.
In 1895 leverde de firma Van Oeckelen & Zn. voor de tweede maal een nieuw orgel aan de Hervormde Gemeente te Slochteren. Het in 1869 door hen gebouwde instrument was in 1880 verloren gegaan door een brand. Het nieuwe orgel heeft slechts één manuaal, al suggereert het front een tweeklaviers instrument met vrij pedaal. Het orgel is sinds de bouw niet meer gewijzigd. De firma Holtman & Leemshuis maakte het instrument in 1936 schoon. Rond 1950 werd een tremulant toegevoegd, die echter al weer geruime tijd niet meer aangesloten is. Het orgel is in 2009/2010 gerestaureerd door Pels & Van Leeuwen. Op vrijdag 7 mei 2010 nam men het weer in gebruik.
Dispositie
Manuaal: Bourdon 16' (gedeeld), Violon 16' (discant), Prestant 8', Holpijp 8', Viola di Gamba 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Trompet 8' (gedeeld).
Pedaal: Aangehangen.
Speelhulpen: Windlosser.

11.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te Schildwolde (Hoofdweg 127, Schildwolde)
De kerk met haar losstaande Juffertoren is in 1686 gebouwd op een keileemrug (restant uit de ijstijd) en is uniek vanwege haar geheel gemetselde spits. De Juffertoren staat met haar 46 meter hoogte op het hoogste punt van Schildwolde. De toren is van grond af tot aan de achtkantige spits sierlijk gemetseld in Romano-gotische stijl. Op de westkant van de toren wordt het jaartal 1289 vermeld, maar de toren is ongetwijfeld ouder. Een soortgelijke toren staat in Onstwedde en er heeft tevens een gestaan in Holwierde (deze is echter in 1855 gesloopt).
In 1868 leverde Roelof Meijer zijn tweede orgel aan de Hervormde Kerk te Schildwolde. In 1873 breidde hij het uit met een Trompet 8'. Klaas Doornbos repareerde het orgel in 1944/1945. Hij verving de Gemshoorn 8' door een Quint 1 1/3'. Hij vernieuwde de Octaaf 4'. In 1953 werkte K. Mateboer aan het orgel. Hij voorzag de windlade van systeemringen en verwijderde de Trompet. In 1977 restaureerde A.J. Opten het orgel. De Trompet ontbreekt nog altijd.
Dispositie
Manuaal: Bourdon 16' (gedeeld), Prestant 8', Roerfluit 8', Viola di Gamba 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Quint 1 1/3', Trompet 8' - Ontbreekt.
Pedaal: Aangehangen.
Speelhulpen: Ventiel.

12.15-13.15 uur: Lunch op eigen gelegenheid

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te Hellum (Hoofdweg 133, Hellum)
De Hervormde Kerk van Hellum is een fraaie oude kerk, die rond 1100 gebouwd werd en vele malen vernieuwd werd. Het gebouw heeft een fundament van zware keien, die op enkele plaatsen nog zichtbaar zijn. Het is de oudste kerk van de gemeente Slochteren en heeft de 2 oudste rouwborden van de gehele provincie Groningen. In het kerkgebouw zijn enkele sarcofagen te zien.
Het orgel in Hellum is waarschijnlijk nog ouder dan 1661. In het huidige orgel is pijpwerk aanwezig uit de zestiende eeuw. Ook in de kas zijn oudere delen verwerkt. Waarschijnlijk is het door Hendrick Huis omgebouwd en vernieuwd in 1661. Vermoedelijk had het een klavieromvang van FGA-g''a'', en is het door Huis omgebouwd tot CDEFGA-c'''. Nicolaus Anthonie Lohman bouwde het werk in 1819 om. Al in 1817 had hij de windvoorziening vernieuwd. Het instrument kreeg nu een volledig klavier. Het orgel kreeg twee nieuwe stemmen: een Speelfluit 2' en een Trompet 8'. In oktober 1819 is het vernieuwde orgel weer in gebruik genomen. Toen de kerk in 1962 in restauratie ging werd het orgel door Bakker & Timmenga gedemonteerd. Het verkeerde in slechte staat: de balgen waren lek, evenals de kanalen en de windladen, veel pijpwerk was gedeukt en gescheurd en de Trompet was van de lade genomen en in de kas gelegd. In 1976 was de restauratie voltooid, onder advies van Klaas Bolt. Op 8 april werd het weer in gebruik genomen.
Dispositie
Manuaal: Bourdon 16’, Prestant 8’, Holpijp 8’, Octaaf 4’, Roerfluit 4’, Quint 3’, Octaaf 2’,
Speelfluit 2’, Trompet 8’ B/D, Tremulant
Pedaal: Aangehangen.

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Vrijgemaakt Gereformeerde Kerk te Schildwolde (Hoofdweg 34, Schildwolde)
In 1915 leverde Martin Vermeulen een nieuw orgel voor de in 1911 voltooide Gereformeerde Kerk in Schildwolde. Vermeulen had een tweeklaviers orgel ontworpen, maar vanwege de kosten werd dit teruggebracht tot één manuaal en pedaal met twee transmissies. Het overgebleven materiaal gebruikte hij voor de bouw van een orgel voor de Gereformeerde Kerk te Benschop. Het pijpwerk was gedeeltelijk oud en gedeeltelijk nieuw. Ook de windlade was oud. Deze windlade bevat een inscriptie van de orgelmaker Overdijk, Amsterdam uit 1845. Waarschijnlijk gebruikte hij materiaal van een oud Vlaams orgel. Mogelijk gaat het hier om het in 1782 door Pieter van Peteghem gemaakte orgel voor de Amsterdamse schuilkerk "Het stadhuis van Hoorn", de Dominicuskerk. De kas van dit orgel plaatste Vermeulen in de Gereformeerde Kerk in Noordwijk. Op 22 maart 1916 is het orgel in gebruik genomen. De firma Spiering verving in 1939 twee stemmen door nieuwe, zachtere registers. Ook plaatste hij een electrische windmachine. Het orgel is in 1951 toch een tweeklaviers orgel geworden, dankzij een uitbreiding door de firma Madern-Moraal. De Quintadeen, de Octaaf 4' en twee koren van de Cornet werden gebruikt voor dit tweede klavier. Er werd een nieuwe speeltafel geleverd door Laukhuff. Op 4 januari 1952 nam men het orgel weer in gebruik. Mense Ruiter reviseerde het orgel in 1971. Hij voegde de Quint en de Terts samen tot een Sesquialter. De Octaaf 4' van het Bovenwerk ging terug naar het Hoofdwerk, terwijl er een nieuwe Octaaf 4' op het Bovenwerk werd geplaatst. Tenslotte plaatste Ruiter een Sifflet op het Bovenwerk. De transmissies van het Pedaal maakte Mense Ruiter electrisch. De Mixtuur werd opgeschoven. Op de windlade van het Hoofdwerk bleef nog altijd de plaats van de oude Cornet vacant. In 2001 startte een nieuwe restauratie door Mense Ruiter. Men wilde met deze restauratie het klankbeeld meer tot één geheel maken. Ook moest een echt vrij pedaal worden aangelegd. Uit voorraad van de orgelbouwer kwam een originele Martin Vermeulen-Viool 8', en ook kon een Fluit 4' uit 1938 worden overgenomen van Bakker & Timmenga, die gemaakt was door A. Pannekoek. Ook plaatste Ruiter een Klarinet 8' op het Bovenwerk, gemaakt naar vroegtwintigste-eeuwse voorbeelden. Op 11 juni 2002 is het opgeknapte orgel weer officieel in gebruik genomen. Het werd daarbij bespeeld door Jan Jongepier, adviseur tijdens de restauratie.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Salicionaal 8', Roerfluit 8', Quintadeen 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Cornet V sterk - 1915/2002, Mixtuur II-III-IV sterk - 1915/1971, Trompet 8'.
Bovenwerk: Holpijp 8', Viool 8' - oud, Prestant 4', Fluit 4', Fluit 2' - 1950/2002, Flageolet 1' - 1971, Klarinet 8' - 2002.
Pedaal: Subbas 16', Openbas 16' - 1971/2002, Octaafbas 4' - 2002, Bazuin 16' - 2002.
Koppelingen: Hoofdwerk - Bovenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.
Speelhulpen: Tremulant.

.

 

Zaterdag 22 oktober 2011 “3D”-orgelexcursie Diever, Dwingeloo, Dieverbrug)
Aanvullende gegevens en foto's van de orgels zijn te vinden op www.orgelsindrenthe.nl

9.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Gereformeerde Kruiskerk te Diever (Kruisstraat 1a, 7981 AR Diever)
Bij de Kruiskerk worden we ontvangen met koffie. Vervolgens bezoeken we het nieuwe orgel uit 2011, dat op 18 maart j.l. in gebruik is genomen.
Het orgel werd gebouwd door de firma A. Nijsse & Zoon uit Oud-Sabbinge. De bouw van het instrument ter waarde van 350.000 euro was mogelijk door een gift van een anoniem gemeentelid.
Dit nieuwe orgel vervangt een orgel van Leeflang, waarover de Gereformeerde Kerk van Diever sinds 1974 beschikte. Het nieuwe Nijsse-orgel heeft twintig registers verdeeld over Hoofdwerk, Onderpositief en Pedaal. Voor de orgelkas heeft het Ambrost-orgel (1821, in 2002 gereconstrueerd door Nijsse) van de Hervormde Kerk te Vaassen model gestaan. De klaviatuur bevindt zich aan de linkerzijkant van het orgel.

Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Fluit 4', Octaaf 2', Cornet V sterk (8') (discant), Mixtuur III-IV sterk (1 1/3'), Trompet 8', Tremulant.
Onderpositief: Holpijp 8', Viola di Gamba 8', Prestant 4', Gemshoorn 4', Nasard 3', Woudfluit 2', Dulciaan 8', Tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Prestant 8', Bazuìn 16', Trompet 8'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Onderpositief, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Onderpositief.

11.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te Diever (Hoofdstraat 45, 7981 AD, Diever)
Petrus van Oeckelen bouwde in 1845 een orgel in de kerk van Tjamsweer. Hij gebruikte hierbij een windlade en pijpwerk van Timpe uit 1830. Het instrument werd door de gebroeders Van Oeckelen in 1882 in Diever geplaatst. Zij maakten een nieuwe kas met delen van de oude, een nieuwe balg, en een grotendeels nieuwe mechaniek. Op Tweede Paasdag, 10 april 1882, nam men het orgel in gebruik. In 1955 moest het orgel worden opgeslagen tijdens de kerkrestauratie. Lukas Rinkema uit Woldendorp demonteerde het instrument. In 1959 volgde herplaatsing, waarbij de kas wit werd geschilderd en de magazijnbalg vervangen. Mense Ruiter voerde in 1982 een voornamelijk technische restauratie uit. Het pedaal werd hierbij door een oud Van Oeckelen-pedaal vervangen. In 1992 werd het orgel opnieuw gerestaureerd. Adviseur bij de restauratie was Stef Tuinstra. De kas is inmiddels weer in de oorspronkelijke kleur geschilderd. Op 13 juni is het orgel weer in gebruik genomen. Het werd hierbij bespeeld door Stef Tuinstra en door de organist van de kerk, Mar Bruinzeel.

Dispositie:
Manuaal: Bourdon 16' - 1830/1845/1882, Prestant 8' - 1830/1845/1882, Holpijp 8', Viola di Gamba 8', Octaaf 4' - 1830/1882, Speelfluit 4' - 1830/1882, Woudfluit 2', Cornet IV sterk (discant) - 1982, Trompet 8' - 1882/1982.
Pedaal: Aangehangen.

12.30-13.30 uur: Lunch op eigen gelegenheid (in Diever of Dwingeloo)

13.45 uur: Bezoek aan het orgel van de Brug-Es-kerk te Dwingeloo (Bruges 26 te Dwingeloo)
In 1981 werd een nieuw gebouw voor de Gereformeerde Kerk in gebruik genomen. Het orgel uit de oude kerk, gebouwd door Proper in 1907, dat door H. Thijs uit Harenermolen in 1924 en 1929 was gerepareerd, verhuisde niet mee. Het werd in 1991 vervangen door een nieuw instrument van Nijsse. De tussenliggende jaren is een electronisch orgel gebruikt. Het nieuwe orgel kon worden gekocht dankzij een legaat. Op 5 juli 1991 is het in gebruik genomen.

Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16' (vanaf c), Prestant 8' - discant dubbelkorig, Roerfluit 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Cornet V sterk (discant), Mixtuur III-IV sterk, Trompet 8'.
Nevenwerk: Holpijp 8', Gamba 8' - C-H uit Holpijp, Prestant 4', Roerfluit 4', Nasard 2 2/3', Fluit 2', Sesquialter II sterk (vanaf a).
Pedaal: Subbas 16', Open Fluit 8', Fagot 16'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Nevenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Nevenwerk.
Speelhulpen: Tremulant.

15.30 uur: Koffie-/theepauze in Dwingeloo

16.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk (Nicolaaskerk) te Dwingeloo (Brink 28, 7991 Dwingeloo)
In 1886 werd door J. van Gelder een nieuw orgel geplaatst in de Doopsgezinde Kerk in Den Haag. Gerrit van Leeuwen voerde in 1911 reparaties uit, waarbij ook de dispositie werd gewijzigd. Op 26 november 1911 nam men het instrument weer in gebruik. Het orgel werd in 1965 door J. Slooff overgeplaatst naar de Hervormde Kerk van Dwingeloo. Het verving een orgel van Spiering uit 1925. De dispositie werd hierbij gewijzigd. Op 5 december 1965 is het in gebruik genomen met een bespeling door H. Smit uit Meppel. In 1999 is het orgel door Mense Ruiter gerestaureerd. In 2002 is een tweede restauratiefase gestart. Deze is afgerond in 2010. Op 6 augustus 2010 werd het orgel weer in gebruik genomen.

Hoofdwerk: Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Roerfluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Cornet V sterk (discant), Mixtuur II-III sterk (1 1/3'), Trompet 8'.
Bovenwerk: Bourdon 8', Prestant 4', Fluit 4', Piccolo 2', Sesquialter II sterk, Tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Bourdon 8', Koraalbas 4'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Bovenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.

Eventueel kunnen we de dag afsluiten met wokken bij de “Chinees”, te Dieverbrug


Zaterdag 3 september 2011 orgelexcursie naar Blije, Marrum en Ferwerd

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de St. Nicolaaskerk in Blije (Voorstraat 3).
De Sint-Nicolaaskerk, die op de terp van Blije is gebouwd in het begin van de 16e eeuw, is een laat-gotische kerk. Daarvoor stond er een romaanse kerk, waarvan de toren is blijven staan. Deze toren dateert uit de 13e eeuw. De kerk werd gewijd aan Sint-Nicolaas. De kerk is éénbeukig en heeft een vijfzijdig gesloten koor. In een nis boven de huidige ingang aan de noordzijde staat een beeld van Sint-Nicolaas, gemaakt door de uit Ferwerd afkomstige kunstenaar Hans Jouta. In de kerk bevinden zich enkele opvallende grafzerken, o.a.een portretzerk met de afbeeldingen van Janke van Unema († 1540), een vooraanstaand Friese edelman, en zijn vrouw Tet Wyboltsma († 1532). Janke van Unema is afgebeeld in volle wapenrusting. De zerk is gemaakt door Vincent Lucas in 1552. Het kerkmeubilair dateert voor een groot deel uit het begin van de 18e eeuw.
Het orgel is in 1870 gemaakt door Lambertus van Dam uit Leeuwarden.
Bakker & Timmenga wijzigden het in 1930. Zij plaatsten het Bovenwerk in een zwelkast, en op de voor een Klarinet 8' gereserveerde plaats werd een Aeoline 8' geplaatst. Bij een restauratie in 1962/1963 werd de zwelkast weer verwijderd. Het pedaal had oorspronkelijk een omvang van C-g. In 1963 is een nieuw pedaalklavier geplaatst met omvang C-d'.

Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Roerfluit 4', Quintprestant 3', Octaaf 2', Cornet IV sterk (discant), Trompet 8' (gedeeld).
Bovenwerk: Salicionaal 8', Violon 8', Viola di Gamba 8', Aeoline 8' - 1930, Roerfluit 4', Salicet 4', Fluit Travers 4', Gemshoorn 2', Tremulant.
Pedaal: Aangehangen aan Hoofdwerk.
Speelhulpen: 2 afsluiters.

12.00 uur: Lunch in Ferwerd

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Godeharduskerk in Marrum (het Oosten 3).
De kerk in Marrum is in de eerste helft van de 13e eeuw gebouwd. Het is een romano-gotische kerk. In de muren is tufsteen verwerkt van de vorige kerk uit de 11e eeuw. De kerkruimte wordt gedekt door een tongewelf met trekbalken. De preekstoel met klankbord stamt uit 1658 en is gemaakt door Dirk Sydtses. De herenbanken zijn in 1723 gemaakt door Jacob Sydses Bruinsma voor Dieuke Wielinga-Westerhuis.
In 1831 voltooide Jan Adolf Hillebrand een nieuw orgel voor de Hervormde Kerk te Marrum. Het instrument werd echter afgekeurd. Nicolaas Anthonie Lohman kreeg de opdracht het werk te verbeteren. In 1833 is het orgel uiteindelijk in gebruik genomen. In de loop van de tijd werd het orgel gewijzigd. Zo werd in 1944 een vrij pedaal geplaatst met twee stemmen (Subbas 16' en Octaaf 8'). Een restauratie door Mense Ruiter in 2009/2010 onder advies van Stef Tuinstra heeft het weer teruggebracht in de staat van 1833. Ruiter werd hierbij bijgestaan door Winold van der Putten en de firma Flentrop voor wat betreft het klinkende gedeelte. Het pedaal is weer aangehangen gemaakt, maar er zijn plannen voor de bouw van een nieuw vrij pedaal. Op 5 november 2010 werd het orgel weer in gebruik genomen met een bespeling door Stef Tuinstra, gevolgd door een open dag op 6 november.
Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Speelfluit 4', Quint 3', Woudfluit 2', Mixtuur III-IV sterk, Trompet 8' (gedeeld).
Rugwerk: Fluit Dolce 8' (gedeeld), Fluit Travers 8' (discant), Gamba 8' (discant), Prestant 4', Fluit 4', Octaaf 2', Dulciaan 8'.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Hoofdwerk - Rugwerk (gedeeld).
Speelhulpen: Tremulant, Ventiel.
Voor meer informatie over dit instrument zie: http://www.hetorgel.nl/norgel2011-03a.htm

15.00 uur: Bezoek aan het orgel van de St. Martinuskerk te Ferwerd (Kerkpad 1)
De Hervormde kerk, die oorspronkelijk was gewijd aan Sint-Martinus, is een langgerekte éénbeukige kerk met vijfzijdig gesloten koor en een forse zadeldaktoren van drie geledingen. De eerste twee geledingen kwamen in de vijftiende eeuw tot stand. De derde geleding ontstond na 1525 en bevat korfboogvormig gesloten nissen.
Het huidige gotische schip werd met steunberen gebouwd na het ontstaan van de toren. De geheel blinde noordmuur van het schip bevat tufstenen van een gesloopte voorganger. De bouw van het koor is gedateerd op 1525. In 1792 heeft men twee classicistische poortjes met ionische pilasters aangebracht.
Van binnen wordt de kerk overspannen door een houten tongewelf dat in 1525 in het schip werd aangebracht. In 1792 werd deze uitgebreid naar het koorgedeelte.
Tot de kerkinventaris behoren een vermoedelijk in de zestiende eeuw in Mechelen gegoten bolkroon, die aan de kerk werd geschonken in 1682. Verder staat er een preekstoel in de kerk uit het midden van de zeventiende eeuw, een portaal met snijwerk van Dirk Embderveld, een overhuifde herenbank uit het einde van de zeventiende eeuw en enkele losse banken uit 1794.
In de toren hangen drie klokken, te weten uit 1383 (Seghebodi), 1426 en 1457 (Henricus Kokenbacker). Aan de zuidmuur van de toren bevindt zich een zandstenen zonnewijzer uit 1640 (vernieuwd in 1704).
Aan de noordoostzijde van de kerk bevindt zich het voormalige kosters- annex schoolmeestershuis (Kerkpad 4), dat waarschijnlijk in 1799 is gebouwd.
In 1872 werd het uit 1711 stammende Arp Schnitger-orgel afgebroken, en vervangen door een nieuw instrument van de gebroeders Adema uit Leeuwarden. Zij behielden twee stemmen uit het oude orgel: de Octaaf 8' (pedaal) en de Octaaf 4' (hoofdwerk). Ook gebruikten zij delen van de oude kas, de blaasbalgen en de windlade van het Hoofdwerk. Klaas Suringbroek, organist van de Grote Kerk te Leeuwarden, keurde het Adema-orgel nadat het was opgeleverd. Het Adema-orgel werd in 1927 gedemonteerd en na de kerkrestauratie herplaatst. Deze herplaatsing was echter niet goed gedaan, zodat het orgel veel gebreken vertoonde. In 1939 kreeg Spanjaard de opdracht een nieuw orgel te maken, met behoud van een deel van het oude materiaal. De kas van Adema werd vervangen door een ander Adema-werk, afkomstig uit de Dominicanerkerk te Leeuwarden. Er werd een tweeklaviers orgel met vrij pedaal en 32 stemmen gebouwd. Het rugwerk bleef leeg, en werd ingericht als boekenkast. In 1948 bouwde de fa. Reil een drieklaviers speeltafel, en het rugwerk werd in gebruik genomen.
In 1981 werd aan Verschueren uit Heythuizen de opdracht gegeven het orgel te restaureren. Dat betekende in feite dat er een nieuw orgel werd gebouwd in de bestaande kas met behoud van goede materialen uit het oude orgel. Adviseur bij het werk was Herman S.J. Zandt uit Dokkum. Qua klankkleur en dispositie werd aansluiting gezocht bij de orgels van F.C. Smits. Naast het Adema-pijpwerk uit 1872 bevat het orgel ook nog twee stemmen van Schnitger uit 1711. De speeltafel werd door Verschueren in Adema-stijl gemaakt. Bij de oplevering was het Bovenwerk nog niet te gebruiken. Er waren reeds drie bestaande registers geplaatst, maar er waren nog vier lege plaatsen op de windlade. Het nieuwe orgel is op 8 december 1983 in gebruik genomen met een concert door de vaste organist van de kerk, Harke Iedema.
Het orgel heeft nu 34 registers, waarvan de laatste geplaatst zijn in 2001.

Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8' - 1872/1983, Holpijp 8' - 1711/1872, Baarpijp 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Mixtuur IV-VI sterk (2'), Cornet V sterk (discant) - 1872, Trompet 8', Clairon 4'.
Rugwerk: Roerfluit 8', Flute Travers 8' (discant) - 1872, Prestant 4', Fluit 4' - 1872, Quint 2 2/3', Octaaf 2' - 1872, Terts 1 3/5', Mixtuur III sterk (1'), Dulciaan 8', Tremulant.
Bovenwerk: Holpijp 8' - gereserveerd, Viola 8' - gereserveerd, Fluit 4', Salicet 4', Gemshoorn 2', Sesquialter II sterk - gereserveerd, Fagot 8' - gereserveerd.
Pedaal: Subbas 16' - 1872, Octaaf 8' - 1711, Octaaf 4' - 1711, Fluit 2', Bazuin 16', Trompet 8'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Rugwerk, Hoofdwerk - Positief, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Rugwerk.


Zaterdag 28 mei 2011 Orgelexcursie naar Kampen


10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Noorderkerk (Noordweg 53) te Kampen, hier zal (waarschijnlijk) de koffie klaar staan.
Zie ook: http://kaatentijhuis.nl/nieuwbouw_kampen_noorderkerk.html
Kaat & Tijhuis bouwden een nieuw orgel voor de Noorderkerk in Kampen, dat op 3 juli 1982 in gebruik is genomen. Het orgel werd gebouwd in een klassiek vormgegeven orgelkas. De tongwerken werden in Franse stijl gemaakt. In 2004 werd besloten om het orgel te laten reviseren. Tevens wilde men enkele wijzigingen en verbeteringen laten uitvoeren. Als adviseur werd Stef Tuinstra aangetrokken. Dankzij een legaat konden de plannen ook gerealiseerd worden. De werkzaamheden werden uitgevoerd door Kaat & Tijhuis. Op het hoofdwerk zijn de Octaaf 2' en de Trompet 8' vernieuwd, de Mixtuur werd aangevuld met een vijfde koor en de dispositie werd uitgebreid met een Cornet V sterk op een kantsleep. Ook zijn de grootse vier pijpen (C-Dis) van de Prestant 8' geplaatst. Tot dan toe waren hier vier gedekte pijpen geplaatst. Op het onderpositief zijn de Terts en de Kromhoorn vervangen door een Flageolet 1' en een Dulciaan. De dispositie werd uitgebreid met een Viola di Gamba 8' op een kantsleep. Tenslotte is de Fagot 16' van het pedaal vervangen door een Bazuin 16'. De nieuwe tongwerken zijn gemaakt als kopieën van de tongwerken van het orgel in de Hervormde Kerk te Uithuizen. Ook is de winddruk verlaagd van 80 mm naar 69 mm. In april 2007 kon het orgel weer in gebruik worden genomen.

Dispositie:
Hoofdwerk: Prestant 8' - 1982/2007, Roerfluit 8', Octaaf 4', Fluit 4', Octaaf 2' - 2007, Cornet V sterk - 2007, Mixtuur IV-V sterk (1 1/3') - 1982/2007, Trompet 8' - 2007.
Onderpositief: Holpijp 8', Viola di Gamba 8' (vanaf c) - 2007, Open Fluit 4', Nasard 2 2/3', Nachthoorn 2', Flageolet 1' - 2007, Dulciaan 8' - 2007.
Pedaal: Subbas 16', Prestant 8', Octaaf 4', Bazuin 16' - 2007.
Koppelingen: Hoofdwerk - Onderpositief (koppelklavier), Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Onderpositief.
Speelhulpen: Tremulant voor het gehele werk.

12.00 uur: Lunch in Kampen.

13.15 uur: Bezoek aan de werkplaats van Kaat en Tijhuis te Kampen (Neringstraat 8).
Zie http://kaatentijhuis.nl

15.00 uur: Vertrek naar IJsselmuiden voor een bezoek aan het orgel van ‘de Hoeksteen’ (Goudplevier 103).
Zie ook http://kaatentijhuis.nl/nieuwbouw_ijsselmuiden.html
Op 1 november 1989 werd de Hervormde Gemeente De Hoeksteen IJsselmuiden/Grafhorst gesticht. Na de bouw van een kerk in de jaren 1990-1993 werd daar een electronisch orgel geplaatst. In 2004 startte men met fondswerving voor de bouw van een nieuw orgel voor De Hoeksteen in IJsselmuiden. Het orgel van de Grote Kerk in Apeldoorn werd als inspiratiebron voor het ontwerp worden genomen. De definitieve opdracht voor de bouw is op 27 februari 2004 verleend aan de firma Kaat & Tijhuis. Adviseur bij de werkzaamheden was Jan Zwanepol. Bij de bouw wordt deels bestaand pijpwerk gebruikt, afkomstig van orgels uit Arnhem (Verschueren-orgel Sint Jozefkerk uit 1949), Zwolle (Pels-orgel Sint-Jozefkerk uit 1950) en Apeldoorn (Van Leeuwen-orgel Zuiderkerk uit 1932). Op 30 november 2007 is het orgel officieel in gebruik genomen.

Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16' - 1950, Prestant 8', Salicionaal 8' - 1949; C-H gecombineerd met Boudon 16', Roerfluit 8' - 1949, Octaaf 4' - 1949, Speelfluit 4' - 1949, Quint 3' - 1949, Octaaf 2' - 1950, Cornet V sterk (8') (vanaf a) - 1949/1950, Mixtuur IV-V sterk (2') - 1949/2007, Trompet 8', Tremulant.
Zwelwerk: Baarpijp 8', Viola di Gamba 8' - 1949/2007, Vox Céleste 8' (vanaf c), Bourdon 8' - 1949, Salicet 4' - 1949, Fluit Harmoniek 4' - 1949, Nasard 3' - 1949, Nachthoorn 2' - 1949, Terts 1 3/5' - 1949, Flageolet 1' - 1949, Basson-Hobo 8', Tremulant.
Pedaal: Contrabas 16' - 1932, Subbas 16', Octaaf 8', Gedekt 8', Prestant 4' - 1949, Bazuin 16'.

Koppelingen: Hoofdwerk - Zwelwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Zwelwerk.


Zaterdag 9 april 2011 Orgelexcursie naar Wardenburg, Ganderkesee en Berne (omgeving Oldenburg (D))

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Marienkirche te Wardenburg
De Marienkirche in Wardenburg werd gesticht door de Baron von Westerholt. De kerk brandde geheel uit in 1538, maar werd veertig jaar later herbouwd. Dankzij een gesneden houten beeld van Maria was buiten de grenzen van Wardenburg de kerk bekend. Vele pelgrims kwamen hiervoor naar Wardenburg. Toen in 1793 een nieuw altaar kwam, verdween het Mariabeeld. Buiten de kerk staat nog steeds de klokkentoren. Het huidige uiterlijk van de toren stamt uit 1703. Een sterke storm had de oorspronkelijke toren bijna helemaal verwoest. De toren werd herbouwd, maar het uiterlijk veranderde.
Het orgel is gebouwd door Johann Dietrich Busch in 1737.
Het was oorspronkelijk een 2-klaviersorgel met aangehangen pedaal. In 1844 wijzigt de orgelbouwer Schmid de dispositie en voegt een zelfstandig pedaal toe. Het orgel heeft in de loop van de tijd diverse restauraties en veranderingen ondergaan. De laatste restauratie vond plaats in 1974 door de firma Werner Bosch.

Huidige dispositie:

Hauptwerk Brustwerk Pedal  
Principal 4´ (1737) Gedackt 8´ Subbass 16´  
Gedackt 8´ (1737) Gedackt 4´ Oktave 8´  
Gemshorn 4´ (1737) Waldflöte 2´ (1737) Oktave 4´  
Quinte 2 2/3´ (1737) Scharf 3f. 1´ Spillflöte 2´  
Oktave 2´ (1737)   Mixtur 4f. 2´  
Sesquialtera 2f. (1737)   Fagott 16´  
Mixtur 4f. 11/3´      
Dulzian 16´      
Trompete 8´      











Manuaalomvang: C – g'''
Pedaalomvang: C – d'
Koppels: B-H, H-P, B-P
Onze gastheer in Wardenburg is dhr. Niels Kroidl, hij is sinds 2009 organist in Wardenburg.

Aanvullende info: http://www.nomine.net/wardenburg-st-marien

12.00 uur: Lunch op eigen gelegenheid.

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de St. Cyprian und Cornelius in Ganderkesee
De St. Cyprian und Cornelius is een gotische kerk uit de eerste helft van de 15e eeuw en staat in het centrum van Ganderkesee. De romaanse toren is waarschijnlijk de uit de12e eeuw. De preekstoel in de kerk is voorzien van een opmerkelijk schilderij van de vier evangelisten. Het altaar is van 1744.
Het orgel is in 1699 gebouwd door Arp Schnitger. In 1760 is het uitgebreid door Johann Heinrich Klappmeyer. In de periode 1819-1890 heeft de firma Schmid reparaties en uitbreidingen uitgevoerd. In 1966 is het instrument gerestaureerd door Alfred Führer.
Dispositie:

Hauptwerk Brustwerk Pedal
Quintadena 16' (S) Gedackt 8' (S) Subbass 16' (K)
Principal 8' (S) Blockflöte 4' (S) Principal 8' (F)
Rohrflöte 8' (S) Oktave 2' (F) Octave 4' (K)
Oktave 4' (S) Spitzflöte 2' (S) Posaune 16' (K,S)
Waldflöte 2' (F) Sifflöte 1' (F) Trompet ' (F)
Superoktave 2' (S) Scharff III (F) Trompete 4' (F)
Quinte 1 1/3' (F)  
Sesquialtera II (S,F)   
Mixtur IV (F)   
Trompete 8' (F)  












Schnitger (S), Klapmeyer (K), Schmid (SC), Führer (F)

Onze gastheer in Ganderkesee is dhr. Peter Elgeti, organist van deze kerk. Hij zal het orgel demonstreren en vertellen over de historie van het orgel. Helaas krijgen we als deelnemers aan de excursie in deze kerk geen toestemming zelf het orgel te bespelen.

Aanvullende info: http://www.arpschnitger.nl/sganderk.html  & http://www.kirche-ganderkesee.de/goprofdetail.asp?ID=194 & http://www.orgel-owl.de/as/as_gand.htm

15.45 uur: Bezoek aan het orgel van de St. Aegiduskirche te Berne
Rond het jaar 1234 werd de bestaande kerk uitgebreid tot een gotische hallenkerk met drie schepen. De kerk werd opgebouwd met Weserzandsteen.
De toren met portaal stamt uit het jaar 1160 en herbergt 3 klokken.
De kerk is in de loop van de eeuwen meerdere keren veranderd. De huidige vorm van de kerk gaat terug naar het jaar 1450. In 1577 werd de inmiddels vervallen kerk gerestaureerd en in de jaren 1968-1988 vindt een volledige renovatie van de kerk plaats. Er worden daarbij o.a. nieuwe vensters in het koor geplaatst.
In 1590 werd een ouder orgel uit de kerk verwijderd. In 1596 kwam een nieuw orgel gereed, gebouwd door Reinhartt von Lampeler, orgelmaker uit Brabant. In de 17e eeuw voegt Harm Kröger aan het instrument een rugwerk en pedaal toe. In 1714 voert Christian Vater een omvangrijke reparatie uit en vernieuwt daarbij de orgelkas. Het orgel heeft een prachtige kas. De laatste restauratie heeft plaatsgehad in 1960 door Alfred Führer.

De huidige dispositie is als volgt:
Hauptwerk Rückpositiv Pedal
Principal 8‘ Quintadena 8‘ Principal 16‘
Quintadena 16‘ Gedackt 8‘ Oktav 8‘
Rohrflöte 8‘ Principal 4‘ Oktav 4‘
Oktav 4‘ Gedacktflöte 4‘ Mixtur 2f. 2‘
Quinte 3‘ Waldflöte 2‘ Posaune 16‘
Oktav 2‘ Oktav 2‘ Trompete 8‘
Gemshorn 2‘ Sesquialtera 3f. Trompete 4‘
Mixtur 4-6f. 11/3 Scharff 4f. 1‘  
Trompete 8‘ Krummhorn 8‘  











Manuaalomvang: C - f'''
Pedaalomvang: C - f'
Koppels: Rp/Hw, Hw/P, Rp/P
Tremulant
Zimbelsterne

De gastheer in deze kerk is dhr. Lüken, organist van de St. Aegidius.
Aanvullende info: zie http://www.neundorfer-ulf.de/kirche-berne/kirche.htm & http://www.nomine.net/berne-st-aegidius


Zaterdag 5 maart 2011 Orgelexcursie naar Musselkanaal, Stadskanaal en Nieuwe Pekela

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de PKN Kerk (voormalig gereformeerd) van Musselkanaal (Marktstraat 45)
In 1893 plaatste de Leidse orgelmaker Van Gelder een orgel in de Hervormde Kerk van Rotterdam-Feijenoord. De firma Dekker uit Goes plaatste het in 1917 in de Gereformeerde Kerk te Musselkanaal. Het Bovenwerk werd hierbij in een zwelkast geplaatst en uitgebreid met een Vox Céleste 8' (vanaf c). Op het Hoofdwerk werd een Holpijp 8' geplaatst. De firma Hendriksen & Reitsma restaureerde het orgel in 1973 en wijzigde de dispositie. De Trompet werd vernieuwd, maar de oude Trompet is in het orgel bewaard gebleven.
Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 8', Bourdon 8' - 1917, Octaaf 4', Quint 2 2/3' - 1973, Octaaf 2', Mixtuur IV sterk - 1973, Trompet 8' - 1973.
Bovenwerk: Holpijp 8', Quintadena 4', Gemshoorn 2', Quint 1 1/3', Sesquialter II sterk (vanaf a), Tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Prestant 8' - C-e gecombineerd met Hoofdwerk.
Koppelingen: Hoofdwerk - Bovenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.

12.00 uur: Lunch op eigen gelegenheid

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van “De Kandelaar”, Vrijgem. Geref. Kerk, Navolaan 28 te Stadskanaal.
Op 17 december 1982 werd in de gereformeerde kerk 'De Kandelaar' te Stadskanaal een nieuw orgel in gebruik genomen. Adviseur bij de bouw was Jan Zwart uit Apeldoorn. Bij de oplevering was het rugwerk nog helemaal leeg en ook de beide pedaaltongwerken waren niet geplaatst. In 1989 voltooide Van Vulpen het rugwerk, maar de tongwerken van pedaal (Fagot 16' en Trompet 8') en rugwerk (Dulciaan 8') bleven gereserveerd. Het rugwerk is hierna op 13 januari 1989 officieel in gebruik genomen. In 1996 plaatste Van Vulpen de Bazuin 16' op het pedaal. De Dulciaan 8' is in 2008 geplaatst en tenslotte is in 2009 de Trompet 8' op het pedaal geplaatst, waarmee het orgel voltooid is.
Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Open Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Cornet V sterk, Mixtuur IV sterk, Trompet 8' (gedeeld).
Rugwerk: Holpijp 8', Quintadeen 8', Prestant 4', Roerfluit 4', Nasard 3', Nachthoorn 2', Sesquialter II sterk, Mixtuur III sterk, Dulciaan 8' - 2008, Tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Prestant 8', Bazuin 16', Trompet 8' - 2009.

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Nederlands Hervormde kerk, Ds.Sicco Tjadenstraat 51 te Nieuwe Pekela.
In 1912 liet J.H. Manuel een legaat na voor de bouw van een orgel in de Hervormde Kerk te Nieuwe Pekela. Er had tot die tijd nog nooit een orgel in de kerk gestaan. De firma Standaart uit Schiedam leverde een jaar later een orgel met één manuaal en pedaal. Er werd een nieuwe galerij gemaakt waar het orgel op kwam te staan. Mense Ruiter reviseerde het instrument in 1964 tijdens de restauratie van het kerkgebouw. In 1973 is de dispositie gewijzigd door A.J. Opten, hierbij geassisteerd door de firma Verschueren. Hij vermaakte de Voix Celeste 8' tot een Quint en wijzigde de Cornet V sterk in een Sesquialter. Ingrijpender was de verbouwing door de firma Kaat & Tijhuis in 1985. Hierbij is de gehele mechaniek inclusief de windladen vervangen door mechanische sleepladen. De oude registers werden over twee klavieren verdeeld en aangevuld met nieuwe stemmen. Er is een derde manuaal als koppelklavier geplaatst. In 1988 is een nieuwe Prestant 8' geplaatst. Het pedaalklavier is nog van Standaart.
Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Octaaf 2', Mixtuur III sterk, Trompet 8'.
Nevenwerk: Viola 8', Holpijp 8', Fluit 4', Nasard 2 2/3', Woudfluit 2', Terts 1 3/5'.
Pedaal: Subbas 16', Prestant 8'.
Koppelingen: Koppelklavier, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Nevenwerk.
Speelhulpen: Tremulant.

Zaterdag 29 januari 2011 jaarvergadering, tevens excursie naar Slagharen (Ov) en Hollandscheveld

10.00 uur:
Bezoek aan het orgel van de RK-kerk te Slagharen (Herenstraat 15). Hier drinken we eerst koffie.
Het orgel van de Sint Alphonsuskerk te Slagharen is uitgerust met een koppelklavier voor het koppelen van de beide manualen. Het is gebouwd door de firma B.A.G. Orgelmakers onder advies van Bernard Bartelink. Op 28 december 1982 nam men het in gebruik met de adviseur achter de klavieren en met medewerking van de koren van de parochie.
Dispositie:
Hoofwerk:
Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Octaaf 2', Mixtuur IV sterk, Dulciaan 8'.
Borstwerk:
Holpijp 8', Roerfluit 4', Nasard 3', Gemshoorn 2', Terts 1 3/5', Prestant 1', Tremulant.
Pedaal:
Subbas 16', Gedekt 8', Octaaf 4'.
Koppelingen: Koppelklavier, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Borstwerk.

12.00 uur:
Lunch (op eigen gelegenheid)

13.30-15.00 uur:
Jaarvergadering KVOK afdeling Drenthe bij de Ned. Herv. Kerk te Hollandscheveld

15.00 uur:
Bezoek aan het orgel van de Ned. Herv. Kerk Hollandscheveld
Jan Proper kreeg in 1909 de opdracht voor de bouw van een nieuw orgel voor de Hervormde Kerk te Hollandscheveld. Het werd in gebruik genomen op 18 april 1910. In 1944 werkte Klaas Doornbos aan het orgel. Hij verving de Voix Celeste door een Woudfluit 2' en de Aeoline 4' door een Gemsquint 1 1/3'. In 1978 voerde Reil een restauratie uit, waarbij verder niets werd gewijzigd. Op 7 december 1999 werd de toren van de kerk getroffen door een bolbliksem. Er volgde flinke schade. Het orgel is in 2000/2001 geheel schoongemaakt door de firma Reil.
Dispositie:

Hoofdwerk:
Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Cornet IV sterk (discant), Mixtuur III-V sterk, Trompet 8' (gedeeld).
Bovenwerk:
Gamba 8', Roerfluit 8', Roerfluit 4', Woudfluit 2' - 1944, Nasard 1 1/3' - 1944.
Pedaal:
Aangehangen aan Hoofdwerk.
Koppelingen: Hoofdwerk - Nevenwerk, Pedaal - Nevenwerk.

Voor meer details zie: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/hollandvhk.html

Voor de stukken van de jaarvergadering zie de bijlage.

Aansluitend aan de vergadering zal Henk de Haan een dia-presentatie houden van de excursies die de KVOK afdeling Drenthe het afgelopen jaar (2010) heeft gehouden.


In memoriam Reni Koster-Hoeksema 1931-2011
Op 29 maart overleed Reni Koster-Hoeksema, 79 jaar oud.
Zij kreeg op jonge leeftijd orgelles (in klavarskribo) van haarvader op het harmonium. Later leerde ze ook pedaalspelen. Met Pasen 1943, nog geen twaalf jaar oud, speelde ze haar eerste kerkdienst. Het orgel bleef haar boeien. In 1974 behaalde ze het diploma Kerkelijk Orgelspel A en ze volgde een cursus koordirectie. Ze is ongeveer dertig jaar organist geweest in Nieuw-Weerdinge.Vervolgens verhuisde ze naar Emmen waar ze organist werd in de Angeluskerk en later in de Zuiderkerk. In 2007 heeft ze afscheid genomen als organist van de Zuiderkerk te Emmen.
Van november 1974 tot februari 1993 is ze correspondent geweest van de GOV-kring Emmen, later Emmen/Hoogeveen. Bovendien was ze van maart 1992 tot 1996 lid van het landelijk bestuur van de GOV.
In 2004 is ze koninklijk onderscheiden als lid in de orde van Oranje Nassau. Ze was toen zestig jaar organist!
Haar gezondheid ging in 2006 achteruit door de ziekte van Alzheimer en vasculaire dementie. Ze overleed in het verzorgingstehuis De Bleerinckte Emmen.
We verliezen in haar een warme, meelevende en actieve collega.
De dienst van Woord en Gebed werd gehouden in haar 'eigen' Zuiderkerk waarna de begrafenis plaats vond op de begraafplaats Het Oeverse Bos te Emmen.
Henk Oving (voormalig correspondent van de GOV-kring Emmen/Hoogeveen)




bullet 2010 historie

 

Zaterdag 6 november: dagexcursie naar Assen.

 

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van “De Voorhof” (wijk Maasdijk, Martin Luther Kingweg 50).

We drinken hier eerst koffie.
Het orgel van De Voorhof in Assen werd in 1964 gebouwd voor de Mirtekerk te Groningen. Mense Ruiter maakte een groot instrument en reserveerde vier plaatsen op het pedaal. Deze plaatsen zijn nooit ingevuld. Het is op 19 september 1964 in gebruik genomen. In 1998 werd het orgel verplaatst naar Assen omdat de Mirtekerk werd gesloten. De kas werd wit gelakt. Op 19 maart 1998 is het instrument in gebruik genomen.

Dispositie:
Hoofdwerk: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Speelfluit 4', Woudfluit 2', Mixtuur III-V sterk, Dulciaan 16', Trompet 8'.
Bovenwerk: Holpijp 8', Roerfluit 4', Octaaf 2', Larigot 1 1/3', Sesquialter II sterk, Kromhoorn 8', Tremulant.
Pedaal: Bourdon 16', Prestant 8' - gereserveerd, Bourdon 8', Octaaf 4' - gereserveerd, Octaaf 2' - gereserveerd, Bazuin 16' - gereserveerd, Front Cornet 4'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Bovenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.

Meer details op http://www.orgelsindrenthe.nl

12.00 uur: Lunch op eigen gelegenheid

14.00 uur: Bezoek aan het orgel van “De Kandelaarkerk” (Oude Molenstraat 20).
Het orgel werd in 1981 gebouwd door Mense Ruiter uit Zuidwolde. De registers met een* zijn afkomstig uit een orgel van Van Oeckelen uit 1884. De kas en de mechanieken zijn compleet nieuw. De magazijnbalgen, de motor en de Bourdon 16' (**) van het pedaal afkomstig uit het voorgaande Valckx en Van Kouteren-orgel. Een deel van het Valckx & van Kouteren-materiaal is verwerkt in Bedum Goede Herderkerk. De octaaf 4' van het pedaal is niet met zekerheid aan van Oeckelen toe te wijzen.

Dispositie:

Hoofdwerk: Bourdon 16' *, Prestant 8’, Viola da Gamba 8’*, Holpijp 8’*, Octaaf 4’*, Open fluit 4’*, Quint 2 2/3’, Octaaf 2’, Cornet V, Mixtuur IV-V, Trompet 8’
Rugwerk: Flute travers 8’disc.*, Gedekt 8’, Prestant 4’, Roerfluit 4’, Woudfluit 2’*, Sesquialter II disc., Scherp III, Dulciaan 8’.
Pedaal: Bourdon 16’**, Octaaf 8’*, Octaaf 4’*, Bazuin 16’.

Stemming: Werckmeister III
Van de Gedekt 8' kan alleen de bas spreken (ivm Fluit Travers) door de knop verder uit te trekken. De Bourdon 16' spreekt vanaf c, de Sesquialter vanaf b.

Meer details op http://www.orgelsindrenthe.nl

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van “De Opstandingskerk” (Wilgenbeemd 2)
In de jaren 1984-1986 bouwde de fa. Van Vulpen een nieuw orgel in de Ontmoetingskerk te Ridderkerk. Hier verving het een elektrisch unit-orgel van Arie Verduijn uit 1966. Adviseurs waren Arend Jan Gierveld en Jean Telder. Op 13 november 1986 is het in gebruik genomen. Na de sluiting van deze kerk werd het orgel in 1995 door Sicco Steendam in Assen geplaatst.

Dispositie:

Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Octaaf 2', Mixtuur IV sterk, Cornet IV sterk (discant).
Nevenwerk: Holpijp 8', Openfluit 4', Quint 3', Woudfluit 2', Terts 1 3/5', Dulciaan 8'.
Pedaal: Bourdon 16' - transmissie, Prestant 8' - transmissie, Trompet 8'.
Koppelingen: Manuaalkoppel - schuifkoppel, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Nevenwerk.
Speelhulpen: Tremulant.

Meer details op http://www.orgelsindrenthe.nl


Zaterdag 9 oktober bezoek aan 3 orgels in Beilen en Westerbork
Deze excursie is extra ingelast, omdat de aanvankelijk geplande studiemiddag niet doorgaat.

10.00 uur: Bezoek aan het huisorgel van de familie Pottjewijd te Beilen, De Woert 12.

Dit orgel werd rond 1966 gebouwd door Bruno Christensen toen hij nog in dienst was bij Marcussen te Aabenraa. De orderportefeuille was bij Marcussen dermate gevuld dat de wachttijden te hoog opliepen. Het pijpwerk is dan ook geheel van Marcussen makelij. Met de opbrengst van dit instrument richtte Bruno Christensen zijn eigen werkplaats in een oud schoolgebouw in Terkelsbøl in en begon voor eigen rekening orgels te maken. Zie http://www.bruno-christensen.dk Het instrument werd gemaakt voor de familie Kollisch te Epe.
Nadat dhr. Kollisch eind '90 jaren was overleden werd het orgel aangekocht door de fam. Pottjewijd. Het instrument werd door de orgelmakerij van Steendam enigszins aangepast, zodat de orgelmotor buiten de muziekkamer kon worden geplaatst en de diepte van het vrije pedaal iets afnam. De kas werd opnieuw geschilderd, waarbij de kleuren werden behouden maar in een iets donkerder tint.


Dispositie:
 

Manuaal 1: (C-f3) Manuaal 2: (C-f3) Manuaal 3: (C-f3) Pedaal: (C-d1)
Rørfløjte 8 Trægedakt 8 Blokfløjte 4 Subbas 16
Principal 4 Rørfløjte 4 Principal 1 Gedakt 8
Gedaktquint 2 2/3 Principal 2 Tragtregal 8 Pommer 4
Waldfløjte 2 Terz 1 3/5   Quintatøn 2
Mixtur 2-3 kor Nasat 1 1/3   Sordun 16
Harperegal 8 Cymbel 1 kor   Vox Humana 8



12.00 uur: Lunch bij de fam. Pottjewijd met sope en boerenkool

13.30 uur: Bezoek aan het Müller-orgel van de hervormde kerk te Westerbork
Op 20 januari 1726 leverde Christian Müller een orgel voor de kerk te Beetgum. Het is daar in 1727 door Schwartzburg opgebouwd en afgewerkt. Müller had een nieuwe kas geleverd met nieuwe mechaniek, maar het gebruikte pijpwerk is vrijwel allemaal van ouder datum. In 1792 werkte Albertus van Gruisen aan het orgel. Mogelijk heeft hij het pedaalklavier gemaakt. Omdat het instrument door de jaren heen slechts geregeld werd gestemd, maar verder niet onderhouden, kreeg het steeds meer mankementen. Plannen voor een nieuw orgel werden gemaakt en in 1861 kreeg Van Oeckelen de opdracht. Het oude orgel kreeg hij mee als afdankertje. Petrus van Oeckelen plaatste in 1862 dit oude orgel over naar Westerbork.
Van Oeckelen wijzigde nauwelijks iets aan het orgel. De Sexquialter is vervangen door een Viola di Gamba, maar alle technische delen zijn behouden gebleven. Van Vulpen restaureerde het werk in 1953. De Sexquialter werd weer herplaatst. Na verloop van tijd was het instrument vrijwel onbespeelbaar geraakt. Tijdens de kerkrestauratie werd het in 1983 gedemonteerd. Onder advies van Klaas Bolt voerde Albert H. de Graaf een restauratie uit in de jaren 1986/1987. Op 1 oktober 1987 is het orgel weer in gebruik genomen met een bespeling door Klaas Bolt.
Dispositie:
Manuaal: Praestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Quint 3' (gedeeld), Octaaf 2', Sexquialter III sterk (discant) - 1987, Mixtuur III sterk (1 1/3'), Trompet 8' (gedeeld), Tremulant.
Pedaal: Aangehangen.
Speelhulpen: Windlosser.

Voor aanvullende informatie zie: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/westerbork.html

Voor informatie over het kistorgel in de kerk zie: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/westerbork1.html 

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Gereformeerde kerk te Drijber, Berkenweg 12.
In 1939 bouwt Spiering een klein pneumatisch orgel met één klavier. In de jaren 1985/1986 volgt een volledige verbouwing door Nijsse. Hij maakt er een mechanisch instrument van met twee klavieren en vrij pedaal. Een middelste klavier wordt als koppelklavier gebouwd. Het pijpwerk van het Nevenwerk en het Pedaal is nieuw. Ook de Mixtuur van het Hoofdwerk wordt vernieuwd.

Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Octaaf 2', Quint 1 1/3', Mixtuur II-III sterk - 1986.
Nevenwerk: Roerfluit 8' - 1986, Fluit 4' - 1986, Nasard 2 2/3' - 1986, Fluit 2' - 1986, Terts 1 3/5' - 1986, Tremulant - 1986.
Pedaal: Subbas 16' - 1986.
Voor aanvullende informatie zie: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/drijber.html


 

 

Zaterdag 28 augustus 2010 Orgelexcursie naar Hasselt en Kampen
Deze excursie stond aanvankelijk in september gepland, maar in verband met de beschikbaarheid van de te bezoeken kerken is de excursie verplaatst naar 28 augustus 2010

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Gereformeerde kerk “Bolwerk” te Hasselt, Kastanjelaan 3. Hier drinken we eerst koffie.
Dit kerkgebouw van de Gereformeerde Kerk te Hasselt werd in 1959 in gebruik genomen.
Dhr. Jan Holthuis, lid van de Gereformeerde Kerk Hasselt en als orgelmaker werkzaam bij de Orgelmakerij Reil te Heerde, heeft het initiatief genomen om het elektronische orgel te vervangen door een pijporgel. De idee ontstond om met een beperkt budget een speciaal voor deze kerk ontworpen orgel te realiseren door de bouw daarvan zelf ter hand te nemen. In overleg met Orgelmakerij Reil bleek het mogelijk om kwalitatief goed materiaal (pijpwerk, windladen en kasdelen) uit hun voorraad over te nemen en op basis daarvan het ontwerp en de bouw in eigen beheer uit te laten voeren door Jan Holthuis.
Het orgel is op een galerij geplaatst aan de torenzijde van het kerkgebouw.
Voor de kappen van het torens van de hoofdkas is gebruik gemaakt van een in 1954 door Reil geplaatste en in 1992 weer verwijderde rugwerkkas bij het Scheuer-orgel in de Hervormde Kerk te Hardenberg. De kappen vormden het uitgangspunt voor het ontwerp.

Dispositie:

Hoofdwerk I - C-f3: Rugpositief II - C-f3: Pedaal - C-d1:
Prestant 8 - nieuw; C-F# in Holpijp Prestant 4 - nieuw Subbas 16 - oud, grenen
Holpijp 8 - C-H eiken, nieuw; af c0 metaal, oud Fluit doux 8 - nieuw, grenen Octaaf 8 - nieuw, grenen
Viola di gamba 8 - nieuw, C-H in Holpijp Blokfluit 4 - nieuw, grenen/eiken/noten Fagot 16 - nieuw, eiken koppen en stevels, grenen bekers
Octaaf 4 - nieuw Nasard 3 - af c, oud Trompet 8 - nieuw, eiken koppen en stevels
Gemshoorn 4 - oud Woudfluit 2 – oud  
Octaaf 2 - oud Sesquialter disc. II - oud  
Cornet disc. III - oud Kromhoorn 8 - nieuw, eiken koppen in eiken stevelblok, kortbekerig  
Mixtuur III-IV - oud    
Trompet 8 - nieuw, eiken koppen en stevels    



Werktuiglijke registers:
Pedaalkoppel Hoofdwerk
Manuaalkoppel (schuifkoppel)
Tremulant hele orgel (opliggend)
Tremulant Rugpositief (inliggend)

Toonhoogte: 440 Hz bij 18 graden C
Stemming: Bach/Barnes
Winddruk: 60 mm wk.

12.00 uur: Lunch in Kampen (op eigen gelegenheid)

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de “Nieuwe Kerk” te Kampen, Broederweg 32.
Het oude Proper-orgel uit 1908 werd in 1958/1959 door Pels & Zoon vervangen door dit nieuwe instrument. Het heeft veel transmissies, aangelegd met behulp van de Pels-repetitieladen. Op 25 februari 1959 is het orgel in gebruik genomen. Het instrument is in 1980 grondig gerestaureerd door Kaat & Tijhuis. Onder advies van Harry Hamer en Herman Kamp is in 2008 gestart met een ingrijpende verbouwing van het orgel door de firma Nijsse. Het wordt uitgebreid tot 53 stemmen en de tractuur wordt mechanisch gemaakt. In februari 2008 is het instrument gedemonteerd. In het najaar moeten de werkzaamheden zijn afgerond. Adviseurs bij de ombouw zijn de organisten van de kerk, Harry Hamer en Herman Kamp. Op vrijdag 3 april 2009 is het vernieuwde orgel in gebruik genomen. Het werd hierbij bespeeld door Harry Hamer en Herman Kamp.

Dispositie:

Hoofdwerk: Rugwerk: Zwelwerk: Pedaal:
Prestant 16' - 2008 Prestant 8' – 2008 Bourdon 16' – 2008 Prestant 16'
Prestant 8', Roerfluit 8' Holpijp 8' Prestant 8' Subbas 16'
Fluit Harmonique 8' – 2008 Quintadena 8' Baarpijp 8' – 2008 Quint 12' – 2008
Quint 6' – 2008 Prestant 4' Viola di Gamba 8' Octaaf 8'
Octaaf 4', Gemshoorn 4' – 2008 Fluit Douce 4' – 2008 Voix Céleste 8' – 2008 Gedekt 8'
Tertiaan 3 1/5' – 2008 Speelfluit 3' – 2008 Salicet 4' – 2008 Roerquint 6'
Quint 3', Superoctaaf 2' – 2008 Octaaf 2' Koppelfluit 4' Octaaf 4'
Cornet V sterk (discant) – 2008 Woudfluit 2' – 2008 Nasard 3' Ruispijp V sterk - 1959/2008
Mixtuur III-V sterk - 1959/2008 Sesquialter II sterk - 1959/2008 Nachthoorn 2' – 2008 Bazuin 16'
Scherp V sterk – 2008 Mixtuur III-IV sterk - 1959/2008 Terts 1 3/5' Trombone 8' – 2008
Trompet 16' - 2008, Trompet 8' Fagot 16' – 2008 Quintfluit 1 1/2' – 2008 Trompet 4' - 2008.
Tremulant. Dulciaan 8' Sifflet 1'  
  Tremulant. Cymbel III sterk - 1959/2008  
    Basson-Hobo 8'  
    Vox Humana 8'  
    Tremulant.  


Koppelingen:
Hoofdwerk – Rugwerk
Hoofdwerk – Zwelwerk
Rugwerk – Zwelwerk
Pedaal – Hoofdwerk
Pedaal – Rugwerk
Pedaal - Zwelwerk.

15.15 uur: Bezoek aan het orgel van de “Broederkerk” te Kampen, Broederstraat 16.
Rond 1620 bouwde Jan Morlet II een nieuw orgel in de Broederkerk. Het instrument werd in 1656 nagekeken en gewijzigd door Jan Morlet III. Frans Caspar Schnitger (jr.) werkte aan het orgel in 1786. Toen in 1811 de kerk werd verbouwd, besloot men een nieuw orgel te laten maken tegen de muur die sinds 1811 koor en kerk scheidt. Het werk is verricht door een onbekende bouwer, zeer waarschijnlijk A. van Gruisen uit Leeuwarden. De kas is in 1821 gemaakt door B. Feijnebuik. Het orgel bevatte waarschijnlijk 8 stemmen uit het oude orgel. Rond 1900 is er al heel wat aan gewijzigd (o.a. door Zwier van Dijk) als Jan Proper het orgel in 1911 uitbreidt. De speeltafel werd verplaatst, hij verbouwde het borstwerk tot bovenwerk, maakte een nieuwe windlade voor het hoofdwerk en een vrij (pneumatisch) pedaal. De dispositie van het orgel werd uitgebreid met een Mixtuur op het Hoofdwerk en een Gamba 8' en Vox Céleste 8' op het Bovenwerk. In 1938 werd een restauratie uitgevoerd door Sanders, die ook enkele wijzigingen uitvoerde. Zo verving hij de Trompet 16' van het Hoofdwerk door een Cornet V sterk (discant), vernieuwde hij de Trompet 8', maakte hij een nieuwe pedaallade en wijzigde hij de dispositie van het pedaal door het vervangen van de Cello en de Gedekt door een Octaafbas en een nieuwe Gedekt en het plaatsen van een Fagot 16'. Het orgel is opnieuw door Sanders gerestaureerd in 1960. De Gamba en Vox Céleste van het Bovenwerk verdwenen nu weer ten gunste van een Quint en een Terts. De Hobo verving hij door een Ruispijp. Ook zijn alle frontpijpen vernieuwd. Mede op initiatief van organist Henk van Putten werd een grote restauratie uitgevoerd in de jaren 1989-1993. De situatie van 1900 werd als uitgangspunt genomen, maar ook is het orgel uitgebreid met een derde klavier. Hierdoor werd de loze kas van het rugwerk in gebruik genomen. Het pneumatische pedaal is ook vervangen door een nieuw mechanisch pedaal. Het hoofdwerk werd in de hoofdwerkkas geplaatst, en het oude bovenwerk werd verwijderd. In plaats hiervan is een onderpositief gebouwd op de plek waar zich eerst het hoofdwerk bevond. De Roorfluyt van het Hoofdwerk is afkomstig van het orgel in Vollenhove. Op 31 maart 1993 is het gerestaureerde instrument weer in gebruik genomen.

Dispositie:

Hoofdwerk: Onderpositief: Rugwerk: Pedaal:
Praestant 16' (discant) - 1900/1993 Holpyp 8' Fluyt Does 8' - ca. 1820 Subbas 16' – 1993
Bordun 16' Quintadena 8' Praestant 8' (discant) – 1993 Octaaf 8' – 1993
Praestant 8' Octaaf 4' Praestant 4' – 1993 Octaaf 4' – 1993
Roorfluyt 8' - 1722 (Schnitger) Quintfluyt 3' Gedakt Fluyt 4' – 1993 Basuin 16' – 1993
Octaaf 4' - 1620/1993 Waldfluyt 2' Nasat 3' – 1993 Trompet 8' – 1993
Speelfluyt 4' Sexquialter II-III sterk - ca. 1780/1993 Octaaf 2' – 1993  
Quinta 3' - 1620/1993 Cimbel III sterk – 1993 Sexquialter II sterk – 1993  
Mixtuir IV-V-VI sterk Voxhumana 8' – 1993 Dulciaan 8' – 1993  
Fagot 16' (gedeeld) – 1993   Tremulant.  
Trompet 8' (gedeeld) – 1993      


Koppelingen:
Hoofdwerk – Rugwerk
Hoofdwerk – Onderpositief
Pedaal – Hoofdwerk
Pedaal – Onderpositief
Pedaal - Rugwerk.
 


Zaterdag 29 mei 2010 Orgelexcursie naar Zuidwolde en Noordwolde (Gr)
10.00 uur: Bezoek aan de Orgelmakerij Mense Ruiter in Zuidwolde, Oosterseweg 13
12.00 uur: Lunch in Zuidwolde bij “MoekeVaatstra”, Boterdiep WZ 45
13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Ned. Herv. kerk te Zuidwolde (Middeleeuwse kerk)

Zuidwolde (Gr) - N.H. Kerk en Café Vaatstra © Henk Binnendijk

In 1817 werd een nieuw orgel geïnstalleerd door N.A. Lohman & zonen. Het houtsnijwerk van het Lohman orgel was van de hand van Mattaeus Walles.
Het orgel werd opgeleverd als een één klaviers instrument met acht stemmen, voorzien van aangehangen pedaal.
In 1836 werd het orgel door Lohmans zonen G.W. en H.B. Lohman uitgebreid met een manuaalkoppel, afsluiting en aangehangen pedaal.
Verder werd een bovenwerk toegevoegd met zes stemmen.
In 1895 moderniseerde Jan Doornbos het orgel en verhoogde de kas. Dit kon omdat tijdens de laatste restauratie van de kerk de vlakke balkenzolder vervangen was door een stucgewelf. Tevens was de galerij 4 meter vergroot, waardoor het orgel verder naar voren kon worden geplaatst.
De manuaalkoppel werd ongedaan gemaakt. De spaanbalgen vervangen door een magazijnbalg.
In 1980 repareert Mense Ruiter Orgelmakers BV het orgel. Houten Bourdonpijpen worden hierbij verwijderd.
Gedurende de periode maart 2009 tot april 2010 voert Mense Ruiter Orgelmakers BV een totale restauratie uit op basis van een subsidie door het Rijk voor achterstallig onderhoud en aanvullende financiële bijdragen van o.a.van de Stichting Oude Groninger Kerken, Gemeente Bedum, en andere fondsen en acties van de plaatselijke commissie van Zuidwolde.

Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16' - 1895, Praestant 8', Holpijp 8', Praestant 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Trompet 8' - 1895.
Onderpositief: Prestant 8', Viool di Gamba 8' - 1836/1895, Holpijp 8' (gedeeld), Octaaf 4', Openfluit 4', Klarinet 8' - 1895.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Manuaalkoppel.
Speelhulpen: Tremulant, 2 afsluiters, Windlossing.
Meer informatie is te vinden op: http://www.middeleeuwsekerkzuidwolde.nl Op deze web-site is o.a. een filmpje over de restauratie van het orgel te bekijken.

15.00 uur Bezoek aan de Ned. Herv. kerk te Noordwolde

Het orgel van de dorpskerk in Noordwolde dateert uit 1640. Mogelijk is het in 1650 in de huidige kas geplaatst door A. Waelckens, in samenwerking met A. de Mare. Schnitger voerde een reparatie uit in 1695. Het orgel had oorspronkelijk drie manualen en 27 stemmen. In 1802 werd het orgel grondig gewijzigd door Freytag. Hij verwijderde het borstwerk en maakte nieuwe windladen en mechaniek. Ook het front werd gewijzigd. In 1833 werkte Lohman aan het orgel. Hij verving de Quint 3' door een Viola di Gamba en de Sesquialter II-III sterk door een Flageolet. Lohman schoof verder de Quintadeen van het Rugwerk op tot een Holpijp, wijzigde de Cornet en maakte een nieuwe manuaalkoppel. Het snijwerk van de kassen werd tevens vernieuwd door A. Walles. In 1903 werkte M. Eertman aan het orgel. Hij verving de Fluit 2' van het Hoofdwerk door een Bourdon 16'. Deze Bourdon is in 1984 weer verwijderd, mede vanwege de houtworm. Er is echter geen Fluit geplaatst. In 1990 is het orgel door Mense Ruiter in een Neidhardt-temperatuur gestemd. Het orgel 2004/2005 is het gerestaureerd door de firma Mense Ruiter onder advies van Stef Tuinstra. Uitgangspunt was de situatie van 1833. De Fluit 2' is gereconstrueerd.

Dispositie:
Manuaal: Praestant 8', Roerfluit 8', Viola di Gamba 8', Octaaf 4', Fluit 4', Fluit 2' - 2005, Mixtuur 3-4-5-6 sterk, Trompet 8'.
Rugwerk: Holpijp 8', Praestant 4', Roerfluit 4', Octaaf 2', Speelfluit 2', Flageolet 1', Voxhumana 8' - 1802; in een houten kastje..
Pedaal: Bourdon 16' - 1802, Praestant 8', Octaaf 4', Bazuin 16', Cornet 4'.
Koppelingen: Manuaalkoppel (gedeeld), Pedaalkoppeling.
Speelhulpen: Tremulant, Ventiel Manuaal, Ventiel Rugpositief, Ventiel Pedaal, Windlossing, Nihil - loze knop, Schel.
 

 

 

Zaterdag 17 april 2010 Orgelexcursie naar Westerhusen en Aurich (Ostfriesland (D))

 

Fotoreportage van de excursie. Foto's Westerhusen en Aurich Lamberti: Geert Jan Pottjewijd, Aurich RK: Leo Ridderbos

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Ref. Kirche te Westerhusen
De kerk van Westerhusen is in de 15e eeuw tot stand gekomen op een warf. Ten zuiden van de kerk staat de mooiste klokkentoren van de wijde omgeving.
In de kerk zijn laatgotische muurschilderingen ontdekt en in het zicht gebracht. De ene is een voorstelling van de Laatste Oordeel, met Christus op de regenboog. Tevens is er een tronende en gekroonde Christus te zien. De andere afbeelding is van Sint Christoffel. De schilderingen dateren uit de 15e eeuw.
Het orgel is 1643 gebouwd door Jost Sieburg. Op de luiken zijn een sterrenhemel met zon en maan geschilderd. De renaissance-trompet behoort tot één van de waardevolste tongwerken in Noord-Duitsland. Het orgel is in 1955 gerestaureerd door Ahrend en Brunzema.

Dispositie:
Principal 4’
Gedackt 8’
Quintadena 8’
Octave 2’
Quinta 1 ½’
Mixtur 4 sterk
Trompete 8’

Het pedaal is aangehangen en de stemming is middentoon.

12.00 uur: Lunch in Aurich op eigen gelegenheid.

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Lambertikirche te Aurich (Lambertshof 2)
De Lambertikirche is al omstreeks 1200 gebouwd. Na zes eeuwen raakte het gebouw omstreeks 1820 helemaal in verval, zodat het helemaal moest worden gesloopt. De nieuwe Lambertikirche is in 1834-1835 gebouwd in neoclassicistische stijl. In de kerk is nog wel het middeleeuwse “Ihlower Altar’ te vinden. Dit is afkomstig uit een klooster in de buurt van Aurich.
Het orgel in de Lambertikirche is gebouwd door Ahrend en Brunzema (1960/61)en heeft de volgende dispositie:

Rückpositiv

Hauptwerk

Pedal

Praestant 4′

Praestant 8′

Subbass 16′

Quintadena 8′

Quintadena 16′

Oktave 8′

 

Gedackt 8′

Hohlflöte 8′

Oktave 4′

 

Rohrflöte 4′

Oktave 4′

Mixtur IV

 

Gemshorn 2′

Spitzflöte 4′

Posaune 16′

 

Quinte 11/3′

Quinte 2 2/3′

Trompete 8′

 

Sesquialtera II

Oktave 2′

Schalmei 4′

 

Scharff IV

Mixtur IV–VI

 

 

Dulcian 8′

Trompete 8′

 

 

Koppels:I-II, I-P, II-P

15.30 uur: Bezoek aan de St. Ludgerus Kirche te Aurich (Georgswall 15)
Direct na de reformatie waren er in Ostfriesland bijna geen katholieke kerken meer. Later nam het aantal katholieken langzaam weer wat toe.
In 1849 gaf de toenmalige regering toestemming tot de bouw van een katholieke kerk.
In 1903 werd de kerk vanwege toenemend kerkbezoek vergroot.
Het orgel in deze kerk is gebouwd door Bernhardt Edskes in 1997.
Het heeft de volgende dispositie:
 

Hauptwerk

Unterpositiv

Pedal

Hohlflöte 8’

Holzgedackt 8’

Subbaβ 16’

Principal 8’

Flöte 4’

Gedackt 8’

Principal 4’

Gemshorn 2’

Octave 4’

Rohrflöte 4’

Sesquialtera 2 st

 

Nasard 3’

 

 

Octave 2’

 

 

Mixtur 2 st

 

 

Dulcian 8’

 

 


 

 

Zaterdag 6 maart Orgelexcursie naar Schoonebeek en Barger-Compascuum (Harmoniummuseum)

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te Schoonebeek

We drinken hier eerst koffie.
De Hervormde Kerk te Schoonebeek is in 1927 gebouwd. Het orgel is in 1970 gebouwd door de firma Reil uit Heerde.
Voor meer details zie: www.orgelsindrenthe/nederlands/schoonbhk.html
Het heeft de volgende dispositie:
 

Manuaal I

 

Manuaal II

 

Pedaal

 

Prestant

16' disc.

Gedekt

8'

Subbas

16'

Praestant

8'

Fluit

4'

 

 

Bourdon

8'

Quint

2 2/3'

 

 

Octaaf

4'

Octaaf

2'

 

 

Mixtuur

III-V

 

 

 

 

Cornet

V

 

 

 

 


12.00 uur: Lunch op eigen gelegenheid.


13.00 uur Harmoniummuseum Barger-Compascuum
We zijn te gast in het Harmoniummuseum, gevestigd in het Veenpark: Berkenrode 4, 7884 TR te Barger-Compascuum.
Het museum bestaat sinds 2000, maar voor die tijd waren al vele instrumenten verzameld.
De instrumenten stonden eerst opgesteld in de St.-Antoniuskerk te Zwartemeer.
Vanwege de hoge vochtigheidsgraad in die voormalige kerk moest de Stichting Harmonium Museum Drenthe uitwijken naar een andere locatie.
Nu staan de instrumenten in het voormalig Turftheater in het Veenpark. De collectie harmoniums wisselt door aan- en verkoop van harmoniums.
Voor meer informatie kunt u de website raadplegen: www.harmonium-museum.nl 
Deze middag wordt in samenwerking met onze collega’s van de afdeling Drenthe georganiseerd. We hebben Klaas Trapman uit Den Haag bereid kunnen vinden ons uitleg te geven over het harmonium en ons te informeren over de de literatuur die in de afgelopen eeuw voor dit instrument is geschreven. Als u bladmuziek speciaal voor harmonium hebt kunt u dit meenemen en ons voorspelen.
Belangstellenden van buiten de KVOK zijn ook van harte welkom, dus neem ook iemand mee die dit leuk vindt. Wij vragen deze belangstellenden wel een bijdrage van € 5 voor entree van het Harmoniummuseum. Het wordt een interessante middag met muzikale trap(pen)!
 

13 Februari 2010 Excusie en jaarvergadering Ommelanderwijk en Gasselternijveen

Hierbij nodigen wij u uit voor de jaarvergadering, tevens excursie naar Ommelanderwijk (Veendam) en Gasselternijveen

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van Nederlands Hervormde Kerk te Ommelanderwijk. Hier drinken we eerst koffie.
Het orgel in deze kerk is in 1874 gebouwd door Roelf Meijer te Veendam. Aanvankelijk was Roelf Meijer grutter en kruidenier.
Rond 1867 vestigde Meijer zich als “Orgel- en Pianofabrikant” in Veendam. Zijn eerste orgel was het orgel van de Nederlands Hervormde Kerk te Wildervank.
In 1914 verrichtte Jan Doornbos diverse werkzaamheden aan het orgel.
In 2009 is het orgel gerestaureerd door de firma Mense Ruiter, waarbij veel werkzaamheden zijn uitgevoerd door de orgelmakerij van der Putten uit Finsterwolde.
Aan de dispositie was sinds 1874 niets veranderd.

Manuaal (C-e3):
Bourdon 16' (gedeeld) Speelhulpen: Windlosser.
Prestant 8'
Viola di Gamba 8'
Roerfluit 8'
Octaaf 4'
Gemsfluit 4'
Quint 3'
Octaaf 2'
Trompet 8'.
Pedaal (C-g0):
Aangehangen.

12.00 uur: Lunch (op eigen gelegenheid)

13.30 -15.00 uur: Jaarvergadering bij de Protestantse Gemeente te Gasselternijveen, Vaart 3, 9514 AA Gasselternijveen.

Agenda jaarvergadering :
1. Opening
2. Mededelingen
3. Jaarverslag van de penningmeester (ontvangt u tijdens de vergadering)
4. Jaarverslag van de secretaris (zie bijlage)
5. Voorlopig programma 2010 (zie bijlage)
6. Geografische grens KVOK afdeling Drenthe
7. Vaststelling bestuur KVOK afdeling Drenthe (zie bijlage)
8. Benoeming afgevaardigden Algemene Vergadering
9. Rondvraag
10. Sluiting

 

Aansluitend aan de vergadering zal Henk de Haan een dia-presentatie houden van de excursies die de KVOK afdeling Drenthe het afgelopen jaar (2009) heeft gehouden.
 

Bijlage bij punt 7 van de agenda: Vaststelling bestuur KVOK afdeling Drenthe
Zoals bekend is de KVOK ontstaan uit de verenigingen KNOV en GOV.
In Drenthe bestond al een jarenlange samenwerking tussen de KNOV en GOV.
Voor de nieuwe afdeling Drenthe van de KVOK dient een nieuw bestuur vastgesteld te worden.
Voorgesteld wordt om het bestuur als volgt samen te stellen:
dhr. H. de Haan voorzitter
dhr. G. Kiewiet penningmeester
dhr. H. Ridderbos secretaris
dhr. H. Oving algemeen lid
dhr. J. Kamphuis algemeen lid
dhr. J. vd Berg algemeen lid

Tegenkandidaten kunnen tot één uur voor de aanvang van de vergadering schriftelijk bij de huidige secretaris worden ingediend. De samenstelling van het bestuur zal dan door stemming worden bepaald.


Foto: Geert Jan Pottjewijd


Rond 15.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Protestantse Gemeente te Gasselternijveen
Dit orgel is in 1850 gemaakt door H.E. Freytag en Zoon en is het oorspronkelijke rugpositief van het grote orgel in de Lutherse Kerk in Groningen. In 1900 is dit orgel door de Fa. Gebr. Van Oeckelen uit Harenermolen in de toenmalige Hervormde Kerk geplaatst.
In november 2008 is het orgel gedemonteerd door de orgelmakerij Mense Ruiter. Het is gerestaureerd naar de situatie van 1900. Er is in mei 2009 gestart met de opbouw van het orgel in de kerk.
Het orgel is 13 december 2009 weer in gebruik genomen.
Voor details zie: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/gasselternijveen01.html

Dispositie:

Manuaal
Bourdon 16'
Violon 16' discant
Praestant 8'
Holpijp 8'
Viola di Gamba 8'
Octaaf 4'
Octaaf 2'
Mixtuur III-V b/d
Trompet 8'
Pedaal (C-a): Aangehangen

 


bullet 2009

Jaarverslag 2009

 


Jaarverslag van de KVOK afdeling Drenthe over 2009.

17-01-2009 Jaarvergadering, tevens excursie naar Zuidwolde (Dr) en Hoogeveen
Rond 10.00 uur verzamelden we ons bij de Ger. Vrijg. Kerk “Het Anker” te Zuidwolde (Dr). We brachten een bezoek aan het orgel van deze kerk. De kerk heeft een bestaand instrument uit Bruchem bij Zaltbommel aangekocht, gebouwd door Louis Kramer uit 1981.
Het is van 2005-2007 gerenoveerd en verbeterd door Rini Wimmenhove uit Hoogeveen.
Het orgel is in oktober 2007 in gebruik genomen. Tevens brachten we een bezoek aan de werkplaats van orgelmaker Wimmenhove.
’s Middags hebben we onze jaarvergadering gehouden bij de Ger. Vrijg. Kerk “De Opgang” te Hoogeveen.
Onze voorzitter, Henk de Haan, ging in op de nieuwe vereniging KVOK, die ontstaan is uit de KNOV en de GOV. In Drenthe was er al een jarenlange samenwerking tussen de KNOV en GOV. Droevig was het bericht van het overlijden van dhr. Cees Hooimeijer. Cees is jarenlang secretaris geweest van district Drenthe van de KNOV. Hij was een trouwe bezoeker van onze excursies, waar hij zichtbaar van genoot.
De penningmeester meldt dat er afgelopen jaar wat geld tekort was. De landelijke penningmeester stelt een bedrag beschikbaar, maar dat is helaas niet altijd toereikend.
Het jaarverslag van de secretaris wordt goedgekeurd. Vervolgens wordt het voorlopig jaarprogramma voor 2009 doorgenomen.
Tot slot wordt afgesproken dat de heren Kamphuis en Ridderbos als afgevaardigden van de afdeling Drenthe de landelijke jaarvergadering zullen bezoeken.
Tijdens de rondvraag wordt een aantal suggesties gedaan t.a.v. mogelijke excursies. Zo krijgen we o.a een uitnodiging om het orgel in Gasselternijveen te bezoeken en wellicht volgend jaar aldaar de jaarvergadering te houden.

07-03-2009 Excursie naar Zwartsluis en Vollenhove
In Zwartsluis brachten we een bezoek aan twee orgels: Het Van den Berg & Wendt-orgel (1973) in de Gereformeerde kerk en het orgel van Knol in de Ned. Hervormde kerk.
In beide kerken werden we door de plaatselijke organisten ontvangen.
Later op de dag bezochten we het orgel (Apollonius Bosch) van de Grote- of Nicolaaskerk te Vollenhove.

18-04-2009 Excursie naar Uttum, Jennelt, Groothusen en Pilsum (Ost-Friesland)
We begonnen deze excursie met een bezoek aan het renaissanceorgel van de Ref. Kirche te Uttum uit 1660.
Daarna kwamen we aan in Jennelt, alwaar we het orgel van Johann Friedrich Constabel in 1738 bezochten.
Na de lunch volgden nog de orgels in de Ref. Kirche (Sankt Petri-Kirche) te Groothusen (Johan. Fr. Wenthin 1798-1801) en in de Sankt Stephanus Kirche te Pilsum. Dit laatste orgel werd in 1694 door Valentin Ulrich Grotian gebouwd.

13-06-2009 Excursie naar orgelmakerij Reil (Heerde) en Wapenveld (Hervormde Kerk)
’s Ochtends kwamen we aan bij de orgelmakerij van de firma Reil te Heerde . Hier werden we ontvangen door dhr. Hans Reil. Het bedrijf werd gepresenteerd aan de hand van een film die gemaakt was naar aanleiding van het 75-jarig bestaan van de firma Reil. Later volgde een rondleiding door het bedrijf.
’s Middags was er een bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te Wapenveld
Dit orgel, in 1982 gebouwd door Orgelmakerij Gebr. Reil te Heerde, is afkomstig uit de Noorderkerk van de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt te Groningen en is in 2008 overgeplaatst naar Wapenveld.

19-09-2009 Excursie naar Vries en Assen
In de ochtend werd het orgel van de Dorpskerk van Vries bezocht. In 1888 werd in deze kerk een één klaviers mechanisch sleeplade-orgel met aangehangen pedaal geplaatst door de orgelmakers P. van Oeckelen en Zn. te Haren.
Na de lunch gingen we naar het orgel van ‘de Bron’ te Assen.In 2008 werd hier een nieuw orgel geplaatst met gebruikmaking van deels bestaand materiaal door orgelmakerij Sicco Steendam.
Tot slot kwamen we bij het orgel van de Adventskerk te Assen.
In 1970 werd in deze kerk een nieuw orgel gebouwd door de firma Gebr. Van Vulpen.

03-10-2009 Studiemiddag Andriessen
In de voormalige Gereformeerde Kerk te Meppel werd een studiemiddag gehouden over de muziek van Hendrik Andriessen. Deze studiemiddag is georganiseerd door het Coördinatieteam, met leden van de KVOK en de VGK. De docente deze middag was Willeke Smits.

07-11-2009 Excursie naar Heemse, Hardenberg en Den Ham
Op deze ochtend werd door ons een bezoek gebracht aan het orgel van de Ned. Herv. Kerk in Heemse (Hardenberg). Het orgel in deze kerk is gebouwd door Blank te Herwijnen in 1977. Daarna volgde het orgel van ‘Het Morgenlicht’ te Hardenberg.
In 1995 plaatste Hendriksen en Reitsma in deze kerk (Gereformeerd Vrijgemaakt) het orgel.
Tot slot volgde het orgel van de Ned. Herv. Kerk te Den Ham.
Het orgel van de Nederlandse Hervormde Kerk in Den Ham is in 1841 gebouwd door J.C. Scheuer.

V
Bijlage bij punt 7 van de agenda: Vaststelling bestuur KVOK afdeling Drenthe
Zoals bekend is de KVOK ontstaan uit de verenigingen KNOV en GOV.
In Drenthe bestond al een jarenlange samenwerking tussen de KNOV en GOV.
Voor de nieuwe afdeling Drenthe van de KVOK dient een nieuw bestuur vastgesteld te worden.
Voorgesteld wordt om het bestuur als volgt samen te stellen:
dhr. H. de Haan voorzitter
dhr. G. Kiewiet penningmeester
dhr. H. Ridderbos secretaris
dhr. H. Oving algemeen lid
dhr. J. Kamphuis algemeen lid
dhr. J. vd Berg algemeen lid

Tegenkandidaten kunnen tot één uur voor de aanvang van de vergadering schriftelijk bij de huidige secretaris worden ingediend. De samenstelling van het bestuur zal dan door stemming worden bepaald.

Zaterdag 7 november 2009 Orgelexcursie naar Heemse, Hardenberg en Den Ham
 

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Ned. Herv. Kerk in Heemse (Hardenberg). De koffie zal hier klaar staan.
Het orgel in deze kerk is het derde orgel. Dit orgel is gebouwd door Blank te Herwijnen in 1977.
 

Dispositie:

Hoofdwerk Onderpositief Pedaal
Prestant 8 Holpijp 8 Bourdon 16
Holpijp 8 Fluit 4 Trompet 8
Octaaf 4 Nazard 3  
Spitsfluit 4 Woudfluit 2  
Quint 3 Terts 1 3/5  
Octaaf 2    
Mixtuur 3-5 st.    
Dulciaan 8    


12.00 uur: Lunch in Hardenberg (op eigen gelegenheid)
 

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van ‘Het Morgenlicht’, Gramsbergerweg 59 te Hardenberg.

In 1995 plaatste Hendriksen en Reitsma in deze kerk (Gereformeerd Vrijgemaakt) het orgel.


Dispositie:

Hoofdwerk Rugwerk Pedaal
Prestant 8` Holpijp 8` Subbas 16`
Bourdon 16` Prestant 4` Prestant 8` (geres.)
Viola di Gamba 8` Roerfluit 4` Gedekt 8`
Roerfluit 8` Nasard 2 2/3` Octaaf 4`
Octaaf 4` Woudfluit 2` Bazuin 16`
Quint 2 2/3` Terts 1 3/5`  
Octaaf 2` Sifflet 1`  
Mixtuur IV Scherp 3 (geres.)  
Cornet IV Dulciaan 8`  
Trompet 8` b/d Tremulant  
Tremulant    


Manuaalomvang: C - g'''
Pedaalomvang: C - f''

Koppelingen:
Hoofdwerk - Rugwerk
Pedaal - Hoofdwerk
Pedaal - Rugwerk

 

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Ned. Herv. Kerk te Den Ham.
Het orgel van de Nederlandse Hervormde Kerk in Den Ham is in 1841 gebouwd door J.C. Scheuer. In 1974 is het gerestaureerd en uitgebreid door Flentrop orgelbouw.

Dispositie:

Groot-manuaal: Onder-positief: Pedaal:
Bourdon 16' Fluitdoes 8' Subbas 16'
Prestant 8' Viola di Gamba 8' Octaaf 8'
Holpijp 8' Prestant 4' Open Fluit 8'
Octaaf 4' Fluit 4' Octaaf 4' 
Fluitdoes 4' Roerquint 3'  Holfluit 2'
Quint 3' Octaaf 2' Quint 3'
Superoctaaf 2' Flageolet 1' Bazuin 16'
Woudfluit 2' Terts 1 3/5' Trompet 8'
Mixtuur IV sterk Dulciaan 8'  
Sexquialter II sterk    
Trompet 8    
Tremulant    


 

 

 

Zaterdag 19 september 2009 Orgelexcursie naar Vries en Assen


10.00 uur: Bezoek aan het orgel van ‘de Bron’ te Assen, Einthovenstraat 28
In 2008 werd er een nieuw orgel geplaatst met gebruikmaking van deels bestaand materiaal door orgelmakerij Sicco Steendam.
Voor dit instrument zijn de windladen en het grootste gedeelte van het pijpwerk van het Van den Berg en Wendt orgel (1966) uit de voormalige Bethaniëkerk te Arnhem hergebruikt.
Het ontwerp van de orgelkas ontstond in samenwerking met architectenbureau Axes. Het sluit aan bij de vormgeving van de kerkzaal en het meubilair van het liturgisch centrum.
Het orgel had bij oplevering de volgende dispositie:
 

Hoofdwerk C-g³ Nevenwerk C-g³ Pedaal C-f¹
Prestant 8’ Holpijp 8’ Subbas 16’
Roerfluit 8’ Octaaf 4´ Gedekt 8'
Octaaf 4’ Speelfluit 4’ Octaaf 4' (res.)
Octaaf 2' Nasard 3' Basson 16'
Mixtuur 3-4 Fluit 2'  
Fagot 8' Terts 1 3/5'  
Tremulant op het gehele werk
Koppels: HW+NW, P+HW, P+NW
Meer info: http://www.orgelmakerijsteendam.nl  & http://www.arpschnitger.nl/orgelsindrenthe.nl/nederlands/assen26.html


12.30 uur: Lunch op eigen gelegenheid

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Dorpskerk van Vries. We drinken hier eerst koffie.
De kerk te Vries is een typisch voorbeeld van een romano-gotische kerk. Het oudste deel en de toren dateren uit de 12e tot 13e eeuw. Vooral de toren is een der fraaiste romaanse dorpstorens in ons land. Het gotische koor is van 1425. In de 17e eeuw vonden herstellingen plaats. Een grote restauratie vond plaats van 1946 tot 1949. Het interieur bevat een mooie kansel die in 1661 door jonkheer Ubbena van Bunne werd geschonken. Bij de laatste restauratie werd de gietvorm van de torenklok gevonden die nu in de kelder van de consistorie staat. In 1888 werd in deze kerk een één klaviers mechanisch sleeplade-orgel met aangehangen pedaal geplaatst door de orgelmakers P. van Oeckelen en Zn. te Haren.
In 2007 is het orgel gerestaureerd door Mense Ruiter Orgelmakers.
In september 2007 nam de protestantse gemeente van Vries haar gerestaureerde orgel in gebruik.

Dispositie:
Manuaal (C-f3)
Prestant 8’
Bourdon B/D 16’
Holpijp 8’
Viola di Gamba 8’
Octaaf 4’
Octaaf 2’
Fluit 4’
Cornet 3 st.
Pedaal (C-a)
aangehangen

Meer info: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/vrieshk.html


15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Adventskerk te Assen, Lindelaan 49
In 1970 werd in de nieuw gebouwde kerk een nieuw orgel gebouwd door de firma Gebr. Van Vulpen, orgelmakers te Utrecht. Dit mechanisch sleepladen orgel in eikenhouten kast is zo gemaakt, dat kast en front aansluiten op de gebogen buitenwand van de kerk, hierdoor heeft het orgel een naar binnen gebogen front. De dispositie werd als volgt:

Manuaal I   Manuaal II   Pedaal  
Prestant 8' Gedekt 8' Subbas 16'
Holpijp 8' Gedekte fluit 4' Gedekt 8'.
Octaaf 4' Prestant 2' Nachthoorn 4'
Roerfluit 4' Nasard 1 1/3' Fagot 16'
Woudfluit 2' Sesquialter II    
Mixtuur IV-V? Dulciaan 8'    


Meer info: http://www.adventskerk-assen.nl/orgel.htm & http://orgelsindrenthe.nl/nederlands/assen07.html

 

Zaterdag 13 juni 2009 Orgelexcursie naar orgelmakerij Reil (Heerde) en Wapenveld (Hervormde Kerk)
10.00 uur: Bezoek orgelmakerij Reil te Heerde, Postweg 50b
13.00 uur: Lunch op eigen gelegenheid
14.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te Wapenveld
Zie ook: www.orgelcommissie.hervormdwapenveld.nl
Het orgel, in 1982 gebouwd door Orgelmakerij Gebr. Reil te Heerde, is afkomstig uit de Noorderkerk van de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt te Groningen.
Orgelmakerij Reil kreeg in 1979 de opdracht een nieuw orgel te bouwen in de Noorderkerk ter vervanging van het pneumatische Rohlfing-orgel uit 1923. Daarbij werd gebruik gemaakt van delen van het oude orgel. De pedaaltorens en ballustrade werden verwerkt in een verder nieuw front in een Noord-Duitse stijl. Houten pijpwerk werd opnieuw gebruikt in de Subbas 16 en Octaaf 8 (geheel), Bourdon 16 (gedeeltelijk) en de Bazuin 16 (groot deel van de houten bekers). Ook de Cornet V werd samengesteld uit bestaand pijpwerk. Aanvankelijk kreeg ook de oude balg een plaats in het Reil-orgel; in 1999 werd deze echter vervangen door twee spaanbalgen. Het Reil-orgel werd in 1982 in gebruik genomen.
Teruglopend ledental heeft de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt van Groningen doen besluiten de Noorderkerk af te stoten. Het orgel was inmiddels aangekocht door de Hervormde Gemeente Wapenveld ter vervanging van een orgel van Pels uit 1947. Het Pels-orgel, in 1996 door Patijn Orgelbouw te Wapenveld gerenoveerd, zal door de firma Pels-d’Hondt Orgelbouw uit Herselt (B) worden overgeplaatst naar de Eglise du Coeur Eucharistique de Jésus in Parijs. In maart 2008 werd het orgel van de Noorderkerk in Groningen gedemonteerd. De overplaatsing werd uitgevoerd door vrijwilligers van Wapenveld, waaronder een aantal medewerkers van de Orgelmakers Gebr. Reil. Door de geringere hoogte van de kerk in Wapenveld zijn de bekronende beelden van te toren gewijzigd. Op de middentoren van het hoofdwerk werd een van harpspelers van de pedaaltorens geplaatst. De twee beeldengroepen van elk drie putti die in Groningen het orgel op de balustraderand flankeerden kregen een plaats op de pedaaltorens. Tenslotte werd de winddruk enigszins verlaagd en de intonatie op een aantal punten aangepast.
Dr. Jan R. Luth, organist van de Noorderkerk in Groningen, was als adviseur bij het project betrokken.

Dispositie:

Hoofdwerk (I) C-f3 Rugwerk (II) C-f3 Pedaal C-f1
Praestant 8 I-II Praestant 4 Praestant 16
Cornet V discant Gedekt 8 Subbas 16
Bourdon 16 Roerfluit 4 Octaaf 8
Holpijp 8 Woudfluit 2 Bazuin 16
Octaaf 4 Quint 1 1/3 Trompet 8
Spitsfluit 4 Sesquialter II Trompet 4
Quint 3 Scherp III  
Octaaf 2 Dulciaan 8  
Mixtuur IV-V    
Trompet 8    

Koppels: Koppel I+II (schuifkoppel), Pedaalkoppel I, Pedaalkoppel II
Tremulant
Cymbelster
Winddruk 78 mm Wk.
Stemming: Werckmeister III (gemodificeerd)
Toonhoogte: a=440 Hz bij 18ËšC


 

Zaterdag 18 april 2009 Orgelexcursie naar Uttum, Jennelt, Groothusen en Pilsum (Ost-Friesland)

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Ref. Kirche te Uttum
Het orgel in de kerk van Uttum is één van de belangrijkste renaissanceorgels, die nog nagenoeg volledig origineel behouden en bespeelbaar is. Het instrument werd omstreeks 1660 gebouwd met gebruik van ouder pijpmateriaal uit de 16e en begin 17e eeuw. Het orgel beschikt over 9 registers en heeft één manuaal. Het orgel heeft geen pedaal.
In 1716 werden aan beide kanten van het orgeldeuren geplaatst en de bekroningen boven de drie torens. Verschillende orgelbouwers hebben in de loop van de tijd aan het orgel gewerkt: Johann Friedrich Constabel (1748), Dirk Lohmann (1769-1770), Hinrich Renken de Vries (1785-1786), Gerhard Janssen Schmid (1795-96, 1805), Johann Christian Grüneberg (1811), Johann Diepenbrock (1881).
Oorspronkelijk heeft het orgel aan de westzijde van de kerk gestaan. In 1829 plaatste Johann Gottfried Rohlfs het orgel aan de oostzijde.
Van 1956 tot 1957 werd het orgel door Ahrend und Brunzema (Leer-Loga) gerestaureerd. Van de pijpen werden de Sesquialtera, een deel van de Mixtur, de zes laagst klinkende frontpijpen gereconstrueerd evenals de klaviatuur en de windlade. Het orgel is gestemd in middentoonstemming.

Dispositie:
Manual CDEFGA–c3
Praestant 8′
Quintadeen 16′
Gedact 8′
Quintadeen 8′
Octaaf 4′
Octaaf 2′
Sesquialtera II
Mixtur III-IV 11/3′
Trompet 8′
Pedaal: Aangehangen

De kerk in Uttum is een forse romaanse bakstenen kerk en is in het midden van de 13e eeuw tot stand gekomen. De westtoren kwam in 1527 tot stand en heeft laatgotische vormen. In 1804 is het stenen gewelf vervangen door een houten plafond. Vermeldenswaard is het bronzen doopvont uit 1474. Het is gemaakt door de klokkengieter Hendrick Klinghe. Het klokvormige bekken wordt gedragen door 4 diakenen en op de buitenwand staan heiligen afgebeeld en tevens de Doop in de Jordaan en de Kruisiging.
De preekstoel is uit 1580 en is in renaissancestijl gemaakt. De avondmaalstafel en de kerkenraadsbank hebben dezelfde stijl als de preekstoel. In de koorruimte is een collectie grafzerken aanwezig. Opvallend daarbij is de zerk van de hoofdeling Aeildt Vrese, overleden in 1542. De dode is een in een levendige houding in wapenrusting, helm aan de voeten, afgebeeld, terwijl hij wordt omarmd door de dood met een tijdglas in zijn hand.

11.30 uur: Bezoek aan het orgel van Ref. Kirche te Jennelt.
Het orgel is gebouwd door Johann Friedrich Constabel in 1738 voor de Reformierte Kirche in Bargebur. Het telde acht registers met een aangehangen pedaal. Het orgel kwam in 1864 naar Hamswehrum alwaar het meer dan 100 jaar is gebleven. In 1970 is het naar Jennelt gekomen, waarbij het gerestaureerd werd door Ahrend en Brunzema. Drie ontbrekende registers (Principal 4’, Sesquialtera en Trompete) werden opnieuw vervangen. Het orgel heeft een frisse klank. Het is het enige orgel van Constabel dat nagenoeg geheel behouden is.

Dispositie:
Manual C- c’’’
Praestant 4’
Gedackt 8’
Flöte 4’
Quinte 3’
Waldflöte 2’
Sesquialtera 2 st
Mixtur 3 st
Trompete B/D 8’
Pedaal: aangehangen

De kerk van Jennelt is gebouwd op een langgerekte warf. De kerk dateert van omstreeks 1300, de romaanse tijd, al oogt de kerk laatgotisch. Dit komt omdat in de late Middeleeuwen grote spitsbogige vensters in de muren gemaakt zijn.
Even naast de overgang tussen schip en koor staat op het dak een met leien gedekte ruiter met een luidklokje.
Onder het koor in de kerk bevindt zich een grafkelder. De familie zu Innhausen und Knyphausen oefende dankzij grondbezit gezag uit in Ostfriesland. Voor Jennelt was Dodo zu Innhausen und Knyphausen belangrijk. Hij was veldmaarschalk voor de Zweedse koning Gustav Adolf tijdens de dertigjarige oorlog (1618-1648). Hij sneuvelde in 1636 bij Haselünne. Dodo heeft zichzelf en zijn familie laten begraven in metalen sarcofagen in de grafkelder die na een luik in de vloer geopend te hebben, over een stenen trap is te bereiken. Op de voorste rij liggen Dodo en zijn familieleden.

13.00 uur: Lunch op eigen gelegenheid

14.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Ref. Kirche (Sankt Petri-Kirche) te Groothusen
Het orgel, met classicistische orgelkas, stamt uit 1798-1801. Het werd gebouwd door Johan. Fr. Wenthin, orgelbouwer te Emden. In de 19e eeuw heeft het instrument geen ingrijpende veranderingen ondergaan. In 1930 is het orgel uitgebreid met een pedaallade waarop een Subbas en een Oktavbas geplaatst zijn.
In de jaren 1986/87 is het orgel grondig gerestaureerd door Führer.

Dispositie:

Manual (I, C-f''') Bovenwerk (II, C-f''') Pedal (C-d')
Bordun 16' Lieblich Gedact 8' Aangehangen aan Manual
Principal 8' Principal 4'  
Gedact 8' Gedact Fluit 4'  
Fluit travers 8' Octav 2'  
Octav 4' Wald Fluit 2'  
Fluit Travers 4' Cornet III B/D  
Nasat 3' Vox angelica 8' D  
Octav 2' Vox Humana 8'  
Mixtuur IV    
Fagot 16' B/D    
Trompet 8' B/D    

Manualkoppel B/D

Het muurwerk van deze kerk is voor een belangrijk deel opgebouwd uit tufsteen. Deze tufsteen is een stollingsgesteente dat tot ongeveer 1200 voor kerkbouw werd gebruikt. Voor deze kerk is de tufsteen weer hergebruikt en vermengd met baksteen. In Groothusen hebben we te maken met een laatgotische kerk met hoge spitsboogvensters. De toren stamt uit omstreeks 1225 en is bijna even breed als de kerk. Vlakbij het zuidelijke galmgat van de toren is een uurwerk in renaissancestijl aangebracht.
Het pronkstuk binnenin de kerk is het doopvont uit 1454 dat gemaakt is door de klokkengieter Ghert Klinghe uit Bremen. Het doopvont wordt gedragen door diakenen en op de rand zijn afbeeldingen van de Kruisiging, apostelen en Maria.

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Sankt Stephanus Kirche te Pilsum
Het orgel van de Kreuzkirche in Pilsum werd in 1694 door Valentin Ulrich Grotian gebouwd en is grotendeels in oorspronkelijke staat behouden. Het is naast de orgels van van Arp Schnitger één van de belangrijkste barokorgels in Ostfriesland.
In 1772 werd het orgel door Dirk Lohmann (Emden) gerenoveerd. Uit deze tijd stamt het opschrift: Eedo Siewerts / Organist en Schoolmeester.
De reparatie door H. F. Thielke (Emden) leidde tot verslechtering van het instrumnet.
Jürgen Ahrend bracht in 1991 het orgel weer in de toestand van 1694.
De pijpen in het front werden voorzien van tinfolie.
Het orgel is gestemd in een gemodificeerde middentoonstemming.

Dispositie sinds 1991 (= 1694)

I Werck CDEFGA–c3 II Brustpositiv CDEFGA–c3 Pedal : (CDE-d)
Principal 8′ G Gedact 8′ Aangehangen
Quintadena 8′ A Gedactfloit 4′  
Octav 4′ G/A Super-Octav 2′  
Gemshorn 4′ G Quint 11/2′  
Nassat 3′ G Scharf II  
Octav 2′ G Regal 8′  
Flachfloit 2′ A    
Sesquialter II A    
Mixtur IV-V A/G    
Trompet 8′ A    

Tremulant

De kerk werd in de 13e eeuw gebouwd. Op dezelfde plek stond voordien een houten kerk uit de 12e eeuw. De kerk heeft een bescheiden vrijstaande klokkentoren. Bij de laatste restauratie zijn muurschilderingen gevonden, waarschijnlijk uit de 13e eeuw. In de kerk is een bronzen doopvont uit 1469 gemaakt door Hinrich Klinghe. De kansel is door Peter Gerkes Husmann uit Emdem in 1704 gemaakt.

 

7 maart 2009 Orgelexcursie naar Zwartsluis en Vollenhove
10.00 uur
: Gereformeerde kerk (Het Singel 16) te Zwartsluis. Hier drinken we eerst koffie.
In 1973 plaatsten Van den Berg & Wendt een nieuw orgel in de kerk, dat op initiatief van organist Teun Plomp is gebouwd. Het verving een instrument van Zwier van Dijk uit 1880, dat echter door de jaren heen zeer veel verbouwd was. De historische delen van het oude orgel, die nog uit het begin van de achttiende eeuw dateerden, werden opnieuw gebruikt. Het oude front werd gebruikt als rugwerkkas. De nieuwe hoofdwerkkas werd van deze kas afgeleid. Op 4 januari 1974 speelde Teun Plomp het orgel in.
Dispositie:
Hoofdwerk: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Gedekte Fluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Woudfluit 2', Mixtuur IV sterk (1 1/3'), Trompet 8'.
Rugwerk: Holpijp 8', Quintadeen 8', Prestant 4', Gedekte Fluit 4', Quint 1 1/3', Scherp IV sterk (1'), Sesquialter II sterk, Kromhoorn 8', Tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Prestant 8' - transmissie, Octaf 4', Fagot 16'.
Koppelingen: Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Rugwerk, Hoofdwerk - Rugwerk.

11.30 uur: Hervormde kerk (Kerkstraat 31) te Zwartsluis.
Knol bouwde het orgel tussen 1793 en 1796. Hij gebruikte pijpen uit het vorige orgel. Van dit orgel is niets bekend, behalve de dispositie die door Knock wordt vermeld. Het nieuwe orgel is gekeurd op 13 december 1796 door de heer Berghuis uit Kampen. Op 18 februari 1797 nam men het nieuwe orgel in gebruik tijdens een speciale dienst met medewerking van een koor en de organist dhr. H. Lubbers. In 1880 is de Cimbel verwijderd. Tijdens een restauratie door Valckx & Van Kouteren in 1936 is een vrij pedaal gemaakt met alleen een Subbas, overigens een transmissie van het manuaal. De Prestant 8' werd toen pneumatisch gemaakt, en de Trompet 8' werd vernieuwd. Het orgel is in 1974 door de firma Leeflang & Keijzer volledig gerestaureerd. Daarbij de is het orgel zoveel mogelijk in oorspronkelijke staat teruggebracht. De verbouwde kas is ook gerestaureerd, en de aangebouwde delen zijn verwijderd. Tenslotte is de kas in lichte kleuren geschilderd. Adviseur bij de werkzaamheden was dr. Maarten Vente. In 2007 was een nieuwe restauratie nodig. Deze is uitgevoerd door de firma Mense Ruiter. Op 15 december 2007 is het orgel weer in gebruik genomen.
Dispositie:
Manuaal: Bourdon 16' (gedeeld), Prestant 8' (gedeeld), Holpijp 8' (gedeeld), Fiool de Gambe 8' (discant), Prestant 4', Fluit 4' (gedeeld), Octaaf 2' (gedeeld), Sexquialter II-III sterk (gedeeld), Cimbel III sterk (gedeeld) - 1976, Ruischpijp II sterk (bas), Mixtuur IV-V sterk (gedeeld), Trompet 8' (gedeeld).
Pedaal: Subbas 16'
Koppelingen: Pedaalkoppel

13.00 uur: Lunch: een suggestie is wellicht Motel Zwartewater, De Vlakte 20 8064PC Zwartsluis.

14.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Grote- of Nicolaaskerk te Vollenhove.
In de grote hallenkerk van Vollenhove bouwde Apollonius Bosch uit Amsterdam een instrument met twee manualen en aangehangen pedaal. In 1720 werkte Franz Caspar Schnitger aan het orgel. Het pedaal bleef echter aangehangen. Freytag voerde in 1808 enkele vooral technische reparaties uit. Van hem dateert de oudst vermelde dispositie. In 1860 maakte Jan van Loo uit Zwolle een zelfstandig pedaal in nieuwe zijtorens, en hij wijzigde de dispositie op enkele punten. Later werden er nog verschillende stemmen vervangen, o.a. door G. van Druten in 1894 (Rugwerk) en door A.L. Krom uit Utrecht in 1915. Tussen 1840 en 1892 verdween de Vox Humana 8' van het Hoofdwerk. Begin jaren zeventig van de twintigste eeuw is het instrument onder advies van Lambert Erné, na diens overlijden opgevolgd door zijn zoon Hans Erné gerestaureerd door Van Vulpen. Hoewel het de bedoeling was om de situatie van 1860 te reconstrueren, is dit niet volledig uitgevoerd. Enkele stemmen zijn nieuw gemaakt, en de oorspronkelijke toonhoogte (die in elk geval ook nog door Schnitger was gehandhaafd) is hersteld. De Bourdon 16' van het hoofdwerk werd teruggebouwd naar een Bourdon 8', en de Roerfluit verviel. Ook werden de Viola di Gamba 8' en Salicionaal 8' van het Rugwerk vervangen door een Nasard 3' en een Sesquialter. Op 15 oktober 1971 nam men het gerestaureerde instrument weer in gebruik met een concert door Hans Erné.
De registertrekkers van het rugwerk zijn in de kas van het rugwerk aangebracht.
Dispositie:
Hoofdwerk: Prestant 8', Bourdon 8', Octaaf 4', Fluit 4', Octaaf 2', Fluit 2', Cornet IV sterk (discant) - 1686, Mixtuur IV sterk - 1686, Cimbel IV-VI sterk - 1977, Trompet 8' - 1720, Tremulant.
Rugwerk: Holpijp 8' - 1686, Prestant 4' - 1686, Fluit 4' - 1686, Nasard 3' - 1977, Octaaf 2' - 1720, Woudfluit 2' - 1720, Sexquialter II sterk - 1977, Mixtuur IV sterk - 1977, Dulciaan 8' - 1720, Tremulant.
Pedaal: Bourdon 16' - 1860, Prestant 8' - 1860, Holfluit 8' - 1860, Octaaf 4' - 1860, Bazuin 16' - 1860, Trombone 8' - 1860.
Koppelingen: Manuaalkoppel (schuifkoppel), Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Rugwerk.
Temperatuur Werckmeister III

 

17 januari 2009 Jaarvergadering te Hoogeveen, tevens excursie naar Zuidwolde (Ger. Vrijg. Kerk “Het Anker”) en Hoogeveen (Ger. Vrijg. Kerk “De Opgang”)

 

Ter nagedachtenis Cees Hooimeijer
Op 29 september overleed, na een ernstige ziekte, ons lid Cees Hooimeijer.
Hij werd bijna tweeënzeventigjaar. Cees Hooimeijer was jarenlang organist van de St.-Stephanusparochie in Meppel. Ook leidde hij daar het koor. Hij was vaste bezoeker van de districtsbijeenkomsten en was ongeveer vijftien jaar lang secretaris van KNOV-district Drenthe.
Nog in juni vertegenwoordigde hij ons district bij de jaarvergadering in Den Haag.
Wij gedenken hem met respect.
HENK DE HAAN (voorzitter afdeling Drenthe)



4 oktober Dagexcursie naar Kolderveen (Hervormde kerk) en Steenwijk (Kleine kerk en Grote kerk)